Кіріспе

Гамбия музыкасы географиялық жағынан толықтай қоршаған көршілес Сенегал музыкасымен тығыз байланысты. Оның белгілі музыканттарының бірі – Фодэй Муса Сусо. Mbalax – Гамбия және көршілес Сенегалда кеңінен танымал халықтық би музыкасы. Ол батыс музыкасы мен биін, сондай-ақ волоф және серер халықтарының дәстүрлі барабан мен би музыкасы сабырмен үйлестіреді.

Ұлттық музыка

"Гамбия үшін біздің отанымыз" – Гамбияның ұлттық әнұраны, Джереми Фредерик Хоу жасаған. Ол Вирджиния Джулия Хоудың сөздерімен, дәстүрлі мандинка әні "Foday Kaba Dumbuya" негізінде, 1965 жылы Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғанға дейін әнұран (және ту) жасау бойынша халықаралық конкурс үшін жазылған.

Дәстүрлі музыка

Гамбия, Африка материгінің ең кішкентай елі, Гамбия өзені бойында орналасқан тәуелсіз жағалаулық мемлекет. Ол Ұлыбританияның колониясы ретінде жекеленді, ал Сенегал Францияның колониясы болған, бірақ екі елдің дәстүрлі музыкасы тығыз байланысты. Гамбия халқының саны 2010 жылы шамамен 1,728 миллион адамды құрады, олардың 42% - мандинка, 18% - фула, 16% - волоф/серер, 10% - жола және 9% - сонинке, ал қалғаны 4% басқа африкалық және 1% еуропалық (2003 жылғы мәліметтер). Гамбиялықтардың 63% ауылдық жерлерде тұрады (1993 жылғы халық санауы), бірақ халық жас және қалаға қарулы. 90% - мұсылман, ал қалғандарының көпшілігі христиан. Гриоттар, сондай-ақ джелилер деп те аталады, Манде империясының мұрагерлері, бүкіл аймақта кең таралған. Гамбиялық гриоттар, басқа жерлердегідей, көбінесе 21 ішекті арфа – кораны орындайды. Брикама аймағынан танымал музыканттар шықты, соның ішінде Фодэй Муса Сусо, ол 1970 жылдары Нью-Йоркте Мандинго Гриот қоғамын құрды, Манде музыкасын Нью-Йорк авангарды сахнасына әкелді және Билл Ласвелл, Филип Гласс және Kronos Quartetпен ынтымақтастық жасады. Mbalax (волоф тілінде "ырғақ" деген мағынаны білдіреді) sabar-ға сүйемелдеуші ырғақтардан туындаған, бұл ырғақ Сине Корольдігінің серер тайпасынан басталып, Салум Корольдігіне тараған дәстүр, одан волоф көшіп келгендер оны волоф королдіктеріне әкелді. Nder (жетекші барабан), Sabar (ырғақты барабан) және Tama (сөйлейтін барабан) соққы аспаптарының техникасының кейбір элементтері Njuup діни музыкасына қатысты. Njuup сонымен қатар ежелгі діни өлеңдерді оқу кезінде қолданылатын Tassu-дың алғашқы түрі болды. Сенембия гриоттары оны әлі де үйлену тойларында, балаға ат қою рәсімдерінде немесе қамқоршыларын мақтағанда қолданады. Сенегалдық және Гамбиялық әншілердің көпшілігі оны өз әндерінде пайдаланады. Серер тайпасы әсіресе күрделі, бір-бірімен үйлесетін ырғақтармен күнделікті тілін және дауыс пен ырғақтың қарқынды үйлесімділігімен ырымдарын толықтырумен танымал. Азаматтық толқулар Ифанг Бонди және басқа Гамбия музыканттарының Еуропаға кетуіне себеп болды. Ifang Bondi-дің бұрынғы музыканты Juldeh Camara 2007 жылдан бері Джастин Адамспен жұмыс істеп, әлемдік гастрольдерде болып жүр. Ifang Bondi-ден Musa Mboob және Ousman Beyai жаңа XamXam тобын құрды, ол Гамбияда алты британдық музыкантты шақырып, төрт тайпаның өкілдерімен бірлесіп жаңа музыка жасау жобасынан басталды. Ousman Beyai Ұлыбританияға көшіп, Musa Mboob-пен бірге XamXam концерттік тобын құрды. Jaliba Kuyateh және оның Kumareh тобы қазіргі уақытта Гамбияның мандинка музыкасының ең танымал өкілі болып табылады. Гамбияда да белсенді хип-хоп өнері дамып келеді. Гамбиядағы хип-хоп 1990 жылдардың соңында пайда болды. Гамбияның алғашқы рэп тобы 1995 жылы құрылған Black Nature болды. Da Fugitivz сияқты басқа да топтар да хип-хоп қозғалысына қатысады. Олар өз музыкасын джунджунг, балафон, джембе сияқты дәстүрлі аспаптармен үйлестіреді. Кейбір рэптер елдің дамуына байланысты өз музыкаларын елдегі өзгерістерді қолдау үшін пайдаланады. Кора мен оның музыкалық мәдениетін тікелей эфирде және бұқаралық ақпарат құралдарында алғаш рет таныстырған Аллажи Бай Контенің маңыздылығын бағалау жеткіліксіз. 1973 жылы Солтүстік Америкадағы алғашқы гастроліне шыққан әрбір кора музыканты оған жетістіктері үшін шын ниетпен алғыс білдіреді. 1973 жылы Гамбияның Брикама қаласынан келген Алхаджи Бай Конте Солтүстік Америкада көпшілікке кораны таныстырды. Ол Солтүстік Америкадағы ең ірі фестивальдерде өнер көрсетті, Ұлттық қоғамдық радио мен теледидарда бірнеше рет пайда болды, көптеген газеттермен сұхбаттасты және шолулар жарияланды. Бұл турне 1973 жылдан 1980 жылға дейін Солтүстік Америкада Альхажи Бай Контенің турнелерін ұйымдастырған, жарнамалаған және жеңілдеткен Марк пен Сюзан Певардың артық еңбегісіз мүмкін болмас еді. Бұл оқиға басқа да жерлерде айтылған, соның ішінде: HOME.