Кіріспе

Нейл Таун Стивенсон (1959 жылғы 31 қазанда туған) – американдық фантастика жазушысы. Оның романдары ғылыми фантастика, тарихи фантастика, киберпанк, посткиберпанк және барокко жанрларына жатқызылады. Стивенсонның шығармалары математика, криптография, лингвистика, философия, валюта және ғылым тарихы сияқты тақырыптарды қамтиды. Ол сонымен қатар Wired сияқты басылымдарда технология туралы ғылыми емес мақалалар жазады. Ол өзінің інісі Джордж Джудсберимен ("Дж. Фредерик Джордж") бірлесіп "Стивен Бьюри" деген псевдоним астында роман жазған. Стивенсон Blue Origin компаниясында жартылай штаттан тыс кеңесші ретінде жұмыс істеді, бұл компания (Джефф Безос құрған) ғарыш кемесі мен ғарышқа ұшыру жүйесін әзірлеп жатыр, сондай-ақ Subutai Corporation компаниясының негізін қалаушы, ал оның алғашқы жобасы – The Mongoliad интерактивті фантастикасы. 2014 жылдан 2020 жылға дейін Magic Leap компаниясының бас футуристі болды.

Ерте өмір

1959 жылы 31 қазанда Мэриленд штатының Форт-Миде қаласында туған Стивенсонды кейінірек Майк Годвин "біртүрлі тартымды, қарапайым аспирант сияқты, оның жұмсақ сөйлеу әдебі киберпанк ғылыми-фантастикасының маниялық биігіне жеткен туындысын жазғанын көрсетпеді" деп сипаттады. 2012 жылдың 7 тамызында Стивенсон "Бірнеше ескертулер: Эсселер және басқа жазулар" атты эсселер мен бұрын жарияланған көркем әдебиеттер жинағын шығарды. Бұл жинаққа осы том үшін жаңадан жазылған эссе мен әңгіме де кірді. 2013 жылдың соңында Стивенсон ғылыми және технологиялық тақырыптарға, сондай-ақ олардың кейіпкерлер мен өркениетпен қарым-қатынасына арналған көп томдық тарихи роман жұмыстарын жүргізіп жатқанын мәлімдеді. Ол алғашқы екі томды 2014 жылдың ортасы мен соңында жариялауды жоспарлаған. Бірақ, сол кезде ол назарын ғылыми-фантастикалық романға, "Seveneves" романына бұрды, ол шамамен бір жылдан кейін аяқталды және 2015 жылдың мамырында жарық көрді. 2016 жылдың 8 маусымында "Seveneves" романының экрандалу жоспары жарияланды. 2016 жылдың мамырында Билл Гейтспен болған бейне сұхбатта Стивенсон жаңа тарихи романының қолжазбасын тапсырғанын айтты, бұл роман "уақыт саяхаты туралы кітап" болып табылады. Ол Николь Галландпен бірлесіп жазылған және 2017 жылдың 13 маусымында "The Rise and Fall of D. O. D. O." деген атпен жарық көрді. 2019 жылдың маусымында оның "Fall; or, Dodge in Hell" романы жарық көрді. Бұл жақын болашақтағы роман, ол сананы бұлтқа жүктеуді зерттейді және 2011 жылғы "Reamde", 1999 жылғы "Cryptonomicon" және басқа кітаптардың кейіпкерлерін қамтиды. 2021 жылдың қарашасында жарық көрген "Termination Shock" романы күнге геоинженерия жасау туралы климаттық фантастикалық туынды.

