Батыс өнері мен философиясы: Кеннет Кларкпен жеке көзқарас
Civilisation (TV series)
«Цивилизация» Кеннета Кларка – 1969 ж. BBC телесериалы. Батыс өнері, сәулет және философия тарихынан сабақ. Көрермендерге кең таралған, танымал туынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс өнері мен философиясы туралы британдық телесериал (BBC 1969)
British TV series on Western art and philosophy (BBC 1969)
"Цивилизация: Кеннет Кларктың жеке көзқарасы" – 1969 жылы өнер тарихшысы Кеннет Кларк жазған және жүргізген британдық теледокументалдық серия. Сериалдың он үш бағдарламасы Қараңғы дәуірден бергі Батыс өнерінің, сәулетінің және философиясының тарихын қамтиды. Сериалды BBC өндірді және 1969 жылдың ақпаннан мамырға дейін BBC2 арнасында көрсетілді. Содан кейін, Ұлыбритания, АҚШ және басқа елдерде көрсетілгенде, бұл өнер сериясы үшін беспрецедентті көрермендер санына ие болды. Кларктың осы серияға негізделген, сол аттас кітабы 1969 жылы жарық көрді. Оның өндіріс деңгейі жоғары бағаланды және келесі теледокументалдық сериялар үшін үлгі орнатты. "The New Yorker" журналы оны жалпы көрермен үшін ашылу ретінде сипаттады. BBC-нің 2005 жылғы DVD нұсқасы каталогта сақталып тұр, ал Кларктың 1969 жылғы кітабы ешқашан басылымнан тускен емес.
Civilisation—in full, Civilisation: A Personal View by Kenneth Clark—is a 1969 British television documentary series written and presented by the art historian Kenneth Clark. The thirteen programmes in the series outline the history of Western art, architecture and philosophy since the Dark Ages. The series was produced by the BBC and aired from February to May 1969 on BBC2. Then, and in later transmissions in Britain, the US and other countries it reached an unprecedented number of viewers for an art series. Clark's book of the same title, based on the series, was published in 1969. Its production standards were generally praised and set the pattern for subsequent television documentary series. The New Yorker magazine described it as revelatory for the general viewer. The BBC's DVD issue in 2005 has remained in the catalogues, and Clark's accompanying 1969 book has never been out of print.
Өмірбаян
Кларк 1958 жылы «Сән қажет пе?» атты эксперименталды сериясы арқылы өнер туралы британдық телесериалдарды бастады, бұл коммерциялық телеарна Associated Television үшін жасалған еді. Келесі сегіз жыл ішінде Кларк бейнелеу өнері саласындағы сериалдар мен жеке бағдарламалар жазып, жүргізді. Олар Караваджодан Брюгель ағаға дейін, Рембрандт, Гоя, Ван Гог және Пикассоны, сондай-ақ коммерциялық теледидар мен BBC бірлесіп жасаған «Патшалық сарайлар» бағдарламасын қамтыды. 1966 жылы Дэвид Аттенборо, BBC-нің жаңа екінші телеарнасы BBC2-нің бақылаушысы, Ұлыбританияға түсті хабар таратуды енгізуге жауапты болды. Ол түсті теледидарды көрсетудің стандартты үлгісі ретінде ұлы картиналар туралы серия жасау идеясын ойлап тапты және Кларк осы бағдарламаны жүргізуге ең лайықты адам екеніне күмәні болмады. Кларк бұл ұсынысқа қызығушылық танытты, бірақ бастапқыда қатысуға келіспеді. Кейін ол Аттенбороның серияның мазмұнын анықтау үшін «цивилизация» деген сөзді қолданғаны оны қатысуға көндіргенін еске алды. Серия он үш бағдарламадан тұрады, әрқайсысы елу минуттық, оларды Кларк жазып, жүргізді. Олар Батыс Еуропа өркениетінің қараңғы ғасырлардың соңынан бастап, екі жүздік ғасырдың басына дейінгі кезеңін қамтиды. Қарастырылып отырған өркениет грек-рим, азиялық және басқа да тарихи маңызды мәдениеттерді қамтымағандықтан, толықтығын жоққа шығаратын атау таңдалды: «Кеннет Кларктың цивилизациясы: Жеке көзқарас». Кларк кейін былай деді: «Мен ешкімнің христиандық дәуірден және Шығыстан бұрынғы ұлы өркениеттерді ұмытып кеттім деп ойлайтындай ақымақтыққа баратынын күтпедім. Дегенмен, мен атау маған уайым тудыратынын