Камерундық қалалық музыка стилі: Макосса

Кіріспе

Камерундық қалалық музыка стилі

Макосса – 19 ғасырдың соңында Француз Камерунының Литораль аймағындағы Дуала қаласында пайда болған музыка жанры. Сахара астындағы Африканың көптеген музыкалары сияқты, ол күшті электр бас ырғақтары мен айқын духовые аспаптарды қолданады. Макосса гитараның соло және ритм-гитара түріндегі сүйемелдеуін, бас вокалмен және қосалқы вокалдардан тұратын хормен пайдаланады. Назар гитараның текстурасына, әндегі оның рөліне, басқа аспаптармен (басс, барабан, мүйіздер, синтезаторлар және т.б.) арақатынасына, лирикалық мазмұны мен айтылатын тілдерге (сондай-ақ музыкамен тембральды байланыстарына), түрлі соққы аспаптарының (соның ішінде бөтелке) қолданылуына, бас пен барабандардың ырғағына, сондай-ақ музыка жасау үшін техникалық білім мен микропроцессорлардың пайдаланылуына аударылады. Көбінесе 4/4 тактінде орындалады. Әдетте француз, дуала немесе пиджин ағылшын тілінде орындалады. Темпі әдетте 130-170 BPM аралығында болады. Дәстүрлі түрде бикуциден алынған гитара ойнау техникаларын қамтиды; гитараның құрылымы ассикодан солодан ритмге ауысады; күрделі бас партияларымен толықтырылып, 70-ші жылдары фанктан және дискодан духовые және саптық бөлімдер қосылды. Конголық румбадан себенені де алған. 1980 жылдары макосса Африка бойынша және аз дәрежеде шетелде кең танылды. Ол Камерунның және тіпті Африканың ең маңызды музыкалық жетістіктерінің бірі саналады. Макосса, кейбір деректерде «қимылдар» дегенді, ал басқаларында дуала тілінде «(Мен) билеймін» дегенді білдіреді, ол косса атты дуала биінен пайда болған. Эммануэль Нель Эюм «Los Calvinos» тобымен бірге әндерінде «kossa kossa» рефренін қолдана бастады. Бұл стиль 1950 жылдары қалыптаса бастады, бірақ алғашқы жазбалар он жылдан кейін ғана пайда болды. Эбоа Лотин, Мисе Нго және әсіресе Ману Дибанго сияқты әртістер макоссаны 1972 жылы шыққан «Soul Makossa» әні арқылы әлемге таныстырды. Бұл тарихындағы ең көп үлгіленген африкалық ән. Әннің «mamako, mamasa, maka makossa» деген әні 1983 жылы Майкл Джексонның «Wanna Be Startin' Somethin'» әнінде қолданылды. 2007 жылы Рианна да «Don't Stop The Music» әнінде осы үлгіні пайдаланды.

Makossa is a music genre originating in Douala, Littoral Region, French Cameroons in the late 19th century. Like much other music of Sub Saharan Africa, it uses strong electric bass rhythms and prominent brass. Makossa uses guitar accompaniments, in the forms of solo and rhythm guitar, with a main singer (lead vocalist) and a choir of backup singers, with the focus being on the texture of the guitar, the role it plays in the song, the relationship between it and other instruments (including the bass, drum set, horns, synthesizers, etc. ), the lyrical content and languages sung as well as their relationship (as far as timbre goes) with the music, the uses of various percussion instruments, including the bottle, the groove of the bass as well as the drums, and the use of technical knowledge and microprocessors to make the music. It is in common time (4/4) for the vast majority of cases. Language wise, it is typically sung in French, Duala or Pidgin English. Tempo wise, it is typically in between 130 and 170 BPM. It traditionally consisted of guitar picking techniques that borrows from bikutsi; with a guitar structure of a guitar switching from solo to rhythm from assiko; supplanted with complex bass grooves, and gradually picked up on brass section, from funk and later in the 70s, string section, from disco. It along with this acquired the sebene from Congolese rumba. In the 1980s makossa had a wave of mainstream success across Africa and to a lesser extent abroad. It is considered to be one of the greatest Cameroonian and even African "adventures" as a music. Makossa, which in some accounts is said to mean "the contortions" and others to mean "(I) dance" in the Duala language, originated from a Duala dance called the kossa. Emmanuel Nelle Eyoum started using the refrain kossa kossa in his songs with his group "Los Calvinos". The style began to take shape in the 1950s though the first recordings were not seen until a decade later. There were artists such as Eboa Lotin, Misse Ngoh and especially Manu Dibango, who popularised makossa throughout the world with his song "Soul Makossa" in 1972. It is the most sampled African song, in history to date. The chant from the song, mamako, mamasa, maka makossa, was later used by Michael Jackson in "Wanna Be Startin' Somethin'" in 1983. In 2007, Rihanna similarly sampled it too for "Don't Stop The Music".

