Кіріспе

Мексикалық суретші (1941–2009)

Байрон Гальвес (28 қазан 1941 – 27 қазан 2009) – мексикалық суретші, ол негізінен сурет салуымен танымал, сонымен қатар мүсіндер, оның ішінде монументальді туындылар жасаған. Ол Хидальго штатының ауылдық аймағында дүниеге келді, оның әкесі джаз музыкасы ойнап, әдебиет оқыған, бұл 1930 жылдардағы Мексиканың ауылдық жері үшін ерекше жағдай еді. Дегенмен, бұл Гальвесті мәдениетпен таныстырды, бірақ ол ой-толғанысқа немесе жазуға емес, бейнелеу өнеріне қызығушылық танытты. Ол Мексика қаласына бакалавр және магистратура деңгейінде сурет өнерін оқуға барды, бірақ бітірген жоқ, орнына оқу курсын аяқтағаннан кейін жұмысқа орналасуды жөн көрді. Оның алғашқы жеке көрмесінен бұрын, оның туындыларын Жюстино Фернандес сынға алды, бірақ барлық картиналар американдық актер Винсент Прайстің ішінде шетелдік сатып алушыларға сатылды, ол Гальвесті «мексикалық Пикассо» деп атады. Гальвес бір апта ішінде көрмеге арналған қырық бес картинаны ауыстыруға үлкерді. Осыдан бері ол Мексикада, АҚШ-та және әлемнің басқа елдерінде жеке және ұжымдық көрмелерге қатысты. 1970-1980 жылдары ол көбінесе сурет салуға ден қойды, бірақ мансабының кейінгі кезеңінде монументальді туындыларды қоса алғанда, мүсіншілікке көшті. Гальвестің еңбектері үшін алған наградаларының ішінде Salón de la Plástica Mexicana мүшелігі, Palacio de Bellas Artes-те өткен ретроспективалық көрмесі және оның өмірі туралы жарық көрген екі кітабы бар.

Өмір

Гальвес Хидальго штатының Миккиауала қаласында дүниеге келді және балалық шағын бақытты деп сипаттап, оны өзгертуге ешқашан тырыспайтын. Оның әкесі Роберто Гальвес – фермер және саудагер, музыка мен әдебиетке ғашық, 1930 жылдардағы Мексиканың ауылдық жерлері үшін бұл сирек кездесетін құбылыс еді. Әкесі қалалық джаз тобында скрипка ойнайтын, ол Нью-Орлеан тобына ұқсас, көбінесе классикалық аспаптардан тұратын. Олар тіпті жаңа пьесалар да жазды. Суретші Лорд Байронның құрметіне аталған, ал оның ағалары – Элиот, Анибал және Данте әкесінің оқыған кітаптарының атауларымен байланысты. Ол оқу жоспарын аяқтағанмен, диплом алу үшін қажетті басқа талаптарды орындамай, оның орнына карьерасын бастауды жөн көрді. Олар Гальвес қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді. Гальвес 67 жасында Инглес обсерваториясы ауруханасында жүрек талмасынан көз жұмды. Оның күлі қайтыс болғаннан кейін бір жыл өткен соң Миккиауала қаласындағы үйінің маңындағы бір мүсіннің қасына салынды.

Мансап

Гальвес ең алдымен, канвасқа маймен салған суреттерімен танымал. Өмірі бойы ол Мексиканың, АҚШ-тың, Еуропаның және Латын Америкасының алпыстан астам қалаларында жеке және ұжымдық көрмелер өткізді. Суреттер көрмеге бір апта бұрын елден шығарылды, бірақ Гальвесті суреттерінің жоқтығы алаңдатпады, керісінше, оның еңбегінің танылуы мен қолдауына риза болды. Оның туындыларын Мексика мен АҚШ-тың ірі коллекцияларында кездестіруге болады. Оның ең сұранысқа ие болған жұмыстары – бейнелі туындылары, әсіресе өмірінің соңғы жылдары жасағандары. Олардың ішінде Мексикадағы Ұлттық музыка консерваториясындағы мурал (1970), Мексикадағы Юнидад Морелос ауданындағы отыз фут биіктіктегі мүсін (1971), Мексикадағы жеке тұрғын үйге арналған қолмен соғылған мыс триптих (1984), жеке тұрғын үйге арналған мүсіндік есік (1985), Нью-Йорктегі жеке үйге арналған мүсін (1986), Никко Мексика қонақ үйіндегі «Жалпақ дене» (1998), Пачука қаласы үшін бес фут биіктіктегі «Дене I» мүсіні (1999), Пачука қаласындағы Альтива ғимаратындағы он тоғыз фут биіктіктегі «Дене II» мүсіні (1999), Пачукаға кіретін тас жолдағы «Мыңжылдық» қола мүсіні-фонтаны (2000), Миксуакуала, Идальго (2005) және Дэвид Бен-Гурион мәдени саябағына арналған бас жоспар мен орталық мозаика (2005) бар. Саябақ жобасы, оның өмірінің соңғы туындысы, 345 000 шаршы фут алақанды әлемдегі ең ірі жаяуларға арналған муралын құрумен қатар, 65 акрлық саябақтың өзінің дизайнын да қамтыды. Оның басқа да қызметтеріне өзі бітірген оқу орнында сурет салуды оқыту, 1973 жылы Мексика радиосының діни бағдарламасы үшін жоба жасау, 1980 жылы Мексикадағы литография туралы деректі фильмге қатысу және Радио, Телевидение және Кинематография бас басқармасы үшін бірнеше арнайы бағдарламалар жасау кірді. 1995 жылы ол Идальго штатының Ұлттық өнер және мәдениет кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 1997 жылы Испанияның Вальпараисо қорымен мәдени алмасуға қатысты. Гальвес өмірінде он бестен астам сыйлық пен құрметті марапаттар алды. Оның еңбектері үшін марапаттарға 1966 жылы Форд компаниясы ұйымдастырған бәйгеде мүсіншілік бойынша бірінші орын, 1967 жылы Ұлттық Жастар институтынан мүсіншілік бойынша бірінші орын, Мексикадағы Федералдық болат комиссиясы ұйымдастырған бәйгеде құрметті мақтау (1971) және 1972, 1975 және 1986 жылдары Мексикадағы Мексикалық пластикалық өнердің жылдық салонында бірінші орын кірді. 1968 жылы ол Мексикалық пластикалық өнер салонының мүшесі болды. 1996 жылы Әдемі өнерлер сарайы «30 жылдық сызба» атты ретроспективті көрме өткізді. Оның өмірі туралы 1982 және 1997 жылдары екі кітап жарық көрді. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның туған қаласы мәдени орталығына оның есімін берді, ал штат губернаторы оған өлгеннен кейін еңбегі үшін медаль табыс етті.

