Кіріспе
1962 жылдан 2001 жылға дейін болған Ұлыбританиядағы мемлекеттік меншікке алынған сала – Британдық темір жолдар басқармасы (BRB). Бұл басқарма 1963 жылдан 2001 жылға дейін Ұлыбританиядағы мемлекеттік меншікке алынған сала ретінде жұмыс істеді. 1997 жылға дейін ол Ұлыбританияның көп бөлігіндегі темір жол қызметтерін басқарды, «British Railways» және 1965 жылдан бастап «British Rail» таңбаларымен танылды. Солтүстік Ирландияда темір жолдарды басқарма жүргізбеді, ол Солтүстік Ирландия үкіметінің жауапкершілігінде болды. Бұл – заңды корпорация, ол жұмыс істеген кезде көлік министрі тағайындаған төрағадан және тоғыздан он беске дейінгі басқа мүшелерден құралды. Қазір Басқарма төраға мен тағы бір мүшеден тұратын ең төменгі құрамға дейін қысқартылды, бірақ ол әлі де Франция заңнамасы бойынша «Channel Tunnel Rail Usage Contract» шартының артықшылықтары мен міндеттемелерін сақтау үшін жұмыс істейді.
The British Railways Board (BRB) was a nationalised industry in the United Kingdom that operated from 1963 to 2001. Until 1997, it was responsible for most railway services in Great Britain, trading under the brand name British Railways and, from 1965, British Rail. It did not operate railways in Northern Ireland, where railways were the responsibility of the Government of Northern Ireland. It is a statutory corporation, which when operating consisted of a chairman and nine to fifteen other members appointed by the Secretary of State for Transport. The Board, now reduced to a minimum membership of a chairman and one other member, continues to exist to hold the French law benefits and obligations of the Channel Tunnel Rail Usage Contract.
Құрылу
BRB 1962 жылғы Көлік туралы заңға сәйкес, 1963 жылдың 1 қаңтарында Гарольд Макмилланның консервативтік үкіметімен құрылды. Ол сол кезде таратылған Ұлыбританиялық көлік комиссиясының теміржол саласындағы міндеттерін өз мойнына алды.
Операциялар
Бастапқыда және тарихының көп бөлігінде BRB, BTC Railway Executive-ден мұра еткен құрылым бойынша жұмыс істеді. Операциялар бес аймаққа бөлінді: Шығыс, Лондон Мидленд, Батыс, Оңтүстік және Шотландия (кейін ScotRail деп қайта аталды). Бастапқыда Солтүстік-Шығыс аймағы болды, бірақ 1967 жылы Шығыс аймағына қосылды. 1980 жылдары BRB бизнес-қызметіне негізделген салалық модельге көшті: ұзақ қашықтыққа жолаушылар пойыздары үшін InterCity, Лондондағы қала маңындағы пойыздар үшін Network SouthEast, ал Network SouthEast аймағынан тыс қысқа қашықтыққа және қала маңындағы пойыздар үшін – Өңірлік теміржолдар. Жүк тасымалы бөлек ұйымдастырылды. Теміржол желісінен басқа, BRB тарихының көп бөлігінде паромдық қызметтер (кейін Sealink ретінде) және қонақүйлер де басқарды. Олар 1980 жылдары сатылды. BRB-ның соңғы құрылымы (1994–1997) болашақ жекешелендірілген теміржол индустриясының көлеңкесі болды, ол 100-ден астам еншілес компанияны біріктіретін холдинг компанияға айналды, оның ішінде 25 жолаушылар пойызы, алты жүк тасымалы, үш жылжымалы құрамды жалға беру және бірнеше жол жөндеу компаниялары болды. Бұл компаниялар жекешелендіру кезінде біртіндеп сатылды (жолаушылар пойыздарымен айналысатын еншілес компаниялар жеке сектор компанияларына франшизаға берілді).
Қалпына келтіру
1994 жылдың 1 сәуірінен бастап темір жол инфрақұрылымы бастапқыда Үкіметке тиесілі Railtrack акционерлік қоғамының жауапкершілігіне өтті. BRB барлық пойыздарды 1996 жылға дейін, оларды жеке секторға беру процесі басталғанға дейін пайдаланды. Жекешелендіру 1997 жылы аяқталды, бірақ BRB жұмыс істемейтін теміржол жері және BR зейнетақыларына қатысты қалдық функцияларды орындауды жалғастырды, сондай-ақ Британдық көлік полициясы үшін жауапты болды. 1999 жылы Алистер Мортон BRB-нің соңғы төрағасы болып тағайындалды, ол жолаушылар темір жолы мәселелері бойынша кеңес беруді бастады. Осы кезеңде ол жолаушылар темір жолы франчайзингінің директорымен «Көлеңкелі стратегиялық темір жол басқармасы» сауда атауымен жұмыс істеді. 2000 жылғы Көлік туралы заңға сәйкес, жолаушылар темір жолы франчайзингі кеңсесі таратылып, BRB функцияларының көп бөлігі Стратегиялық темір жол органының толық құрамындағы BRB (Residuary) Limited еншілес компаниясына берілді. 2001 жылы Басқарма мүшелерінің ең кем саны төраға мен тағы бір мүшеге дейін азайтылды. Басқарманың қалған функциясы – Франция заңына сәйкес, Channel Tunnel пайдалану шартының артықшылықтары мен міндеттемелерін көлік министріне сенімді сақтау. Өзінің еншілес компаниясы Rail Property Ltd арқылы BRB (Residuary) пайдаланудан тыс темір жол жерлеріне жауапкершілікті сақтап қалды, мысалы, Бичингтің кесуі кезінде жабылып, сатылмаған темір жол желілеріне. BRB ұзақ жылдарға сонатын, мемлекеттендіруге дейінгі кезеңге дейінгі құжаттар, карталар, фильмдер мен фотосуреттерді қоса алғанда, көптеген мұрағаттық материалдарға ие болды. 1997 жылы олар басқа ұйымдарға таратылды: фильмдер (олардың көп бөлігі British Transport Films компаниясының өндірісі болған) Лондондағы Британдық кино институтына, фотосуреттер Йорктегі Ұлттық темір жол мұражайына (NRM), ал көптеген құжаттар Мемлекеттік архивке жіберілді.