Этимология

"Макосса" сөзі дуала тіліндегі "м'а" және "косса" сөздерінен шыққан. "Косса" – бастапқыда үгіттеу айғағы ретінде, "өнерге шақыру, ынталандыру мәртебесіне ие қарғыс сөздің бір түрі" ретінде қолданылған, жаңа сөздің шегіндегі термин. "Le Makossa: une musique africaine moderne" кітабында осы цитатаны қамтитын үзінді былай делінген: "Шын мәнінде, 'Макосса' термині 'm'a kossa' сөзінен туындайды, ол дуала тілінде көпше түрінде қимыл-қозғалысты, жекеше түрінде – 'di kossa' – қимыл-қозғалысты білдіреді. 'Косса' сөзі – неологизм мен шақырудың арасындағы термин, тіпті, ынталандыру статусына ие қарғыс." "Косса – қуанышпен айқайлау, әдетте биге көбірек күш-қуат беру үшін қолданылады." Француз тіліндегі түпнұсқада осы аударманы қамтитын үзіндіде: "Ремі Минко Мба былай дейді: 'Косса – бір түрлі шақыру, қуанышпен айқайлау, көбінесе биге күш-қуат сыйлау үшін қолданылады. Бұл оң реакцияны тудыруға тиіс ынталандырудың бір түрі.'" "Макосса" сөзінің контекстінде соңғы екі етістік ең логикалық. Бұл сөз дуала тіліне және жалпы сава мәдениетіне енуіне себеп – Камерун пиджин ағылшын тілінің, сондай-ақ Камток деп аталатын тілдің Камерундaғы зор ықпалы. Сонымен қатар, еуропалық отарлаушылардың Африканың жергілікті халықтарына және олардың мәдениетіне өз тілдерін таңуы нәтижесінде Африканың кейбір аймақтарында бұрын болмаған сөздер пайда болды. "Терезе" және, әрине, "қарғыс" сияқты сөздер Африкаға британдық отарлау кезінде қолданылған стандартты ағылшын тілімен бірге келді, бұл Камток нұсқасындағы "kosh" сөзінің, содан кейін "kossa" және, ақырында, "makossa" сөзіне өзгеруіне әкелді. Басқа да пікірлер бұл сөздің шығу тегін испан тіліндегі "зат" немесе "cosa" деген сөзбен байланыстырады. Мұның себебі – белгілі бір уақытта Куба және басқа латын Америкасының румба жазбалары, онда осы сөз қолданылған, Дуала радиосында таратылған. Сондай-ақ, бұл латын Америкасы музыкасы Конго мен Заирге тарады, олармен Эммануэль Нель Эюм жиі байланысқан музыкант болды.

The word "makossa" is originated from the Duala words "m'a" and "kossa". "Kossa" is a term that was a term at the edge of neologism expressed initially as a cry of exhortation, and as "a kind of swear word that has the status of a stimulus, a spur. In the book Le Makossa: une musique africaine moderne, a passage including this quote is written as follows: "En effet, le terme Makossa, dérive de << m'a kossa >> qui veut dire littéralement en langue duala et au pluriel les contorsions ; au singulier << di kossa >> la contorsion. Ce vocable << Kossa >> est un terme à la lisière du néologisme et du cri d'exhortation, mieux, une sorte de juron ayant statut de stimulus, d'aiguillon." "Kossa is a kind of exclamation, a cry of joy that is usually uttered to give more vigor, [and] more energy to the dance." In the original French version, a passage including the translated version of this quote reads, "Remy MINKO MBA poursuit: << Kossa est une sorte d'exclamation, un cri de joie que l'on pousse généralement pour donner plus de vigeur, plus d'énergie à la danse. Il s'agit donc d'une sorte de stimulus qui doit nécessairement provoquer une réaction positive >>." In the context of the word "makossa", the last two verbs would be most logical. Why this went on to come along into the Duala language and overarching Sawa culture is because of the huge influence that Cameroonian Pidgin English, also known as Kamtok, has in Cameroon. Furthermore, because of the influence of European colonizers and their imposing of their languages on indigenous peoples in Africa, as well as their culture, words came along that didn't exist in at least some parts of Africa. Words like "window" and of course, "curse" were brought along to Africa, along with the Standard English as spoken by the British at the time of colonization, which led to the mutation of the word in the Kamtok version "kosh", then into "kossa", and finally into "makossa". Other schools of thought have equally attributed the origin of this word to the Spanish word for "thing", or "cosa". This is given the fact that at a certain time, Cuban and other Latin American rumba records in which this word was used were broadcast on the radio in Douala. It can also be noted that this Latin American music spread to the Congo and Zaire, with whom there was a musician that Emmanuel Nelle Eyoum had frequent contact with.

