"Сіз шақырттыңыз ба, Мырза?"

Кіріспе

Британдық телекомедиясы (BBC1, 1988–1993)

«Сіз шақырдыңыз ба, мырзам?» – Джимми Перри мен Дэвид Крофттың, «Әкелер армиясы» сериалының авторларының жазған BBC телекомедиясы. Ол 1988–1993 жылдары BBC телеарнасында көрсетілді. Сериал 1920-ші жылдардағы аристократиялық отбасының үйінде өрбітеді, «Жоғарда, төменде» драмасындағыдай, Лондондағы үйінде жоғарғы сынып өкілдері мен олардың қызметшілерінің арасындағы қарама-қайшылықты көрсетеді. Сериалда Перри мен Крофттың бұрынғы жұмыстарында ойнаған көптеген актерлер болды, атап айтқанда Пол Шейн, Джеффри Холланд және Су Поллард, олардың барлығы «Hi de Hi!» сериалында ойнаған; сондай-ақ «It Ain't Half Hot Mum» сериалынан Дональд Хьюлетт пен Майкл Ноулз, ал «Әкелер армиясынан» Билл Пертуи және кейде Фрэнк Уильямс қатысты. Көптеген шағын рөлдерді Дэвид Крофт және/немесе Джимми Перридің шоуларында ойнаған басқа актерлер сомдады. Есте қаларлық 1920-ші жылдар стиліндегі музыкалық әнді комик Боб Монкхаус орындады. «Сіз шақырдыңыз ба, мырзам?» сериалының эпизодтары әдеттегі отыз минут емес, елу минутқа созылды (BBC телекомедиялары үшін), және Крофт пен Перридің басқа сериалдарына қарағанда көбірек ойландыратын және күрделі сюжеттік желілерді енгізуге тырысты. Сондай-ақ, түсірілім алаңдарындағы сахналарға да аз көңіл бөлінді.

Мелдрум отбасы

Джордж, Лорд Мелдрум МК (Дональд Хьюлетт) – Үйдің иесі, Лорд Мелдрум аристократияның құрметті мүшесі, Union Jack Rubber Company және басқа да түрлі мүдделерді басқарады. Ескіше, викториялық құндылықтарды ұстанатын ол, леди Агатамен – сэр Ральф Шоукростың әйелімен болған қарым-қатынасының арқасында беделін жоғалту қаупінде тұр. Оны жасыруға көбінесе Стоукс шаруаланады. Ол Агатаны шын жүректен жақсы көретінін айтады және олардың қарым-қатынасы аяқталғаннан кейін қайғыға батады. Көп байлығына қарамастан, ол жұмысшыларына аз жалақы төлейді, сонымен қатар Африкада құл еңбектерін пайдаланғаны туралы әңгімелер де бар. Құрметті Эдвард "Тедди" Мелдрум (Майкл Ноулз) – Лорд Мелдрумның кіші інісі. 1915 жылы британ армиясына капитан болып шақырылып, Батыс майданында жаяу әскерде қызмет еткен. Снарядтан ауыр жарақат алған ол, Стокс пен Телветриздердің көмегімен госпитальға жеткізілген. 1927 жылға қарай Құрметті Тедди әлі үйленбеген және ағасының үйінде тұрады. Жоғары сыныптың стереотиптік ақымағы, ол бес үй қызметшісімен қарым-қатынаста болып, олардан балалары бар. Ол олардың "жасыл, сүртілген беттеріне" және карболитті сабын иісіне қарсы тұра алмайды. Ағасы оны мыс династиясының мұрагері Мадж Картрайтқа үйленуге мәжбүрлейді, бірақ ол оның қызметшісі Розаға көбірек қызығушылық танытады. Сесили "Сисси" Мелдрум (Кейтрин Рабетт) – Сисси Лорд Мелдрумның үлкен қызы. Ол әдемі болғанымен, еркектерше киінеді, ерлер спортымен және ұшумен (білікті ұшқыш) айналысады. Оның әйел "досы" Пенелопа (Сорл Джонсон) жиі үйге қонаққа келеді. Нақты айтылмаса да, Сиссидің лесбиянка екенін көрсететін көптеген белгілер бар, бірақ олардың бәрі оның әкесіне анық емес. Сисси жағымды мінезді, отбасы мен қызметшілерге шынайы қамқорлық көрсетеді, жиі Айвиге киім-кешек пен макияж сияқты әйелдерге арналған заттарды сыйлайды (алғашқы эпизодтарда оған көзін жымиды). Ол көбінесе кіші әпкесі Поппимен бірге уақыт өткізеді, бірақ олардың әртүрлі көзқарастарынан жиі дауласады. Ол өзін социалист деп жариялайды және Біріккен жұмысшылар партиясынан кандидат болып, Стоукстың араласуы арқасында кеңеске өтеді. Поппи Мелдрум (Сьюзи Бранн) – Поппи Лорд Мелдрумның кіші қызы, ол досы Джерримен (Джон Д. Коллинз) бірге "жабайы" кештерге қатысатын бұзық және жағымсыз мінезді қыз. Ол қоғамдағы өз орнына мақтанады, көбінесе өзінен төмен тұрғандарға оны еске салады, бірақ кейде оның сыныптық шектеулерге түсіп қалғанын мойындайды. Сериал бойында ол Джеймс Твелветриске қызығады, оны қызықтырады, оның бұл әрекетінен туындаған проблемалардың бар екенін білсе де. Ол Джерримен қарым-қатынаста болады, бірақ Дикки Меткалфпен кездескеннен кейін оны тастап кетеді, ол алаяқ және оның ақшасын көздеп отыр. Леди Лавендер Саутвик (Мэвис Пью) – Леди Лавендер Лорд Мелдрумның қарындасы және үйдің екінші жатын бөлмесінде өзінің попугайы Капитанмен бірге тұрады. Ол өте бай және Union Jack Rubber Company-да көптеген акциялары бар, соның ішінде көптеген бизнесте мүдделі. Лаванда 1850 жылдардың басында ақсүйек отбасында дүниеге келген. Оның жастық шағында арамды болғаны, көптеген махаббат оқиғалары болғаны, соның ішінде Дальмацияның Борис ханзадасымен (кейін король) (Дейви Кей) болғаны туралы әңгімелер бар. Кейін ол жас армия офицері капитан Седрик Долбимен (Морис Денхам) танысады, екеуі де никелеседі, бірақ ол Зулу соғысына аттанғанға дейін ажырасып кетеді. Күйеуі Лорд Саутвик қайтыс болғаннан кейін Леди Лавендер қызы мен күйеуінің ұлына көшіп келеді, ол барған сайын оңашаланып, есінен жаңыла бастайды, және Айвиге, үй қызметшісіне тағам тақталарын лақтыруды ұнатады. Ол қызметшілерді өз таңдауы бойынша басқа есімдермен атайды (Айвиді "Этель", Генриді "Стивен" және Стоуксты "Кэпс" деп атайды). Ол Теддидің кім екенін білмейді (ол "Джорджтың інісі" екенін түсіндіргенде, ол өзінің сол есімді күйеу баласы бар екенін айтады).

