Кіріспе

Ричард К. Морганның 2002 жылғы романы. Altered Carbon – 2002 жылы ағылшын жазушысы Ричард К. Морганның британдық киберпанк романы. Жұлдызаралық саяхаттар мен салыстырмалы өлместік сананы денелерге ("қаптарға") көшіру арқылы қамтамасыз етілетін болашақта, бұрынғы БҰҰ элиталық әскерінен жеке тергеушіге айналған Такеши Ковакс бай адамның өлімін тергеуге тырысады. Романның жалғасы – «Сынған періштелер» және «Оянған ашулар». 2018 жылы кітап Netflix телесериалы ретінде, сондай-ақ Altered Carbon деген атпен экранизацияланды. 2019 жылы Dynamite Comics баспасымен графикалық роман жарық көрді.

Негізгі идея

Болашақта адамдар дерлік өлімсіздікке қол жеткізеді. Көптеген адамдардың омыртқа жотасында санасын сақтайтын кортикальды үймелер орналасқан. Егер олардың денесі қайтыс болса, үймелері мерзімсіз сақталады. Олардың үймелерін өлімнен кейін жаңа денелерге, яғни “қаптарға” жүктеуге болады. Рим католиктері өлімнен кейін үймелерін қайтадан қапқа салуға рұқсат бермейді, себебі олар жанның өлген соң Жұмаққа баратынына сенеді, сондықтан жаңа қапқа көшпейді. Бұл католиктерді кісі өлтіру үшін оңай нысанаға айналдырады, өйткені кісі өлтірушілер құрбандарының куәлік беру мүмкіндігін жоқ етеді. Романның басында БҰҰ-ның 653 қарары талқыланып жатыр. Бұл ұсыныс бұрынғы қағиданы өзгертеді және билік органдарына қайтыс болған католик әйелді уақытша қайтадан қапқа салып, кісі өлтіру ісі бойынша куәлік беруге рұқсат береді. Бір тұлғамен екі денені басқару, яғни қос қапқа салу БҰҰ заңдарымен қатаң тыйым салынған. Көптеген адамдар өмірінің соңында қайтадан қапқа салуға мүмкіндік алғанымен, олар денелерін жаңарта алмайды және әр жолы толық қартаю процесінен өтуі керек, бұл көптеген адамдарды бір-екі реттен астам қапқа салудан сақтайды. Осылайша, адамдар теориялық тұрғыдан шексіз өмір сүре алғанымен, көпшілігі одан бас тартады. Тек байлар ғана үнемі алмастырылатын денелерді алуға шамасы жетеді. Көптеген ғұмырлар көргендер “Меттер” деп аталады, бұл атау Киелі кітаптағы Матусалах есімімен байланысты. Өте байлар өз саналарының көшірмелерін қашықта сақтап, үнемі жаңартып отырады. Бұл олардың үймесі жойылған жағдайда да қайтадан қапқа салуға мүмкіндік береді. Ауыр қылмыс жасағандар “үймеде” түрмеге қамалады. Олардың санасы сақталады және ондаған жылдар бойы виртуалды түрде сақталады, ал олардың денелері ең жоғары бағаға сатылып, басқа адамды қайтадан қапқа салу үшін пайдаланылады. Жерден басқа, көптеген колониялық планеталар бар; олардың көпшілігі бұрын “Ескілер” деп аталатын жойылған шетелдік өркениетпен мекенделген. Ғарыштық соғыстың қиындықтарымен күресу үшін БҰҰ “Елшілерді” құрды. Олар – қару-жарақ, психологиялық өзгерістер және қапқа салуда кеңінен оқытылған элиталық әскери топ. Елшілердің табысы мен қауіптілігі соншалық, оларға кез келген әлемде сайлау арқылы тағайындалатын лауазымдарды атқаруға тыйым салынған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Харланның әлемі деген колониялық планетада Такеши Ковакс пен оның серіктесі Сара Сачиловски, бұрынғы елшілер, қылмыс өміріне оралған, БҰҰ-ның колониялық коммандосы өлтіреді. Ковакс ұзақ мерзімге қамауға алынады. Жер бетінде Лоренс Банкрофт есімді мет-шы Бей-Ситиде (бұрынғы Сан-Франциско) құпия жағдайда қайтыс болды. Ұйқыдан оянып қалған Банкрофтың өткен екі күн туралы есінде еш нәрсе жоқ, оның ішінде өзінің өлімі де жоқ. Полиция қызметкері Кристин Ортега оның өзін-өзі өлтіргеніне сенсе де, Банкрофт оның өлтірілгеніне сенімді. Ол өзінің ықпалын пайдаланып, Коваксты уақытша босатып, тергеу үшін жалдайды. Ковакс Банкрофтың көптеген жезөкшелермен, соның ішінде соңғы қаза тапқан Элизабет Эллиотпен қарым-қатынаста болғанын біледі. Елизаветаның