1980 жылдар

1980 жылдары макосса Парижге көшіп, француздық Кариб теңізінен танымал болған Кассав есімді әртістің жылдам темпті зоук стилін біріктірген жаңа поп макоссаны құрды. Осы кезеңдегі көрнекті музыканттар – Мони Биле, Дулер, Бэб Манга, Бен Декка, Пети Пейс және Эса. 80-ші жылдары Камерунның БАҚ-ы қарқынды дамып, макосса мен бикутсидің гүлденуіне жағдай жасады. 1980 жылы «L'Equipe Nationale de Makossa» құрылды, ол дәуірдің ең ірі макосса жұлдыздарын біріктірді, олардың ішінде Грейс Декка, Ндеди Эянго, Бен Декка, Гай Лобе және Дина Белл болды. 80-ші жылдардағы макосса Африка бойынша және, аздаған дәрежеде, шетелде латындық ықпалдар, француздық Антиль аралдарының зоукі және поп музыкасы оның формасын өзгерткен кезде үлкен жетістікке жетті. Макосса халықаралық деңгейде танымал болғанымен, бикутси көбінесе «жабайылардың музыкасы» деп қаралып, этникалық және қалалық топтар арасында кең таралмады. Музыканттар инновацияларды енгізуді және жазу техникасын жақсартуды жалғастырды. Мысалы, Нкондо Си Тони пернетақталар мен синтезаторларды, ал Эланга Морис – духовые аспаптарды қосты. 80-ші жылдары «Les Veterans» ең танымал бикутси тобы болды, ал оның ішіндегі басқа да көрнекті орындаушылар – «Titans de Sangmelima», Seba Georges, Ange Ebogo Emerent, Otheo және Mekongo President, олар күрделі гармония мен джаз элементтерін қосты. 1984 жылы бикутсидің жаңа толқыны пайда болды, оның құрамында бұрын «Los Camaroes» тобында болған Сала Беконо (бас гитара), Атебас (бас гитара) және кейін Жан Мари Ахандамен бірге «Les Têtes Brulées» тобын құратын Занзибар (гитара) болды. 1985 жылы Камерун радио-телевизиясы құрылды, ол Камерунның танымал музыкасын ел бойынша насихаттауға үлкен үлес қосты. Жан Мари Аханда 80-ші жылдардың соңында ең ықпалды бикутси орындаушысы атанды және 1987 жылы «Les Têtes Brulées» тобын құрғаннан кейін жанрды революциялады, оның жетістігі Камерунның музыка индустриясын өзгертті. Бұл топ бикутсидің тереңдігі мен әртүрлілігіне мүмкіндік беретін өте танымал стилін орындады. Гитарист Занзибар гитараның көпіріне көбік резеңке қосты, бұл аспапты бұрынғыға қарағанда балафонға ұқсатып, оны агрессивті және инновациялық етті. «Les Têtes Brulées» поп макоссаға қарсы реакция ретінде пайда болды, ол негізгі жетістікке жету үшін өзінің тамырларынан бас тартқан деп есептелді. Топтың имиджі оның табысына үлкен үлес қосты, олар қырқылған шаштарымен және дәстүрлі Бетидің денеге жасалатын сырға салуын бейнелейтін көп түсті дене бояуымен танымал болды, сондай-ақ сол дәуірдегі әдемі стильдегі поп макосса орындаушыларына қарағанда қарапайым халықты көрсететін жыртылған футболкалар киді. Олар сахнада рюкзак та тасыды, бұл бикутси биін билеген Бети әйелдерінің балаларын көтеріп жүрудің дәстүрлі әдісіне сілтеме жасады. «Les Têtes Brulées» тобы бірнеше апта ішінде макоссаны Камерундық хит-парадтардан ығыстырып, тіпті Францияға гастрольдік сапар жасады. Францияда «Les Têtes Brulées» тобы өзінің алғашқы LP-ін «Hot Heads» деп атап, жазды, ол сонымен қатар CD үшін жазылған алғашқы бикутси музыкасы болды. «Hot Heads» жанрдың лирикалық форматын әлеуметтік-саяси мәселелерді қамтуға кеңейтті. Жапония, Африка, Еуропа және АҚШ-қа гастрольдік сапарлар жасалды, сондай-ақ Клэр Денистің «Man No Run» фильмінде олардың еуропалық турынан алынған кадрлар пайдаланылды.

