Кіріспе

1938 жылы авиация саласындағы оқиғалар тізімі

Бұл 1938 жылғы авиация саласындағы оқиғалардың тізімі:

Оқиғалар

Imperial Airways Лондон мен Монреаль қалалары арасындағы жоспарлы рейстерді бастады. АҚШ-тың одан да жетілдірілген ұшақтары Imperial Airways компаниясын трансатлантикалық нарықтан ығыстырып шығарады деген қорқыныштан Pan American World Airways компаниясына британдық әуежайларға кіруге тыйым салынды. Халықаралық авиаторлар лигасының 21 мүше елдерінің әрқайсысындағы жылдың үздік авиаторына табыс етілетін Ұлттық кубок, Harmon Trophy соңғы рет табыс етілді, бірақ әлемдегі үздік авиатор, әуе саяхашысы (әйел авиатор) және аэронавт (ұшақ немесе дирижабльде саяхат жасайтын авиатор) үшін Harmon Trophy сыйлығы жыл сайын беріле беруде. Жапон императорлық теңіз күштерінің әуе күштері Ханкоу және Қытайдың орталық аймандарындағы қытай қарсыластарына қарсы алты айлық бомбалау науқанын жүргізеді. Азаматтық авиация басқармасы АҚШ-та құрылып, әуе трафигін басқару жүйесін өз мойнына алады. Испан республикашылары ұшақ құрастыру өнеркәсібін дамытуға тырысады. 1938 жылы олар советтік Polikarpov I-15 истребителінің 169 данасын жасады, бірақ олардың ешқайсысын Испания азамат соғысында қолданбады. 1938 жылдың соңында – Жапондық бақылау астында Маншу ұшақ компаниясы Харбин қаласында құрылды.

Қаңтар

Қаңтар айының басында ұлтшыл әуе күштері Испанияның Барселона қаласына қарсы ауыр бомбалау науқанын жүргізеді. 6 қаңтар күні Испания Республикасының қорғаныс министрі Индалесио Прието и Туэро испандық азамат соғысының екі тарапына да майданнан тыс қалалар мен елді мекендерге әуе шабуылын тоқтату туралы ұсыныс жасайды. Ұлтшылдар Барселонаның өнеркәсіптік кәсіпорындары эвакуацияланбаса, бомбалауды жалғастыра беретінін жауап береді. 10 қаңтар күні Northwest Airlines рейсі №2, Lockheed 14H Super Electra, Монтана штатының Бозман қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 19 шақырым (12 миль) жердегі Бриджер тауларында құлап, борттағы 10 адамның барлығы қаза тапты. Құрбан болғандардың арасында ұшақты басқарған авиацияның пионері Ник Мамер де бар. Бұл Northwest Airlines немесе Lockheed Super Electra ұшағының қатысуымен болған алғашқы қайғылы оқиға. 11 қаңтар күні Pan American World Airways Sikorsky S 42 Samoan Clipper ұшағы Америка Самоасының Паго-Паго қаласының үстінде жарылып, борттағы жеті адамның барлығы қаза тапты. Құрбан болғандардың арасында Pan American әуе жолының бас пилоты, танымал авиатор Эд Музик болды, ол ұшақты басқарған. Апат кезінде ұшақта жолаушылар болған жоқ. 17 қаңтар күні испан ұлтшылдарының Fiat CR.32 истребительдері Теруэль шайқасы барысында Теруэль қаласының майдан желісінде республикалық Поликарпов истребительдерімен шайқасты. 20 қаңтар күні Flight Refuelling Ltd Armstrong Whitworth AW.23 жанармай құюшы ұшағы Imperial Airways Short Empire ұшағына Саутгемптон суларының үстінде жанармай құйды. 26 қаңтар күні Испания Республикалық Әуе күштері Севилья және Вальядолид қалаларын бомбалады.

