Уоллея аймағының биогеографиялық ерекшеліктері

Кіріспе

Биогеографиялық аймақ

Уоллесия /w//Q//'//l//ei//s//i//@/ – Азия және Австралия континенттік шельфтерінен терең сулы бұғаздармен бөлінген, негізінен Индонезия аралдарының тобын белгілейтін биогеографиялық атау. Уоллесияға топтағы ең ірі арал – Сулавеси, сондай-ақ Ломбок, Сумбава, Флорес, Сумба, Тимор, Халмахера, Буру, Серам және көптеген кіші аралдар кіреді. Уоллесия аралдары батыста Санда шельфі (Малай түбегі, Суматра, Борнео, Ява және Бали) және оңтүстік-шығыста Австралия мен Жаңа Гвинеяны қамтитын Сахул шельфі арасында орналасқан. Уоллесияның жалпы жер аумағы .

География

Валацея – Сунда мен Сахулдың екі континенттік шельфі арасында жатқан, бірақ Филиппин аралдарын қоспағандағы аралдар тізбегі. Оның шығыс шекарасы (Валацеяны Сахулдан бөлетін) Лайдеккер сызығы деп аталатын зоогеографиялық шекарамен белгіленеді, ал Уоллес сызығы (Валацеяны Сундадан бөлетін) батыс шекарасын анықтайды. Вебер сызығы – Азия мен Австралияның жануарлар мен өсімдіктер әлемі шамамен тең үлестес болатын орта нүкте. Бұл сызық Индонезия архипелагының ең терең бұғаздары арқылы өтеді. Уоллес сызығының аты Уэльстің табиғат зерттеушісі Альфред Рассел Уоллеске қарызды, ол сызықтың екі жағындағы аралдардағы сүтқоректілер мен құстар фаунасының айырмашылықтарын жазған. Сызықтың батысындағы Сундаленд аралдары – Суматра, Ява, Бали және Борнео – Шығыс Азияға ұқсас сүтқоректілер фаунасын бөліседі, олардың ішінде жолбарыстар, мүйізбұғылар мен маймылдар бар. Ал Ломбок аралдарының және шығысқа қарай созылатын аймақтардың сүтқоректілер фаунасы көбінесе Австралиядағыға ұқсас бауырымен жорғалаушылар мен құстармен мекенделген. Сулавеси екеуінің де белгілерін көрсетеді. Мұз дәуірінде теңіз деңгейі төмендеп, Сунда шельфі ашылып, Сундаленд аралдарын бір-бірімен және Азиямен байланыстырды, соның нәтижесінде Азия құрлықтағы жануарлардың осы аралдарда қоныстануына жағдай жасалды. Валацея аралдарында құрлықтағы сүтқоректілердің, құстардың немесе ашық мұхитты қиындықпен кесіп өтетін құрлықтық балықтардың аздығы байқалады. Көптеген құстар, бауырымен жорғалаушылар мен жәндіктер оңайырақ кешіп өте алды, және осы аймақта Австралия мен Азиядан шыққан көптеген түрлер табылды. Валацеяның өсімдіктері көбінесе Азиядан шыққан, ал ботаниктер Сундаленд, Валацея және Жаңа Гвинеяны Малайзия флористикалық провинциясы ретінде қарастырады. Сол сияқты, Австралия мен Жаңа Гвинея шығысында ылғалды континенттік шельфпен байланысты, және мұз дәуірінде құрлық көпірімен біріктірілген, ғалымдар Австралия-Жаңа Гвинея, Меганезия, Папуаланд немесе Сахул деп атайтын бір құрлықты құрады. Сондықтан Австралия, Жаңа Гвинея және Ару аралдары Валацеяда кездеспейтін көптеген түйеқұйрықты сүтқоректілер, құстар мен тұщы су балықтарына ие. Фаунаға жазық және тау аноасы немесе жәндік бұқасы (Bubalus sp.), "бабируса" немесе "шошқа-елік" (Babyrousa sp.) кіреді, екеуі де Сулавеси аралында кездеседі. Малуку Сулавесимен көптеген ұқсас түрлерді бөліседі, бірақ екі аралдың мөлшерінің айырмашылығына байланысты олардың саны аз. Сулавесиде кем дегенде 4000 жердегі өсімдіктер мен жануарлар түрі тіркелген, ал Малукуда салыстырмалы түрде 1000-нан астам. Сулавесиде 2000-нан астам омыртқасыздар түрі (1000-нан астам артроподтар түрі белгілі, 900-ге жуық лепидоптерлерді қоспағанда), бауырымен жорғалаушылардың 100 түрі және қосмекенділер мен құстардың 288 түрі бар. Малукуда 70-ке жуық бауырымен жорғалаушылар мен қосмекенділер, 250 құс және 550-ден астам омыртқасыздар түрлері бар. Серам аралы әсіресе бауырластары мен құстарымен, соның ішінде Молукка патшасы попугайымен танымал. Кішкентай сүтқоректілер, соның ішінде кейбір етқоректілер (мысалы, циветтер), сумкалылар (мысалы, кускус), приматтар және кеміргіштер бүкіл аймақта кең таралған. Валацеяны қоршаған сулардың көп бөлігі жер бетіндегі ең бай коралл рифтері мен теңіз экожүйелері болып саналатын Коралл үшбұрышының бөлігі болып табылады, онда түрлердің саны ең көп, бұл аймақтың жалпы биологиялық әртүрлілігіне үлкен үлес қосады. Валацея бастапқыда толығымен орманды болған, көбінесе тропикалық ылғалды кең жапырақты орман, кейбір аймақтарда тропикалық құрғақ кең жапырақты орман. Биік тауларда таулық және тау асты орман өседі, ал жағалау аймақтарында мангрлар көп кездеседі. Conservation International мәліметінше, Валацеяда 10 000-нан астам өсімдік түрі бар, оның 1500-і (15%) – эндемик. Австралияның кеміргіштері құрлықтың плаценталық сүтқоректілер фаунасының көп бөлігін құрайды және оларға құйрық ұясы тышқандарынан бастап секіріп жүретін тышқандарға дейін әртүрлі түрлері кіреді. Басқа сүтқоректілер шығыстан келген. Сулавеси аю кускусы мен Сулавеси карлик кускусы – Австралиялық сумкалылардың батыс өкілдері. 23 миллион жыл бұрын Австралия мен Азияның соқтығысуы кезінде Валацеяның тектоникалық көтерілуі Австралиядан Индонезия аралдарына құстардың таралуына мүмкіндік берді. Жексұрын мен мегаподалар Австралияны қандай да бір жолмен отарлаған болуы керек. Австралиядағыға ұқсас кокатиелдер Валацеядағы Комодо аралында мекендейді. Австралиядағы ағаштардың басым туысы болып табылатын эвкалипттің бірнеше түрі Валацеяда кездеседі: Сулавесидегі Eucalyptus deglupta және Шығыс Нуса Тенгарадағы E. urophylla және E. alba. Құрлық бақалары үшін Валацея және Уоллес сызығы таралуға кедергі жасамады.