Жазу стилі

Стивенсонның кітаптарында бір уақытта көптеген технологиялық және әлеуметтанулық идеяларды пайдаланатын күрделі сюжеттер жиі кездеседі. Оның жазуының дискурсивті сипаты, маңызды сюжеттік және кейіпкерлік күрделіліктері, сондай-ақ көптеген егжей-тегжейлі мәліметтері Стивенсоннің үш томдық «Барокко циклында» толыққанды қолданған барокко стилінде жазуын көрсетеді. 2012 жылы Стивенсон Kickstarter платформасында CLANG атты шынайы қылышпен шайқасу ойыны үшін кампания ұсынды. Мақсаты – қозғалыс бақылауын пайдаланып, толыққанды әсер беру болатын. Кампанияның $500,000 қаржыландыру мақсатына 9 шілде 2012 күні Kickstarter-де қол жеткізілді, бірақ қаржыландыру мүмкіндігі ашық қалды және жоба ресми сайтында қаржылай көмектерді қабылдауын жалғастырды. 2013 жылдың қыркүйегінде жоба қаржысыз қалды. Бұл жағдай кейбір демеушілерді ашуландырып, олардың кейбіреулері топтық сот процесін бастаумен қорқытты. CLANG жобасы 2014 жылдың қыркүйегінде аяқталмай қалды. Стивенсон жобаның сәтсіздігіне өзінің жауапкершілігін мойындап, «Менің ойымша, тарихи дәлдікке тым көп көңіл бөлдім, ал оны қосымша инвестиция тарту үшін жеткілікті қызықты етуге үлкермедім» деді. 2014 жылы Стивенсон Флоридадағы Magic Leap толықтырылған шындық компаниясына бас футурист ретінде жұмысқа қабылданды. Стивенсон 2020 жылдың сәуірінде компаниядағы штатты қысқарту шарасының бөлігі ретінде жұмыстан кетті. 2022 жылы Стивенсон блокчейндегі смарт-келісімшарттарды пайдаланатын ашық кодты метаәлем құру үшін Lamina1 компаниясын іске қосты.

Ықпал

Стивенсонның шығармалары технологиялық салаларда ықпалды. Билл Гейтс, Сергей Брин, Джон Кармак және Питер Тиль оның туындыларының жанкүйерлері. "Қар құлашы" романында Стивенсон "Метаверс" терминін ойлап тапты және есептеу саласында "аватар" терминін танымал етті. "Метаверс" Google Earth-тің ойлап табушыларына шабыт берді. Publishers Weekly басылымының мәліметінше, "Cryptonomicon" романы "криптовалютаның негізін салумен жиі байланыстырылады".

Басқа көркем жобалар

2011 жылы құрылған «Иероглиф» жобасы 2012 жылдан бері Аризона мемлекеттік университетінің Ғылым және қиял орталығымен басқарылуда. Эд Финн мен Кэтрин Крамердің редакциялаған «Иероглиф: Жақсы болашаққа арналған әңгімелер мен көріністер» кітабына Стивенсонның (алдын-ала сөз және «Atmosphæra Incognita» тарауы) үлесі енген, және ол 2014 жылдың қыркүйегінде Уильям Морроу баспасынан жарық көрді.

Шығармашылық емес

"Смайлидің адамдары". 1993 жыл. "Мао Белл патшалығында". Wired. 1994 жыл. "Бір миллиард қытайлық жаңа технологияны пайдаланып, әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан экономиканы құруда. Бірақ ақпарат еркін болғысы келеді, солай ма?" "Ана Жер – Ана тақтасы". Wired. 1996 жыл. "Хакер турист" үш құрлықта саяхаттап, су асты талшықты-оптикалық кабельдердің бизнесі мен технологиясы, сондай-ақ жер бетіндегі ең ұзын кабельді төсеу туралы әңгімелейді. "Жаһандық қадағалау". Wired. 1998 жыл. Жаһандық ауылдағы көше қылмысын тоқтату. Бастапқыда бұйрық жолы болды. Harper Perennial. 1999 жыл. "Коммуникациялық протездер: қауіп пе, әлде кемшілік пе?" Whole Earth Review, 2001 жылғы жаз. "Қосыл, түйінде, демалып ал". The New York Times газетінде "Жұлдыздар соғысы" туралы пікір мақаласы, 17 маусым 2005 жыл. "Маған бәрі түсініксіз". The New York Times газетінде "300" фильмі және гик мәдениеті туралы пікір мақаласы, 18 наурыз 2007 жыл. "Таным атомдары: 1715–2010 жылдардағы Корольдік қоғамдағы метафизика", Билл Брайсон редакциялаған "Көре білу: ғылым мен Корольдік қоғамның тарихы" кітабындағы тарау. Стивенсон сэр Исаак Ньютон мен Готфрид Лейбниц арасындағы бәсекелестіктің мұрасын талқылайды, 2 қараша 2010 жыл. "Ғарыштық тоқтау". Slate. 2 ақпан 2011 жыл. "Ракеталардың тұрақтылығы инновация туралы не үйретеді". "Жаңашылдық аштығы". World Policy Journal, 2011 жыл. Ескертулер: Эсселер және басқа да жазбалар. William Morrow. 2012 жыл.