мойындаймын. Он сегізінші ғасырда бұл оңай болған болар еді: Батыс Еуропаның қараңғы ғасырлардан қазіргі күнге дейінгі өркениеттің кезеңдері арқылы көрсетілген цивилизацияның табиғаты туралы болжамдар. Алайда, қазір мұны істеу мүмкін емес». Серия көбінесе көркем өнер мен сәулетке бағытталған болса да, драма, әдебиет, музыка, философия және әлеуметтік-саяси қозғалыстар туралы маңызды бөлімдер де болды. Кларк заң және философия туралы көбірек ақпарат қосуды қалаған, бірақ «оларды визуалды тұрғыдан қызықты етудің жолын таба алмадым». Бастапқыда өзара жаман қарым-қатынас болғаннан кейін, Кларк пен оның бас режиссері Майкл Гилл жақсы жұмыс істейтін қарым-қатынас орнатты. Олар және олардың өндіріс тобы 1966 жылдан бастап үш жыл бойы он үш елдегі жүз жиырма жеті жерде түсірілімдер жүргізді. Түсірілімдер сол кездегі ең жоғары техникалық стандарттарға сәйкес келіп жасалды, бірақ бюджеттен асып кетті; аяқталған кезде оның құны 500 000 фунт стерлингті құрады. Аттенборо шығындарды бөлу үшін хабар тарату кестесін өзгертті, әр эпизодты он үш апта ішінде екі рет көрсетті.
Clark had pioneered British television series about art, beginning in 1958, with Is Art Necessary?, an experimental series for Associated Television, a commercial broadcaster. Over the next eight years Clark wrote and presented series and one off programmes on the visual arts, ranging from Caravaggio to Bruegel the Elder, Rembrandt, Goya, Van Gogh and Picasso, and a co production for commercial television and the BBC, Royal Palaces. In 1966 David Attenborough, the controller of the BBC's new second television channel, BBC2, was in charge of introducing colour broadcasting to the UK, He conceived the idea of a series about great paintings as the standard bearer for colour television, and had no doubt that Clark would be much the best presenter for it. Clark was attracted by the suggestion, but at first declined to commit himself. He later recalled that what convinced him that he should take part was Attenborough’s use of the word "civilisation" to sum up what the series would be about. The series consists of thirteen programmes, each fifty minutes long, written and presented by Clark, covering western European civilisation from the end of the Dark Ages to the early twentieth century. As the civilisation under consideration excludes Graeco Roman, Asian and other historically important cultures, a title was chosen that disclaimed comprehensiveness: Civilisation: A Personal View by Kenneth Clark. Clark later commented, "I didn't suppose that anyone would be so obtuse as to think that I had forgotten about the great civilisations of the pre Christian era and the East. However, I confess the title has worried me. It would have been easy in the eighteenth century: Speculations on the Nature of Civilisation as illustrated by the Phases of Civilised Life in Western Europe from the Dark Ages to Present Day. Unfortunately, this is no longer practicable." Although the series focused chiefly on the visual arts and architecture, there were substantial sections about drama, literature, music, philosophy and socio political movements. Clark wanted to include more about law and philosophy, but "I could not think of any way of making them visually interesting." After initial mutual antipathy, Clark and his principal director, Michael Gill, established a congenial working relationship. They and their production team spent three years from 1966 filming in a hundred and seventeen locations in thirteen countries. The filming was to the highest technical standards of the day, and quickly went over budget; it cost £500,000 by the time it was complete. Attenborough rejigged his broadcasting schedules to spread the cost, transmitting each episode twice during the thirteen week run.