анасы Ирен Банкрофтың естеліктерін заңсыз бұзғаны үшін түрмеге жабылды. Елизаветаның әкесі Елизаветаны қайтадан жауып, не әйеліне құлқыны босату үшін тым кедей. Лоренстің әйелі Мириам Коваксты азғырып, оны тергеуді тоқтату үшін пара береді. Жоғары деңгейдегі Kadmin есімді ресейлік оперативші Коваксты өлтіруге тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады және тұтқынға алынады. Ковакс Элизабет жұмыс істеген жезөкше үйді тексереді. Ол өзінің Елиас Райкердің, жемқор полиция қызметкерінің және Ортеганың сүйіктісінің жеңін киіп жүргенін біледі. Оны қара базардағы жеңді ұрлаумен айналысатын Вэй клиникасының дәрігерлері азаптайды. Ол тергеушілерге өзінің Елші екенін айтады, олар оны босатып жібереді. Трепп есімді құпия әйел Коваксты клиниканың операцияларынан шыққан Рейге әкелетінін айтады. Ковакс қашып кетеді, бордель мен клиниканы жояды, сонымен қатар қызметкерлерді өлтіреді. Ковакс пен Ортега полициядан қашып келген Кадмин ұйымдастырған жарылыста жарақат алады. Трепп Коваксты "Рэйге" немесе Рейлин Кавахараға әкеледі. Кавахара - Ковакс бұрын да жұмыс істеген мафиозидің басшысы. Ол оның қатыгез әрі айлакер екенін біліп, оның серіктестік ұсыныстарын қабылдамады. Кавахара Коваксқа тергеуді тоқтатуды бұйырады, әйтпесе ол Сараны азаптайды, ол қазір виртуалды сақтау орнында. Ковакс пен Ортега бірге ұйықтап, серіктестікке кіріседі. Ковакс Банкрофты өзіне қол жұмсап өлтіргеніне сендіруге келіседі. Оның оқиғаға қатысты нұсқасы былай: Банкрофт Роулингс вирусын жезөкше үйінен жұқтырған. Роулингс вирусы қабықшадағы түйіндерді бұзып, қайта ұйықтап қалудан сақтайды, бұл тұрақты өлімге әкеледі. Ол клондарын зақымдап алмау үшін, Банкрофт өзін-өзі өлтірді. Кавахара Ковакс үшін вирустың көшірмесін алуға келіседі. Кавахараның көмегімен ол Айрин Эллиотты Стактан алып, оны Роулингс вирусын жезөкшеханаға енгізу үшін жалдайды. Ковакс Банкрофттің ол өлген түні "Ақ бұлттардағы бас" атты желдеткіш кемесіне барғанын біледі. Бұл мекеме Кавахарамен басқарылады. Кадмин Ортеганы ұрлап, егер Ковакс өзін оған сатпаса, оны өлтіремін деп қорқытады. Ортега босатылады, ал Ковакс Кадминге қарсы дуэльге түсуге мәжбүр болады. Трепп пен полиция келіп, Кадминді өлтіреді. Ковакс Кадминнің қорабын жояды. Ковакс екі жеңді, Райкерді де, екінші денені де бір мезгілде басқарады. Райкердің қолындағы көшірме Мириаммен бірге кетіп, бақылаудан қашу үшін. Ортега мен Ковакс "Ақ бұлттардағы бас" деп аталады. Ирен Кавахараның жеке басының резервтік көшірмесін Роулингс вирусымен бұзып, оның барлық клондарын жояды. Ковакс Кавахараны мойындауға мәжбүрлейді. Католик әйелді өлтіргеннен кейін оның қайта тірілуі Кавахараның заңсыз іс-әрекетін әшкерелеген болар еді. Қауахараның жасыру шарасының бір бөлігі ретінде Райкерді сыбайлас жемқорлық үшін айыптап, ол кісі өлтіруді тергеген. Ол Банкрофтан 653-ші қаулыны жоюға көмектесуін сұрады, сонда сойқының куәлік беруіне жол берілмейді, бірақ ол бас тартты. Кавахара мен Мириам Банкрофты есірткімен уландырды; ақыл-ойынан адасып, ол жезөкшелерді өлтірді, содан кейін өзін-өзі өлтірді. Естеліктері жоғалғаннан кейін, Кавахараның қатысы анықталмады. Трепптің көмегімен Ковакс дирижабльдің бүйірін жарылып шығады. Ол Кавахарамен бірге мұхитқа құлаған кезде, ол гранатаны Кавахараның үймегін жою үшін қолданады, бұл оның мәңгілік өлімін қамтамасыз етеді. Кейін Банкрофтті БҰҰ Кавахарамен байланысы үшін ақтады. Мириамның қолында қалған Ковакс көшірмесі өшіріледі, өйткені қос жеңді заңсыз, бірақ ол Ковакстың сақталған көшірмесін Мириамның қатысын жасыруға уәде береді. Айрин Эллиот өзінің денесін қайтарып алады, Элизабет пен Райкер қаптардан босатылады, 653-ші қаулы қабылданады, ...