By the 1980s, makossa had moved to Paris and formed a new pop makossa that fused the fast tempo zouk style popularized by Kassav from the French Caribbean. Prominent musicians from this period included Moni Bilé, Douleur, Bébé Manga, Ben Decca, Petit Pays, and Esa. The 80s also saw rapid development of Cameroon's media which saw a flourishing of both makossa and bikutsi. In 1980, L'Equipe Nationale de Makossa was formed, joining the biggest makossa stars of the period together, including Grace Decca, Ndedi Eyango, Ben Decca, Guy Lobe and Dina Bell. Makossa in the 80s saw a wave of mainstream success across Africa and, to a lesser degree, abroad, as Latin influences, French Antilles zouk, and pop music changed its form. While makossa enjoyed international renown, bikutsi was often denigrated as the music of savages and it did not appeal across ethnic lines and into urban areas. Musicians continued to add innovations, however, and improved recording techniques; Nkondo Si Tony, for example, added keyboards and synthesizers, while Elanga Maurice added brass instruments. Les Veterans emerged as the most famous bikutsi group in the 80s, while other prominent performers included Titans de Sangmelima, Seba Georges, Ange Ebogo Emerent, Otheo and Mekongo President, who added complex harmonies and jazz influences. In 1984, a new wave of bikutsi artists emerged, including Sala Bekono formerly of Los Camaroes, Atebass, a bassist, and Zanzibar, a guitarist who would eventually help form Les Têtes Brulées with Jean Marie Ahanda. 1985 saw the formation of Cameroon Radio Television, a television network that did much to help popularize Cameroonian popular music across the country. Jean Marie Ahanda became the most influential bikutsi performer of the late 80s, and he revolutionized the genre in 1987 after forming Les Têtes Brulées, whose success changed the Cameroonian music industry. The band played an extremely popular form of bikutsi that allowed for greater depth and diversity. Guitarist Zanzibar added foam rubber to the bridge of his guitar, which made the instrument sound more like a balafon than before, and was more aggressive and innovative than previous musicians. Les Têtes Brulées emerged as a reaction against pop makossa, which was seen as abandoning its roots in favor of mainstream success. The band's image was part of its success, and they became known for their shaved heads and multi colored body painting, done to represent traditional Beti scarification, as well as torn T shirts that implied a common folkness in contrast to the well styled pop makossa performers of the period. They also wore backpacks on stage, a reference to Beti women's traditional method of carrying babies while they danced bikutsi. It took only a few weeks for Les Têtes Brulées to knock makossa off the Cameroonian charts, and the band even toured France. While in France, Les Têtes Brulées recorded their first LP, Hot Heads, which was also the first bikutsi music recorded for the CD. Hot Heads expanded the lyrical format of the genre to include socio political issues. Tours of Japan, Africa, Europe and the United States followed, as well as Claire Denis' film Man No Run, which used footage from their European tour.