Сәуір

19 сәуір – Арагон шабуылы аяқталды, испан ұлтшылдары республикалық күштерді жеңіп, республикалық Испанияны екіге бөлді. Ұлтшылдардың әуедегі басымдығы олардың жеңісіне шешуші болды, сондай-ақ ұлтшылдарды қолдаған немістер мен республикашылдарды қолдаған кеңестік одақ жаяу әскерге авиациялық қолдау көрсету туралы көптеген жаңалықтар білді. 20 сәуір – Британдық әуе коммодоры Артур Траверс Харрис Корольдік әуе күштерін кеңейту үшін ұшақтарды іріктеу мақсатымен АҚШ-қа сапар жасады. Lockheed Hudson және North American Harvard ұшақтары таңдалды. 25 сәуір – Pan American Airways Sikorsky S 43B ұшақ қайығы (NC16932 тіркеу нөмірі) Ямайканың Кингстон қаласына қонуға дайындалып келе жатқанда 1600 фут (488 метр) биіктікте сол жақ қозғалтқышының қуатын жоғалтты, экипаж жанармай таңдауын ауыстырғаннан кейін ұшақ жылдамдығы төмендеп, тоқтап, Кариб теңізіне құлап, батып кетті. Борттағы 18 адамның барлығы аман қалды. 29 сәуір – Екінші Қытай-Жапон соғысы тарихындағы ең ірі әуе шайқасында 18 Mitsubishi G3M бомбалаушы және шамамен 30 Mitsubishi A5M истребительдері Ханкоу үстінде 60-80 советтік құрастырылған қытай ұлтшыл истребительдерімен кездесті. Жапондықтар 51 қытайлық истребительді жойғанын, ал екі истребитель мен екі бомбалаушыны жоғалтқанын мәлімдеді, ал қытайлықтар 12 ұшақты жоғалтқанын мойындап, 21-ден 45-ке дейін жапон ұшақтарын түсіргенін хабарлады. 30 сәуір – "Ala Littoria" 422 рейсі, "Savoia Marchetti S.73" (I MEDA тіркеу нөмірі) Тиранадан (Альбания) Римге (Италия) бағыт алғанда Италияның Формия аймағындағы Маранола маңындағы тау беткейіне құлап, борттағы 19 адам қаза тапты.

Тамыз

Солтүстік Атлант мұхиты арқылы әуеден ауыр коммерциялық авиацияны сынаудың алғашқы тәжірибесінде француздық Latécoère 521 ұшатын қайығы Франциядан Нью-Йорк, Нью-Йорк қаласына Лиссабон, Португалия және Азор аралдары арқылы ұшып өтеді. Тамыз айының басында ұлтшыл жауынгерлері Ебро шайқасында ұлтшылдардың әуеде басымдығын орнатуға жеткілікті мөлшерде пайда болады. Республикалық әуеге қарсы артиллерияның жеткіліксіздігі, республикалық жауынгерлерді нашар басқару, көптеген республикалық ұшқыштардың қаза болуы және көптеген ең жақсы кеңестік ұшқыштардың Испаниядан кетуі ұлтшыл ұшақтарына көптеген қиындықсыз жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Ұлтшылдардың 200-ге жуық ұшағы шайқас алаңының үстінде айналып, ұлтшыл күштері қарсы шабуылға көшіп, көптеген республикалық жауынгерлерін атып түсіреді және қыркүйекке дейін күніне орташа есеппен бомба тастайды. Ұлтшыл ұшақтары үшін кішкентай нысаналарды оқу қиынға соғады. 2 тамыз күні Бристоль әуе кемелері компаниясының бас дизайнері Фрэнк Барнвелл, өзі жобалап, жеке құрастырған Barnwell B. S. W. ұшағымен Бристольдегі (Уитчерч) әуежайынан ұшып келе жатып, құлауға ұшырайды. 10-11 тамыз күндері Deutsche Luft Hansa Focke Wulf Fw 200 (D ACON Brandenberg) ұшағы Гамбург, Глазго, Ньюфаундленд және Новая Шотландияның Галифакс қалалары арқылы Берлиннен Нью-Йоркке тоқтамай ұшып келеді, сапар 24 сағат 36 минутқа созылады. Тамыздың ортасында француз әуе күштерінің штабының бастығы Жозеф Вуиллемин Германияға сапары барысында Люфтваффенің мүмкіндіктерін көрді. Ол Парижге оралып, Люфтваффенің француз әуе күштерін ең көп дегенде екі апта ішінде жеңе алатынын ескертті. 24 тамыз күні Квелин оқиғасы: Қытай Ұлттық авиация корпорациясының DC 2 (Квелин) ұшағын жапондық ұшақтар Қытайда шабуылдайды, себебі ол олардан қашу үшін шұғыл қонды. Тарихта жауынгерлік ұшақтардың шабуылына ұшыраған алғашқы азаматтық авиалайнер осы. 18 жолаушы мен экипаждың барлығы қытайлықтар, ал ұшқыш – америкалық.

