Гавана Браун мысық тұқымының тарихы

Кіріспе

Мысықтардың бір түрі

Гавана қоңыр мысығы 1950 жылдары Англиядағы мысықтарды ұнататын адамдар тобының сиамдық және қара үй мысықтарын жоспарлы түрде шағылыстыруының нәтижесі болды. Алғашқы шаруалар өсіруге сиамдық типтегі орыс көк мысығын енгізді. Дегенмен, қазіргі генетикалық тестілеулерге сүйенсек, олардың генофонда қалғаны жоққа шығарылды. 1890 жылдары Еуропада қоңыр түсті мысықтар көрсетілгені құжатталған, олардың біріне «Швейцар тау мысығы» деген ат берілген. Бұл мысықтар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жоғалып, Ұлыбританияның Сиам мысық клубы олардың өсірілуіне кедерес келтірген деген болжам бар. Швейцар тау мысығы заманауи Гавана қоңыр мысықтарын өсіру бағдарламаларында қолданылмаған. Алайда, олардың генетикасы Сиам мысықтарынан мұра болған болуы мүмкін.

Тұқымның дамуы

1950 жылдардың басында ағылшын мысықтарды ұнататын адамдардың бір тобы шетелдік типтегі қоңыр мысықты жасау мақсатымен бірлесіп жұмыс істей бастады. Олар өздерін «Хавана тобы» деп атады, кейін «Каштан қоңыр тобы» болып өзгерді. Осы селекционерлер тобы бүгінгі Гавана Браун мысығының негізін қалады. Бұл күш-жігерге Laurentide Cattery-ден Армитаж Харгривс ханым, Elmtower Cattery-ден Мунро Смит ханым, Roofspringer Cattery-ден баронесса фон Уллман, Praha Cattery-ден Эльзи Фишер ханым және Crossways Cattery-ден Джадд ханым үлкен үлес қосты. Бұл селекционерлер шоколад генін тасымалдайтын сиам мысығын, сондай-ақ шоколад генін тасымалдайтын қара мысықты селекциялық түрде шағылыстырып, қоңыр (шоколад) түсті мысықтарды өндіре алды. Тұқым Ұлыбританияда дами берді және «Каштан қоңыр шығыс» деп аталды, бұл тұқым сиамдық дене бітімін сақтап қалды. Тұқымды өсіру бағдарламасының басында екі мысық АҚШ-тағы сиамдық селекционерлерге экспортталды. Келесі он жылда селекция бағыты өзгерді, себебі жаңа тұқымда генетикалық проблемалар пайда бола бастады. Генетикалық әртараптандыру үшін басқа тұқымдарды пайдалану қажет болды, нәтижесінде фенотип Англиядағы алғашқы селекционерлердің күткенінен өзгеше болып дамыды. Бұл бағыттың өзгеруі селекционерлер тобын бөліп, Мысықтар кеңесінің басқару органында тұқымды дамытуды жалғастыруда көптеген қиындықтар тудырды. Көп ұзамай, Каштан қоңыр мысығы көптеген түстерде шығарыла бастады және жай ғана «шығыс» деп аталды, ал түсін көрсету үшін сандық жүйе қолданылды. АҚШ-та импортталған мысықтар шоколадты және тұмсықты сиамдық мысықтармен шағылыстырылып, тек шоколадты немесе тұмсықты балаларды өндірді, ал селекционерлер тек қоңыр мысықтарды өсіруге бағытталды. Генетикалық әртараптандыру ерте импортталған мысықтарда байқалған кемшіліктерді тез жоюға көмектесті. АҚШ-тағы селекционерлер қоңыр балаларды өндіру үшін арнайы импортталған және өсірілген мысықтардың сыртқы түрін сақтауға тырысты. Сондықтан АҚШ-тағы мысықтар Англияда өсірілетін мысықтардан ерекшеленеді. Америкалық селекционерлер ерекше бас пішінін сақтауға баса назар берді және экстремалдыққа ұмтылмады. Бұл американдық тұқым барлық жағынан үйлесімді, бай және жылы магони түсімен ерекшеленді, және тұрақты түрде ұқсас балаларды өндірді. 1964 жылы Гавана Браун әлемдегі ең ірі мысық тіркелімінде, яғни Мысықтарды ұнататындар қауымдастығында (CFA) чемпиондық мәртебеге ие болды. Осы ғасырдың басында Англияда селекционерлер тобы Гавананың алғашқы селекционерлерінің көзқарасын қайта жаңартуға тырысты. Олар шоколадты генетиканы оқшаулауда үлкен жетістіктерге жетті және тұрақты түрде шоколадты, лилак және тұмсықты мысықтарды өндірді. 2011 жылы Еуропадан тіркелген Гавана Браун импортталып, олардың Гавана шығыстарымен шағылыстырылды. Бұл мысықтардың үлесі, сондай-ақ селекциялық шағылыстыру, кейбір ағылшын Гавана мысықтарының сыртқы түрін олардың шығысқан бауырларынан алыстатып, Гавана қоңыр мысығына жақындатты. 2014 жылдың маусым айында бұл мысық GCCF ұйымынан Саффолк деген тұқымдық атаумен танылды. GCCF Havana атауын шоколадты Oriental Shorthair тұқымына қатысты қолданғандықтан, бұл балама атау қолданылды. Гавана Браун Саффолк тұқымын өсіру бағдарламасында қолданылғанымен, оларды бір тұқым деп шатастыруға болмайды. Саффолк Гавана Браунға қарағанда Каштан/Гавана шығыс тұқымына жақын.

