Кіріспе
Көрмелік мысық (таза тұқымды мысық немесе текті мысық деп те аталады) – бұл мысық көрмесінде өзінің тұқымдық стандартына жақын деп бағаланған мысық. Барлық текті мысықтар көрмелік емес, олардың көпшілігі жай ғана үй жануарлары, бірақ ең жақсы дене бітімі мен мінез-құлқы барлары көбінесе АҚШ-тағы CFA және TICA, Ұлыбританиядағы GCCF немесе Еуропаның қалған бөлігіндегі FiFe сияқты ұйымдарда көрсетіледі. Сирек жағдайларда, жүлделі текті көрмелік мысықтың құны мыңдаған долларға жете алады, бірақ көбінесе олар сүйікті үй жануарлары болып табылады. Тұқымдарды салыстыру және малдың сапасын жақсарту мақсатында мысық көрмелері өткізіледі, онда судьялар мысықтарды тұқымдық стандартқа сәйкес бағалайды. Тексті мысықтарды көбінесе микрочип арқылы анықтайды.
Денсаулық
Жалпы қабылдау бойынша, тұқымдық мысықтардың барлығы инбридинг салдарынан кездейсоқ өсірілген мысықтардан дені сау болмайды. Липински және тағы басқалардың «Мысық тұқымдарының дамуы: тұқымдардың генетикалық бағалауы және бүкіл әлем бойынша кездейсоқ өсірілген популяциялар» зерттемесі тұқымдық мысықтардың кездейсоқ өсірілген мысықтарға қарағанда көбірек туыстық байланыста екенін көрсетті. Сингапур және Бирма сияқты кейбір тұқымдардың генетикалық әртүрлілігі өте төмен. Кейбір селекционерлер ең сау жануарларды таңдауға ерекше көңіл бөледі, бұл денсаулық мәселелерін азайтуға әлеуетті мүмкіндік береді. Мысалы, ПРА салдарынан абиссин мысықтарындағы соқырлық 2008 жылы 45%-дан 4%-ға дейін төмендеді. Перстердегі PKD, британдық қысқа түктілер мен мейн-кун мысықтарындағы жамбас дисплазиясы, мейн-кун, перстер, экзотикалық қысқа түктілер, британдық қысқа түктілер, норвегиялық орман мысығы, рагдолл және бенгал мысықтарындағы HCM сияқты ең жағымсыз аурулар әлі де жоғары жиілікте кездеседі. Британдық қысқа түктілерде HCM жиілігі әйелдерде 2,1%, ал еркектерде 20,4% құрайды. Мейн-кун мысықтарындағы жамбас дисплазиясының жиілігі 36,3% немесе 30,2% шамасында. Кейбір селекционерлер профилактикалық тексеру жүргізеді, бірақ аурудың таралуын азайту мүмкіндігін растайтын ешқандай зерттеулер жоқ.
Өсіру
Жалпы, тұқымдар негізгі ататектер ретінде аз ғана мысықтарды пайдалана отырып құрылады және көбінесе сыртқы шағылысуға рұқсат етілмейді. Тұқымдардың танымал ата синдромы салдарынан популяциялық тартылу кезеңдерінен өтуі де қалыпты жағдай. Мысықтардың көрмелерде жеңіске жеткендерінің селекционерлерге тартымды болуы және олардың шамадан тыс пайдаланылуы, нәтижесінде көптеген, тіпті барлық тұқымдардың тегінде бірнеше рет кездесуі де жиі кездеседі. Бұл популяциялық құрылым «Мысық тұқымдарының молекулалық генетикалық вариация үлгілері» еңбегінде қарастырылады. Цитата: «Кіші тиімді популяция мөлшері, негіздейтін эффектілер және популяциялық тартылу салдарынан мысық тұқымдары мұрагерлік ауруларды тудыратын спонтанды мутациялардың жиынтығына айналды». Мысалы, Ragdoll мысықтарының 30%-ында гипертрофиялық кардиомиопатияны (HCM) тудыратын R820W мутациясы кездеседі. Тұқымдардың шығу тегі әртүрлі, кейбіреулері адамның жасауымен немесе мутация нәтижесінде пайда болған, ал басқалары табиғатта кездеседі. Кейбір мысық тұқымдары ерекше физикалық ерекшеліктері бар бір ғана мысық немесе аналық мысықтың арқасында құрылған. Корнуолл Рексі тұқымының барлық өкілдері ерекше генетикалық мутацияға ие болған бір ата-анаға дейін іздерін салады, бұл мутация бұйра шертеуді тудырады. Бірмалық және Тонкин тұқымдарының тегі 1930 жылдары Бірмадан әкелінген Вонг Мау деген бір ғана мысыққа дейін жетеді. Селекционерлер мысық тұқымдарының даму барысында олардың кері қасиеттерін жоюға тырысады. Барлық тіркелген тұқымдар кездейсоқ шағылысқан мысықтар ретінде басталғандықтан, «таза тұқымды» мысық деген ұғымға толық сенуге болмайды. Сондықтан, «текті» термині осы жағдайда дұрысрақ болады.
Тұқымдық стандарттарға сай келу
Мысық өсірушілер тұқымның "идеалын" табу үшін үнемі бәсекелесіп отырады – тұқым стандартына ең жақын келетін мысықтарды. Осы себепті, кейбір тұқымдарда жүлделі көрме мысықтарының физикалық ерекшеліктері біртіндеп өзгеріп келеді. Бұл генетикалық өзгеріс ең көне, ең танымал және ерекше екі тұқымда – парсы және сиам мысықтарында ең анық байқалады. Дегенмен, кейбір көрме мысықтары – белгілі бір аймақтың мысықтарының бастапқы келбетін сақтау үшін көбейтіліп, жалғастырылатын табиғи тұқымдар. Мысалы, Мэйн-кун және түрік ван мысықтарын атауға болады.