Қыркүйек

7 қыркүйек – 17 АҚШ Әскери-теңіз күштерінің ұшағы Сан-Диего, Калифорниядан Гавайиге дейін 4138 км қашықтықты 17 сағат 21 минутта тоқтамай ұшып өтеді. 10 қыркүйек – Германия өз әуе кеңістігінде, белгілі бір әуе дәліздерін қоспағанда, барлық шетелдік әуе трафигіне тыйым салады. 15 қыркүйек – АҚШ Әскери әуе корпусы Гавайи аймағындағы Хиккам әуе базасын ресми түрде іске қосады. 30 қыркүйек – Францияның жоғары шенді генералы Париждегі британдық әскери атташеге Германиямен соғыс жағдайында "француз қалалары қиратылады, олардың қорғануға шамасы жоқ" дейді, сондай-ақ Франция жылдар бойы Франция әуе күштерін назарсыз қалдырғаны үшін құнын төлеп жатқанын қосады. 9 қазан – Испанияның Барселона қаласында ұлтшыл ұшақтары республикалық C 6 суасты кемесін батырады. 28 қазан – Испан авиациясының пионері, болашақ испан диктаторы Франсиско Франконың ағасы және Балеар аралдарындағы испан ұлтшыл әуе күштерінің командирі, подполковник Рамон Франко, өзінің CANT Z.506 Airone ("Қарға") гидроұшағы Майоркадағы Поленса жанында дауыл кезінде республикалық Валенсияны бомбалауға тырысқанда құлап, экипаждың қалған үш мүшесімен бірге қаза табады. 30 қазан – Эбро шайқасында ұлтшылдардың тағы бір қарсы шабуылы басталады, оған артиллерия және 100-ден астам ұшақпен республикалық позицияларды үш сағат бойы бомбалау ілесіп өтеді.