In the early 1950s a group of English cat fanciers began working together with an intent to create a self brown cat of Foreign Type. They called themselves "The Havana Group", later to become "The Chestnut Brown Group". This group of breeders created the foundation of the Havana Brown cat of today. The ladies credited with this effort include Mrs. Armitage Hargreaves of Laurentide Cattery, Mrs. Munroe Smith of Elmtower Cattery, the Baroness Von Ullmann of Roofspringer Cattery, Mrs. Elsie Fisher of Praha Cattery, and Mrs. Judd of Crossways Cattery. These breeders, by selectively breeding a Siamese cat which carried the chocolate gene to a black cat that also carried the chocolate gene, were able to produce chestnut (chocolate) colored kittens. The breed continued to develop in the UK and became known as the Chestnut Brown Oriental and retained the Siamese conformation. Early in the breeding program, two kittens were also exported to Siamese breeders in the USA. Over the next decade, breeding took a different turn as genetic problems began to plague the new breed. It became necessary to utilize other breeds for genetic outcross and the phenotype began to evolve and develop into a different look than what the original breeders in England had intended. This change in direction tore apart the breeding group and caused many difficulties in continuing to progress the breed within the Governing Council of the Cat Fancy. Soon, the Chestnut Brown cat was being produced in many colors, known just as Oriental with a numeric system to designate the coat color. In the US, the imported kittens continued to be crossbred with the Chocolate and Seal Point Siamese, producing only Chocolate or pointed offspring, with the breeders selectively breeding for only self brown kittens. Genetic diversity quickly resolved any defects that were seen in the early imports. The breeders in the US desired to maintain the look of the cats that were imported and bred specifically for brown offspring. Thus, the cats in the United States have a different look than the cats being bred in England. The American breeders focused on maintaining the unique head shape and did not breed for extremes. This American bred version was moderate in every way, with a rich, warm mahogany color that consistently produced like offspring. In 1964, the Havana Brown was accepted for Championship status in the world's largest feline registry, The Cat Fanciers Association (CFA). Early this century, a group of breeders in England again began trying to recreate the vision of the early Havana breeders. They made good progress in isolating the chocolate genetics and were consistently producing chocolate, lilac and pointed kittens. In 2011 a registered Havana Brown was imported from Europe and bred back to their Havana orientals. This cats contribution, along with selective breeding for type, began to direct the look of some English Havanas away from its Oriental siblings, and moved them more in the direction of the Havana Brown. In June 2014 under the breed name Suffolk, this cat gained recognition by the GCCF. The alternative name was used because the GCCF uses the name Havana to refer to a self chocolate Oriental Shorthair, from which they wished to be distinguished. Although a Havana Brown is used in the breeding program of the Suffolk, they are not to be confused as the same breed. The Suffolk is much closer to the Chestnut/Havana Oriental than to the Havana Brown.