George, Lord Meldrum MC (Donald Hewlett) – The master of the house, Lord Meldrum is a respected member of the aristocracy, in charge of the Union Jack Rubber Company and various other interests. Old fashioned, with Victorian values, his reputation is nevertheless threatened by his affair with Lady Agatha, the wife of Sir Ralph Shawcross, and it is usually left to Stokes to help him cover this up. He claims to deeply love Agatha, and is left heartbroken after she breaks off their affair. Despite his considerable wealth, he pays his workers poorly, and it is hinted that he once employed slave labour in Africa. The Honourable Edward "Teddy" Meldrum (Michael Knowles) – Lord Meldrum's younger brother, he had been conscripted as a Captain into the British Army in 1915 and had served in the Infantry on the Western Front, where he was badly injured by a shell and carried back to the field hospital by Stokes and Twelvetrees. By 1927 the Honourable Teddy is still unmarried and living in his brother's house. The stereotypical upper class twit, he has had relationships with five previous housemaids and has fathered children by them all: he cannot resist their "shiny, scrubbed faces" and scent of carbolic soap. He is being forced by his brother to marry Madge Cartwright, the heiress to a soap dynasty, although he is more interested in her maid, Rose. Cecily "Cissy" Meldrum (Catherine Rabett) – Cissy is Lord Meldrum's elder daughter. Although attractive, she dresses in a masculine style, takes part in men's sports and activities, such as flying (she is a qualified pilot), and her feminine "chum" Penelope (Sorel Johnson) is a frequent house guest. Thus, although never explicitly stated, there are many suggestions that Cissy is a lesbian, the many clues to which are not entirely obvious to her father. Cissy is a pleasant character, who shows genuine concern for the family and servants alike, often giving away feminine items such as dresses and make up to Ivy (whom she shows an attraction to in early episodes, frequently winking at her). She often socialises with her younger sister Poppy, but the two regularly bicker because of their differing attitudes. She proclaims herself a socialist and stands as a candidate for the United Workers Party, winning a seat on the council through Stokes's machinations. Poppy Meldrum (Susie Brann) – Poppy is Lord Meldrum's younger daughter and is a spoiled and unpleasant character who attends 'wild' parties with her friend, Jerry (John D. Collins). She is quite a snob about her position in society, often ready to remind those lower of her position, although at other times she confesses to feeling trapped by her class. Throughout the series, she is attracted to the footman, James Twelvetrees, whom she delights in leading on, despite being aware of the problems it could cause for him. She has an on off relationship with Jerry, who she abandons when she meets Dickie Metcalf, who is in fact a confidence trickster and is after her money. Lady Lavender Southwick (Mavis Pugh) – Lady Lavender is Lord Meldrum's mother in law and she resides with her parrot, Captain, in the second bedroom of the house. She is very wealthy and has interests in many businesses including a large number of shares in the Union Jack Rubber Company. Lavender was born into an aristocratic family in the early 1850s. We are given to understand that she led a somewhat promiscuous youth, having many affairs, including with Boris the Crown Prince (later King) of Dalmatia (Davy Kaye). She then became involved with a young army officer called Captain Cedric Dolby (Maurice Denham); the two later became engaged, but separated shortly before he was sent off to fight in the Zulu War. After the death of her husband, Lord Southwick, Lady Lavender moved in with her daughter and son in law, becoming increasingly reclusive and senile, and enjoyed throwing plates of food at Ivy, the maid. She calls the servants by alternative names of her choosing (calling Ivy 'Ethel', Henry 'Steven' and Stokes 'Capes'). She has no idea who Teddy is (when he explains he is "George's brother" she comments she has a son in law with that name).