Қабылдау

Кітапты сипаттап, Kirkus Reviews былай деді: "Қайтыс болғандардың саны көп, құрылғылар таза гений, секс-көріністер есінен шығарарлықтай шамадан тыс, ал тозығы жеткен цинизм өте жағымсыз: киберпанктың қатал бастауларына қуантулы оралыс". Кітап 2003 жылы ең үздік роман үшін Филип К. Дик сыйлығын жеңіп алды.

Теледидар

2016 жылы телевизиялық бейімделу жарияланды. Netflix компаниясы алғашқы 10 сериядан тұратын маусымға тапсырыс берді. Бірінші маусым 2018 жылдың 2 ақпанында Netflix платформасында көрсетілді. Бейімдеу кезінде түпнұсқа материалға кең ауқымды және маңызды өзгерістер енгізілді. Сериалда Елшілер Квеллкрист Фальконердің жетекшілігімен, оның "Көтеріліс" деп аталатын революциясы аясында оқытылған, орналастырылған және басқарылған болып көрсетіледі. Ковакс Фальконердің оқушысы ретінде тәрбиеленген және оның төңкерісшілер қатарында қызмет еткен. Квеллист революциясы Протекторат (орнатылған, планетааралық үкімет) тарапынан апокалиптикалық шабуылда талқандалады. Ковакс – жалғыз тірі қалған, соңғы Елші ретінде таныстырылады. Ал кітапта Елшілер Протектораттың элиталық күштері болған (олар осы революцияға қарсы күресер еді); Фальконер революцияға жетекшілік еткен, бірақ Ковакс дүниеге келмес бұрын қайтыс болған; Ковакс басқа әйелдің басшылығымен Елшілікке оқытылған; ал Елшілер корпусы әлі де Протектораттың қолдауында және кеңінен қорқыныш тудырады, бірақ Ковакс енді осы Корпустың мүшесі емес. Шоудың авторлары көптеген кейіпкерлердің, әсіресе әйел кейіпкерлердің рөлдерін кеңейтуді жөн санады. Кітапта Банкрофттің өлімін тергеу кезінде Ковакс тұратын қонақ үй Джимми Хендрикске арналған. Бірақ Хендрикстің мұрагерлері оның суретін зорлық-зомбылыққа қатысты кез келген нәрсеге лицензиялауға қарсы болғандықтан, шоу оның орнына Эдгар Аллан Поның бейнесін таңдап, қонақ үйге "Қара қасқыр" деген ат қойды.

Фильм

2018 жылдың 8 қарашасында Netflix «Altered Carbon: Resleeved» анимациялық серігі туралы хабарлады, ол осы ғаламда өтеді және оқиға мифологиясының жаңа элементтерін зерттейді. 2020 жылдың 10 ақпанында Netflix-тің эксклюзивті "аниме" спин-оффы 2020 жылдың 19 наурызында көрсетіледі деп хабарланды. Фильмді Anima студиясында Жо Накадзима режиссерлік етті; Йошиюки Окада кейіпкерлерді суреттеді, Рен Кикучи CG анимациясын бақылады, ал MONACA музыкасын жазды. Жапондық актер құрамына Тацухиса Сузуки Такеши Ковакс рөлінде, Рина Сато Джина рөлінде, Айка Асай Холли Тограм рөлінде, Жоужи Наката Огай рөлінде, Кенжи Ямаучи Хидеки Танаседа рөлінде, Канехира Ямамото Синдзи рөлінде және Кодзи Иши Гензо рөлінде түсті.