Wallacea is defined as the series of islands stretching between the two continental shelves of Sunda and Sahul, but excluding the Philippines. Its eastern border (separating Wallacea from Sahul) is represented by a zoogeographical boundary known as Lydekker's Line, while the Wallace Line (separating Wallacea from Sunda) defines its western border. The Weber Line is the midpoint, at which Asian and Australian fauna and flora are approximately equally represented. It follows the deepest straits traversing the Indonesian Archipelago. The Wallace Line is named after the Welsh naturalist Alfred Russel Wallace, who recorded the differences between mammal and bird fauna between the islands on either side of the line. The islands of Sundaland to the west of the line, including Sumatra, Java, Bali, and Borneo, share a mammal fauna similar to that of East Asia, which includes tigers, rhinoceros, and apes; whereas the mammal fauna of Lombok and areas extending eastwards are mostly populated by marsupials and birds similar to those in Australasia. Sulawesi shows signs of both. During the ice ages, sea levels were lower, exposing the Sunda shelf that links the islands of Sundaland to one another and to Asia and allowing Asian land animals to inhabit these islands. The islands of Wallacea have few land mammals, land birds, or freshwater fish of continental origin, which find it difficult to cross open ocean. Many species of birds, reptiles, and insects were better able to cross the straits, and many such species of Australian and Asian origin are found there. Wallacea's plants are predominantly of Asian origin, and botanists include Sundaland, Wallacea, and New Guinea as the floristic province of Malesia. Similarly, Australia and New Guinea to the east are linked by a shallow continental shelf, and were linked by a land bridge during the ice ages, forming a single continent that scientists variously call Australia New Guinea, Meganesia, Papualand, or Sahul. Consequently, Australia, New Guinea, and the Aru Islands share many marsupial mammals, land birds, and freshwater fish that are not found in Wallacea. Fauna includes the lowland and mountain anoa, or dwarf buffalo (Bubalus sp. ), and the babirusa, or "deer pig" (Babyrousa sp. ), both found on Sulawesi, among other islands. Maluku shares a number of similar species with Sulawesi, albeit with fewer total, given the differences in size between the two islands—Sulawesi has at least 4,000 recorded terrestrial plant and animal species, while Maluku has just over 1,000, by comparison. Sulawesi is home to over 2,000 invertebrate species (with over 1,000 known species of arthropod, not including nearly 900 lepidopterans), 100 species of reptiles and amphibians, and 288 bird species. Maluku has around 70 reptile and amphibian, 250 avian, and over 550 invertebrate species. Seram Island is particularly noted for its butterflies and birds, including the Moluccan king parrot. Smaller mammals, including some carnivorans (such as civets), marsupials (such as the cuscus), primates and rodents are common throughout the region. A large portion of the waters surrounding Wallacea are part of the Coral Triangle, considered to be the richest coral reef and marine ecosystems on earth, with the highest number of species, adding to the total biodiversity of the region. Wallacea was originally almost completely forested, mostly tropical moist broadleaf forests, with some areas of tropical dry broadleaf forest. The higher mountains are home to montane and subalpine forests, and mangroves are common in coastal areas. According to Conservation International, Wallacea is home to over 10,000 plant species, of which approximately 1,500 (15%) are endemic. Australia's rodents make up much of the continent's placental mammal fauna and include various species from stick nest rats to hopping mice. Other mammals invaded from the east. Two species of cuscus, the Sulawesi bear cuscus and the Sulawesi dwarf cuscus, are the westernmost representatives of the Australasian marsupials. The tectonic uplift of Wallacea during the collision between Australia and Asia 23 million years ago allowed the global dispersal of passerine birds from Australia across the Indonesian islands. Bustards and megapodes must have somehow colonized Australia. Cockatiels similar to those from Australia inhabit Komodo Island in Wallacea. A few species of Eucalyptus, a predominant genus of trees in Australia, are found in Wallacea: Eucalyptus deglupta on Sulawesi, and E. urophylla and E. alba in East Nusa Tenggara. For land snails Wallacea and Wallace's Line do not form a barrier for dispersal.