Қараша

4 қараша – Джерси әуе жолдарының де Гавиланд DH.86 St. Catherine's Bay (тіркеу нөмірі G ACZN) ұшағы Джерси әуежайынан ұшып шыққаннан кейін Джерси аралындағы Сент-Брелад округінде апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы 14 адам мен жердегі бір адам қаза тапты. Қаза тапқандардың арасында геодезист және әуе археологиясының негізін қалаушы Г.А. Бизлидің қызы, күйеу баласы және немересі болды. Бұл сол кездегі Ұлыбритания аумағындағы ең ірі авиациялық апат саналады. 5-7 қараша – Корольдік әуе күштерінің Vickers Wellesleys ұшақтарының жұбы Египеттен Австралияның Дарвин қаласына тоқтамай ұшып, жанармайсыз ұшу бойынша жаңа әлемдік рекордты орнатты. Бұл ұшудағы жанармайсыз қашықтық тек мамыр айында жапондық ұшақ жасаған жабық контурлық рекордтан ғана асып түсті. 14 қараша – Австралия үкіметі Азаматтық авиация басқармасын Қорғаныс министрлігінен бөліп, оны Азаматтық авиация департаменті деп аталатын жеке үкіметтік департамент ретінде қайта құрды, ол Австралияның ұлттық азаматтық авиация органы болып табылады. 16 қараша – Ұшақ тасымалдағыш (1934 жылғы құрылыс жоспары бойынша 1937 жылы Каммелл Лэрд компаниясы Биркенхед қаласында құрастырды) Британ Корольдік теңіз күштерінің құрамына қабылданды; ол ангарлары мен ұшу палубасы корпустың бір бөлігі болып табылатын және палубада қорғаныс қабаты бар әлемдегі алғашқы тасымалдағыш. 18 қараша – Эбро шайқасы испан ұлтшылдарының республикашылар басып алған барлық аумақты қайтарып алуымен аяқталды. Испания республикалық әуе күштері 25 шілдеде шайқас басталғаннан бері 150-170 ұшақтан айырылды, ал ұлтшылдар да көптеген ұшақтарды жоғалтты. 26 қараша – Франция өзінің екінші ұшақ тасымалдағышы, «Жоффр» кемесінің қадасын салды, ол француз ұшақ тасымалдағыштарының біріншісі болуы тиіс еді. «Жоффр» құрылысы 1940 жылдың маусым айында тоқтатылып, ол ешқашан іске қосылмады. 28-30 қараша – Deutsche Luft Hansa Focke Wulf Fw 200 ұшағы әуе компаниясының Жапонияға алғашқы рейсін жасады, ол Берлиннен Токиоға Ирактың Басра қаласы, Британ Үндістанының Карачи және Француз Индоқыстайының Ханой қаласы арқылы тоқтамай ұшты. Бұл ұшу 46 сағат 18 минутқа созылып, әлемдік қашықтық рекордын жаңартты.

Желтоқсан

Ұлттық авиация, испан ұлтшыл әуе күштері, 500 ұшаққа ие, бұл испандық азаматтық соғыста әуедегі басымдықты қамтамасыз етуге жеткілікті. 5 желтоқсан – Ұлттық қорғаныс жөніндегі француз тұрақты комитетінің отырысында Ұлттық қорғаныс штабының бастығы генерал Морис Гамелин Францияның АҚШ-тан бірден 1000 әскери ұшақ тапсырыс беруін ұсынады. Комитет оның ұсынысын мақұлдады. 8 желтоқсан – Deutsche Werke Германияның алғашқы әуе кемесі «Граф Цеппелин»ді Кильде сұрыптап жіберді. Ол ешқашан толықтырылмады. 12 желтоқсан – Накаджима ұшақ компаниясы Жапон императорлық армиясының әуе күштерінің Накаджима Ки 43 (Одақтастар «Оскар» деп атады) истребителінің прототипін аяқтады. 15 желтоқсан – Поликарпов I-180 истребителінің прототипімен алғашқы сынақ ұшуын жасаған, әйгілі советтік сынақшы пилоты Валерий Чкалов қону жолын дұрыс есептеп, аэродромға жетпей қалды. Ол қатесін түзетуге тырысқанда, қозғалтқыш тоқтап, ұшақ электр сымдарына соқтығысты. Чкалов кабинадан лақтырылып, екі сағаттан кейін алған жарақатынан қайтыс болды. Осы апат ұшақ конструкторы Николай Николаевич Поликарповтың Иосиф Сталин алдындағы беделіне нұқсан келтірді және оның мансабын тиімді түрде аяқтады. 29-31 желтоқсан – Неміс Arado Ar 79 оқу және саяхат ұшағы, оның класындағы ұшақтар арасында халықаралық ұзақ қашықтық рекордын орнатып, Ливияның Бенгази қаласынан Үндістанның Гая қаласына 6303 км (3917 миль) тоқтамай, орташа жылдамдықпен ұшты.

Қараша

Саундерс Роу А.36 Лервик

Маусым

Вестленд Лизандер, Корольдік әуе күштерінің 16-шы эскадрильясы

Қыркүйек

Хандли Пейдж Хэмпден Корольдік Әуе күштерінің 49-шы эскадрильясы

Қалпына келтіру

Saro A.21 Windhover, Jersey Airways ұшағы
Westland CL.20