1990 жылдар

1990 жылдары макосса мен бикутсидің танымалдылығы төмендеді, жаңа жанрлардың толқыны негізгі тыңдаушылар назарына ілікті. Оларға конголық ықпалымен жаңа румба мен макосса сукуу, сондай-ақ бантовбол, Солтүстік Камерунның нганжасы (80-ші жылдардың ортасында Ұлыбританияда біршама танымал болған) және «бұрылыс терісі» деп аталатын қалалық көше музыкасы сияқты жергілікті түрлері кірді. Les Têtes Brulées елдің ең танымал музыкалық өкілі болып қала берді, әсіресе 1990 жылы Италияда және 1994 жылы АҚШ-та өткен әлем чемпионатына Камерун футбол командасымен бірге қатысқаннан кейін. 1990-шы жылдардың басында бикутси әртістерінің жаңа толқыны пайда болды, оның ішінде Les Martiens (Les Têtes Brulées бас гитарисі Атебас құрған), жыныстық мазмұндағы әнші Катино Атеба ("Ascenseur: le secret de l'homme") және Дуала әншісі Сисси Дипоко ("Bikut si Hit"), сондай-ақ Сала Беконо сияқты ескі орындаушылардың қайта оянуы болды. Бикутсидің халықаралық деңгейдегі танымалдылығы арта түсті, ал Пол Саймонның 1990 жылы кеңінен танымал болған "Rhythm of the Saints" альбомындағы "Proof" әні халықаралық тыңдаушылар арасында одан да әйгілі болды. Винсент Нгуини де Саймонның "Rhythm of the Saints" альбомына гитарамен сүйемелдеу және орындау арқылы үлкен үлес қосты, ол әлемдік музыкадағы ықпалды альбомға айналып, көптеген Солтүстік Америка тыңдаушыларын аспаптар мен жанрлардың алуан түрлілігімен таныстырды. 1993 жылы Камерунның экономикалық төмендеуіне жауап ретінде Педале қозғалысы дүниеге келді. Гибралтар Дракусс, Зеле ле Бомбардье, Эбуе Шалеур, Пасто, Роджер Беконо, Мбарга Сукус және Сент Дезире Атанго сияқты жас әртістер бикутси тамырларының агрессивті, табиғи дыбысына қайта оралды. Осы арада Анри Диконгу, оның музыкасында бикутси мен макосса да бар, халықаралық деңгейде сәттілікке жеткен альбомдар шығара бастады. Ол Еуропа мен Солтүстік Америкада гастрольдік сапармен болды. Камерунның қазіргі танымал музыкасы – конголық сукуу мен макоссаның қосындысы, осы сахнада Petit Pays, Marcel Bwanga, Kotto Bass, Papillon және Jean Pierre Essome өнер көрсетеді. Басқа да танымал жанрларға тшамасси, мангамбеу және макасси жатады.

In the 1990s, both makossa and bikutsi declined in popularity as a new wave of genres entered mainstream audiences. These included Congolese influenced new rumba and makossa soukous, as well as more native forms like bantowbol, northern Cameroonian nganja (which had gained some popularity in the United Kingdom in the mid 80s) and an urban street music called bend skin. Les Têtes Brulées remained the country's most well known musical export, especially after accompanying the Cameroonian soccer team to the World Cup in 1990 in Italy and 1994 in the United States. A new wave of bikutsi artists arose in the early 1990s, including Les Martiens (formed by Les Têtes Brulées bassist Atebass) and the sexually themed roots singer Katino Ateba ("Ascenseur: le secret de l'homme") and Douala singer Sissi Dipoko ("Bikut si Hit") as well as a resurgence of old performers like Sala Bekono. Bikutsi's international renown continued to grow, and the song "Proof" from Paul Simon's Rhythm of the Saints, released to mainstream promotion and success in 1990, gained yet more renown from international audiences. Vincent Nguini also contributed guitar arrangements and performance to Simon's Rhythm of the Saints, which became an influential world music album, introducing many North American listeners to the wide range of instrumentation and genres. In 1993, the Pedalé movement was born as a reaction to the Cameroonian economic slump. Youthful artists like Gibraltar Drakuss, Zele le Bombardier, Eboue Chaleur, Pasto, Roger Bekono, Mbarga Soukous and Saint Desiré Atango was a return to the aggressive, earthy sound of bikutsi roots. Meanwhile Henri Dikongué, whose music incorporated, amongst others, bikutsi and makossa, began to release albums which met international success. He went on to tour Europe and North America. The most recent form of Cameroonian popular music is a fusion of Congolese soukous and makossa, a scene which has produced Petit Pays, Marcel Bwanga, Kotto Bass, Papillon and Jean Pierre Essome. Other popular genres include tchamassi, mangambeu and makassi.