Өзгеліктері мен мінез-құлқы

Гавана қоңырсы – денесі орташа ұзындықтағы, салмақты, орташа мөлшердегі, мықты денелі, қысқа түкті мысық. Стерильденген жануарлар іріленіп, сәл тоқсып кетуі мүмкін. Бұл тұқым басқа қысқа түкті мысықтарға қарағанда орташа белсенділікке ие. Түсі жылы қоңыр, көбінесе қызғылт қоңыр болуы керек, көзге түсетін жолақты белгілері болмауы тиіс (кішкентай мысықтарда белгілер көрінеді, бірақ мысық өскен сайын олар жоғалып, бір жасқа келгенде толыққанды түрде жойылады). Мұрттығы да қоңыр, ал көздері жасыл болуы керек. Басы енінен сәл ұзын, бірақ ешқашан үшбұрышты болмауы керек. Профильде мұрыны/беті көзге қарай анық бұрылып, бағытын өзгертуі керек. Табан жастықтары қызғылт немесе аққызыл түсті болуы керек, бірақ қара болмауы тиіс. Құлақтары орташа мөлшерде болады. Гавана қоңырсының ерекшеліктері болмауы керек, мысықтар тартымды және үйлесімді болуы керек. Аталықтары аналықтарынан ірілеу, салмағы басқа тұқымдармен салыстырғанда орташа. Гавана қоңырсы – зиялы мысық, ол заттарды тексеру үшін де, иелерімен қарым-қатынас жасау үшін де лапаларын жиі пайдаланады. Олардың табиғаты қызығушылықты тудырады, сондықтан қонақтар келгенде есіктің алдынан күтеді, көптеген мысықтар сияқты жасырынуды қаламайды. Гавана қоңырсының біреудің тізесіне лапасын қойып, танысу үшін мұңлдауы да кездеседі. Олар ойнақы және қызығушылық танытады, бірақ ұзақ уақыт жалғыз қалғанда сирек зақымдайды. Көптеген мысықтар "қолындағы мысықтар" болғанымен, кейбіреулері иелерімен тыныш отыруды ұнатады. Ал Гавана қоңырларының көптеген түрлері иелерінің иығына отырып, күнделікті істерге көмектесуді жақсы көреді. Олар ойнауды және жүнін күтуді ұнатады, мұндай жағдай жиі кездеседі, тіпті Гавана қоңырсының иелері олардың мысығы мұны жасап жатқанын байқамайды, оны сырттан қараған адам көрсеткенше. Бұл Гавана қоңырларының көпшілігіне тән ерекшелік. Гавана қоңырлары отбасыларына өте жақын болады және ұзақ уақыт жалғыз қалғанда жақсы өмір сүрмейді. Олар қызығушылық танытады, өзара әрекеттеседі және күнделікті іс-әрекеттерге қатысуды қажет етеді. Гавана қоңырлары отбасылық иттің ең жақын серігі болуы мүмкін. Көптеген иелері Гавана қоңырларымен оңай саяхаттауға болатынына таңғалады. Тұқымның атын түсіндірудің ең мүмкін себебі – және Гавана қоңырсының жанкүйерлері арасында ең көп тараған нұсқасы – оның түсі Гавана темекісіне өте ұқсас, алайда кейбіреулер тұқымның аты сондай-ақ түстері ұқсас келетін Гавана (қоян) тұқымынан шыққан деп санайды. Англиядағы тарихи жазбаларға сүйенсек, соңғысы дұрыс болуы мүмкін. Оларға көп күтім қажет емес. Аптасына бір-екі рет жұмсақ щеткамен сүртіп, ылғалды матамен сүртіп, сапалы тамақпен қамтамасыз ету Гавана қоңырлары үшін жеткілікті. Бұл тұқымға байланысты белгілі генетикалық аурулар жоқ. Оларда гингивит басқа тұқымдарға қарағанда сәл жиі кездеседі, бұл олардың сиамдық тегімен байланысты.

The Havana Brown is a well balanced, moderately sized, muscular short haired cat with a body of average length. Sterilized animals can tend to become larger and somewhat chubby. They are a moderately active breed, compared to other short hair cat breeds. The coat color must be warm brown, typically reddish brown, with no obvious tabby markings (note that kittens will always show markings but they resolve as the cat ages and dissolve completely by one year). Whiskers must also be brown and the eye color green. The head should be slightly longer than wide, but should never appear like a wedge. In profile, the nose/muzzle should have a distinct stop and change in direction at the eyes. Paw pads must be pink or rose colored but should never be black. Ears tend to be moderately large. A Havana Brown should have no extreme features; specimens should be attractive and moderate. Males tend to be larger than females and are average in weight compared with other breeds. The Havana Brown is an intelligent cat that often uses its paws both to examine objects and to communicate with its owners. Curiosity brings them to the door as visitors arrive rather than preferring to be hidden as many cats will do. It is not unheard of for a Havana Brown to place paws on someone's thigh and offer a meow of introduction. It is playful and curious, but rarely destructive unless left without companionship. While many are 'lap cats', a few are more content just to sit quietly beside their human companions. On the other hand, many Havana Browns prefer to ride on the shoulders of their human and help with daily activities. They love to play in and groom hair it happens so frequently that there are Havana Brown owners who don't even notice their cat doing it until it is pointed out by an observer. It is an odd trait that most Havana Browns share. Havana Browns become very attached to their family and do not thrive when left alone for long periods. They are curious and interactive and need to be a part of daily activities. It is common for the Havana Brown to become best companions with the family dog. Many owners also find it surprising how easily they can travel with their Havana Brown without the cat's objection. The most likely explanation of the breed's name and the one most shared by Havana Brown devotees is that its coat color is very similar to that of the Havana cigars, however, some have also argued that the breed's name is also derived from the Havana (rabbit) which also shares the color. This is likely more accurate based on the recorded history in England. Very little grooming is required. A gentle brushing and wipe with a damp cloth once or twice a week, along with a good quality diet, will suffice for Havana Browns. There are no known genetic diseases associated with this breed. They may have a slightly higher occurrence of gingivitis than other breeds, this being attributed to their Siamese ancestry.

Тану

Бұл тұқым АҚШ-та 1950 жылдардың соңынан бері жарыстарға қабылданып келеді. Тұқымның генофонды өте тар болғандықтан, оны жойылып кетуге жақын тұқым деп есептейді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Мысықтарды сүйетін қауымдастығында (Cat Fanciers' Association) 15 ғана Гавана Браун мысық шаруашылығы тіркелген және 130-дан кем өзгертілмеген мысық болған. Содан бері бұл тұқым қарқынды дамып келеді. 2023 жылға қарай, әлем бойынша мысық шаруашылықтары мен өсірушілердің саны екі есеге артты, олардың көп бөлігі АҚШ және Еуропада орналасқан.