Қызметшілер

Альф Стоукс (Пол Шейн) Батлер – Альф Стоукс – мәкір Батлер. Ол Айвидің әкесі және Айвидің анасына үйленген күйінде, олардың ажырасуына қарамастан. Альф, Джеймс Твелветриспен бірге Батыс майданындағы британ армиясының сапында болған. Ол, Теддиді мина орнында есінен айырылған күйде тапқаннан кейін, оның өлгенін ойлап, тонауға тырысты, бұл Джеймстің наразылығын тудырды. Тедди тірі екенін білген соң, Альф өзінің өмірін сақтау үшін жараланған Теддиді госпитальге қайтаруға шешім қабылдады. Бұл әрекетінен кейін тоғыз жыл өткен соң ол Лорд Мелдрумның үйінде Батлер болып жұмыс істеуге мүмкіндік алады, соғыстан кейін шоу-бизнес саласындағы сәтсіз әрекеттерінен кейін қайтадан қызметке тұруға мәжбүр болады. Сериал барысында Альф Лорд Мелдрумды ақшасы мен мүлкінен айыру үшін түрлі схемалар ойластырады, бірақ көбінесе олар сәтсіз аяқталады. Оның мінезінің осы адал емес жағы Лорд Мелдрум үшін көбінесе тиімді болады; бірнеше рет Альфтан сэр Ральфтың назарын аудару талап етіледі. Альф Мелдрум отбасын олардың байлығы мен жоғары мәртебесі үшін жек көреді, бірақ жұмысшы табына деген жанашырлығы үшін Сиссиге шын ниетпен құрметтейді. Альф сериалда миссис Липтонмен де қарым-қатынас жасайды, бірақ ол одан ақша алу үшін жасағаны кейіннен белгілі болады. Джеймс Твелветриз (Джеффри Холланд) Футмен – Джеймс Твелветриз – өршіл Футмен; Альф Стоуксқа толық қарсы – қатал, тура және адал. Ол Альфке соғыста жараланған құрметті Теддиді госпитальге жеткізуге көмектескені үшін Мелдрум үйіндегі жұмысын қамтамасыз етті, бірақ ол мұны басқа қызметшілерге ешқашан мойындамайды. Ол әрқашан ұнайтын кейіпкер емес, көбінесе өзінің сыныбынан гөрі қожайындарының жағын ұстайды және басқа қызметшілерге, әсіресе Мейбел мен Генриге жиі жағымсыз болады. Оның өзіне тән ерекшеліктері де бар, мысалы, Мисс Поппиге деген құштарлығы, бұл қарым-қатынас оны кейде отставкаға кетуді ойлауға мәжбүр етеді. Ол көптеген жоғарғы сынып өкілдерімен және төменгі қабаттағы Айвимен бірге қызмет етеді; бірақ ол оған өзара сезім білдірмейді, оған тек достық ниетпен қарады. Ол сериалдағы тап, жыныстық және гендерлік мәселелерге тоқталып, сондай-ақ оның түсірілім орындарындағы кезеңнің егжей-тегжейлілігіне жоғары баға береді. Сериалда Сисси Мелдрум – қайта-қайта келетін лесбияндық кейіпкері бар, бұл британдық ситкомдардың біріншісі болды. Бұл кейіпкерге әртүрлі пікірлер айтылды. Энтони Джозеф Пол Кортезедің "Қарсыластық жек көру сөзі" еңбегінде Сисси "лесбиян стереотипінің архетипі" деп сипатталған. Элисон Дарреннің "Лесби фильмдері туралы нұсқаулықта" одан да оң пікір білдірілген, онда "Сіз шақырдыңыз ба, мырзам?" керемет Сиссині (монокль және әдемі тігілген костюмдер сериясымен) бізге сыйлады делінген. Ол кейіпкердің "жұмыскерлерді қолдауына" назар салып, кейіпкері "адалдықпен және стильмен әрекет еткенін" көрсетеді. BBC Comedy Guide шоуды сынға алады: "Перри мен Крофттың мансабының көп бөлігінде олар клишелерді өзгертіп, қалыптыдан тыс кейіпкерлер жасады. Олардың 20-шы жылдардағы оқиғаны зерттеуі және "You Rang" романында оны дұрыс көрсетуге тырысулары, олардың көп күлкі тудыруды ұмытқанын көрсетті". "Сіз шақырдыңыз ба, мырзам?" теледидарда сирек қайталанды, бұл Крофттың пікірінше, оның ерекше ұзақтығынан болған, ол қазіргі хабар тарату уақытына сәйкес келмейді (оның басқа сериялары, мысалы, "Әкемнің әскері" және "Ало, Ало" 30 минуттық). Шоу 2018 жылдың 3 сәуірінде UKTV-нің Drama арнасында түстен кейінгі комедиялық слотта және одан кейін GOLD арнасында толық қайтадан көрсетілді. Сонымен қатар, барлық төрт серия жеке-жеке және толық жинақтың қораптық жиынтығы iTunes Store-дан цифрлық жүктеу ретінде қолжетімді.