Қабылдау
Цивилизация жоғары көркемдік серия ретінде бұрын-соңды болмаған көрермендер назарын өзіне тартты: Ұлыбританияда 2,5 миллион, ал АҚШ-та 5 миллион көрермен. 2016 жылы The New Yorker журналы Джон Бетджеманның сөздерін қайталап, Кларкты "көрген ең керемет телешоуды жасаған адам" деп сипаттады. Журналдың рецензенты былай деп жалғастырды: "Ғылымға бейім мамандар мен академиктердің түсінікті таластары болды, бірақ жалпы халық үшін бұл серия аян сияқты болды. Англия мен АҚШ-тағы өнер музейлері әр бөлімнен кейін келушілер санының артуын хабарлады". Оның жұмыс әдісі "Ұлы адамдар әдісі" деп аталды, ал ол өзін экранда батырлыққа табынушы және консерватор ретінде сипаттады. Ол өзінің көзқарасын "ерекше емес, жаңа емес, он тоғызыншы ғасырдың соңындағы қарапайым, зиянсыз буржуа жаза алмайтын нәрсе" деп түсіндірді:
Civilisation attracted unprecedented viewing figures for a high art series: 2.5 million viewers in Britain and 5 million in the US. In 2016, The New Yorker echoed the words of John Betjeman, describing Clark as "the man who made the best telly you’ve ever seen". The magazine's reviewer continued, "Scholars and academics had their understandable quibbles, but for the general public the series was something like a revelation. Art museum exhibits in both England and the U. S. reported a surge of visitors following each episode." His modus operandi was dubbed "the great man approach", and he described himself on screen as a hero worshipper and a stick in the mud. He commented that his outlook was "nothing striking, nothing original, nothing that could not have been written by an ordinary harmless bourgeois of the later nineteenth century":
blockquote|Мен осы заманның ең озық ойшылдары жоққа шығарған бірнеше сенімдерді ұстанамын. Мен тәртіпті хаостан, жаратылысты жойылудан артық деп санаймын. Мен зорлық-зомбылыққа қарағанда мейірімділікті, кек алуға қарағанда кешірімділікті жоғары қоямын. Жалпы алғанда, білімді білуден артық деп ойлаймын және адамдық сезімнің идеологиядан құндырақ екеніне сенімдімін. Көптеген сыншылар, тіпті Кларктың таңдауына наразы болғандардың арасында да, түсірілімдер жаңа стандарттарды белгіледі деген пікір қалыптасты. Сериалды Атлантиканың екі жағындағы сыншылар, соның ішінде АҚШ-тағы Пол Б. Харви және Ұлыбританиядағы Мэри Берд "көрнекі тұрғыдан таң қалдыратын" деп сипаттады. 2011 жылы Джонатан Джонс The Guardian газетінде "Цивилизацияның таза көркемдігі – операторлық жұмысы мен режиссурасы кино поэзиясының деңгейіне көтеріледі" деп жазды. Британдық кино институты "Цивилизация" мәдени теледидардың бейнесін қалай өзгерткенін, кейінгі деректі фильмдер сериясының стандартын қалай белгілегенін атап өтті, мысалы, Алястер Куктың "Америка" (1972) және Джейкоб Броновскидің "Адамның қалыптасуы" (1973) фильмдерінен бастап бүгінгі күнге дейін. 2018 жылдың ақпан айында жоспарланған он эпизодтан тоғыз эпизодқа дейін қысқартылған сериал Ұлыбританияда 1 наурызда, ал АҚШ-та 17 сәуірде PBS телеарнасында көрсетіле бастады.
blockquote|I hold a number of beliefs that have been repudiated by the liveliest intellects of our time. I believe that order is better than chaos, creation better than destruction. I prefer gentleness to violence, forgiveness to vendetta. On the whole I think that knowledge is preferable to ignorance, and I am sure that human sympathy is more valuable than ideology. There was a widespread view among critics, including some unsympathetic to Clark's selections, that the filming set new standards. The series was described as "visually stunning" by critics on both sides of the Atlantic, including Paul B. Harvey in the US and Mary Beard in Britain. In 2011 Jonathan Jones wrote in The Guardian of Civilisation's "sheer visual beauty the camerawork and direction rise to the poetry of cinema". The British Film Institute notes how Civilisation changed the shape of cultural television, setting the standard for later documentary series, from Alastair Cooke's America (1972) and Jacob Bronowski's The Ascent of Man (1973) to the present day. The series, reduced from the planned ten to nine episodes, was trailed in February 2018, with transmission starting on 1 March in the UK and 17 April in the US on PBS.