Өнер

Гальвестің шығармашылығы сурет салу, мүсін жасау, гравюра, литография және сызу салаларын қамтыды. Гальвес үшін өнер рухани болды, физикалық логикадан бөлініп, тек эстетика ғана маңызды еді. Әйелдер бейнесі жиі кездеседі және көбінесе сезімтал болып келеді. Оның туындыларына Пикассо мен Жорж Брактің кубизмі, Африка және Океания халық өнері, сондай-ақ Колумбтан бұрынғы мүсін өнері әсер еткен. Ол көбінесе екі метрден асатын үлкен көлемді жұмыстарды жасайтын. Ол классикалық, джаз және кейде рок музыкасын тыңдап сурет салды. Гальвестің шығармашылығы экспрессионизм, абстракт өнер және олардың қосындысы сияқты әртүрлі көркем ағымдардың үстемдік құрған кезеңдерін бастан өткерді. Ол өзінің жұмыстарында бейнелі және абстракт өрнек арасында тепе-теңдікке қол жеткізуге тырысты. Оның сурет салудағы алғашқы кезеңі бейнелі экспрессионизм, содан кейін Карлос Мерида, Руфино Тамайо, Сантос Балмори, Кандинский, Вифредо Лам және Пикассоның күшті ықпалымен абстракт экспрессионизм болды. Рембрандт пен Караваджо сияқты классиктердің де әсері болды. Біраз уақыт абстракт өнермен айналысқаннан кейін, ол адам денесін, әсіресе әйел бейнесін қайтадан суретке салу қажеттігін сезінді, себебі ол осылай өзін жақсырақ таныстыра алады деп ойлады. 1980 жылдар шамасында ол геометриялық фигуративтік стильге көшті, бұл Заманауи өнер мұражайында өткен «Әйел» көрмесімен белгіленді. Бұл стиль «таза хроматикалық конструктивизм» деп те сипатталды. Ол өзін негізінен мүсінші деп есептеді және сол бағытта сурет салды. Абстрактты сипатына қарамастан, оның картиналарында Родригес Луна мен Сантос Балморидің ықпалымен туған күшті романтизм бар, ол ностальгия мен құрметтің араласуынан пайда болды. Оның түс және текстура қолдануы Руфино Тамайоның туындыларынан әсер алған. Көптеген жұмыстарында Пикассоның формалары мен Тамайоның түс схемалары көрінеді. Ол Пикассоны барлық уақыттағы ең ұлы суретші деп санады. (көрініс) Ол «салқын түстерді» пайдаланды және қозғалысты көрсету үшін кьяроскуро (Рембрандт техникасы) қолданды. Студент кезінде сурет салуға маманданған, сонымен қатар мүсін және монументалды туындылар жасады. 1970-1980 жылдары сурет салуға баса назар берсе де, мүсін жасаудан толыққанды бас тартқан жоқ. Ол қабырғалық суреттермен жұмыс істеген кезде мүсін жасауды бастады, оның алғашқы мүсін жұмыстары Мануэль Фельгуэрездің ықпалында болды (кейінгі туындыларында да көрінеді). Еуропаға саяхаттары оның мүсін өнеріне әсер етті, Генри Мур, Бранкузи және Чилиданың туындыларымен танысты. Стоунхенджге сапар оның кеңістік сезіміне әсер етті, ал мезоамерикалық мәдениеттің ықпалы оның тамырынан келді. Оның мүсіндік жұмыстары көбінесе металлдан жасалған, геометриялық және бейнелі дизайндарды қамтиды, соның ішінде рельефтер мен қола мүсіндер бар. Мозаикалық негіздегі металл фонтан сияқты аралас техникада жасалған туындылары да кездеседі. Кейінгі мүсіндерде көбінесе әуеде қалқып, көрерменге қарап тұрған әйел бейнелері бейнеленеді, олар көбінесе сезімтал. Оның мүсіндік жұмысы сурет салуына, ал сурет салуы мүсіндік жұмысына әсер етті.