Alf Stokes (Paul Shane) Butler – Alf Stokes is the scheming Butler. He is Ivy's father and is still married to Ivy's mother, despite their separation. Alf was a Private in the British Army on the Western Front, along with James Twelvetrees. After coming across the Honourable Teddy unconscious in a shell hole, Alf, believing him to be dead, attempted to mug him, much to James' disgust. After realising Teddy was alive, Alf decided to carry the injured Teddy back to the field hospital as a way of saving his own life. This act secures him the job as Butler nine years later at Lord Meldrum's house, after he is forced to return to service following a failed career in showbiz after the war. Throughout the series, Alf devises a number of schemes to scam Lord Meldrum of his money and possessions, although these usually fail. This dishonest aspect of his character was often an asset to Lord Meldrum; on a number of occasions Alf was required to create diversions for Sir Ralph. Alf despises the Meldrum family due to their wealth and high position, although he has genuine respect for Cissy due to her empathy for the working class. Alf also has a relationship with Mrs Lipton through the series, although it is revealed he did this just to borrow money from her. James Twelvetrees (Jeffrey Holland) Footman – James Twelvetrees is the pompous Footman; the complete opposite of Alf Stokes – stern, upright and honest. His act of helping Alf carry the injured Honourable Teddy to the field hospital during the war also secured him his job in the Meldrum household, although he would never admit this to the other servants. He is not always a likeable character, usually siding with his masters instead of his own class and was often quite unpleasant to the other servants and those he considered lower than him, particularly Mabel and Henry. He is also shown to have his own foibles, such as his infatuation with Miss Poppy, a relationship which left him contemplating resignation at times. He is desired by many of the upper class ladies he served and downstairs by Ivy; this was not reciprocated, although he did show a platonic fondness for her. He goes on to compliment the series' examination of class, sexuality and gender issues, as well as the heritage cinema inspired period detail of the piece, particularly in its location filming. The series was the first British sitcom to feature a recurring lesbian character, in Cissy Meldrum. The character has generated mixed reactions. Anthony Joseph Paul Cortese's Opposing Hate Speech suggests that Cissy is "the archetypal stereotype for a lesbian [using] non flattering stereotypes". Alison Darren's Lesbian Film Guide is much more positive, stating "You Rang, M'Lord? gave us the wonderful Cissy ( replete with monacle and a series of beautifully tailored suits)." She goes on to note the character's "championing of the workers" suggesting that throughout her character "behaved with integrity and style." The BBC Comedy Guide criticises the show: "for most of their career Perry and Croft had turned clichés on their heads and created characters that went beyond normal. The research and interest they showed in the 20s setting and 'getting it right' in You Rang seems to have made them forget to put many laughs in." You Rang, M'Lord? has rarely been repeated on television, which Croft believed was probably due to its unusual length, which does not suit current broadcasting slots (his other series such as Dad's Army and Allo, 'Allo are 30 minutes in duration). The show started a complete re run on 3 April 2018 on UKTV's Drama channel in the afternoon Comedy Slot, and also shortly thereafter on GOLD. In addition, all four series are available individually along with a box set of the complete collection as digital downloads from the iTunes Store.