Кіріспе

Малдың, құрал-жабдықтардың немесе өндірілген заттардың иесін көрсету үшін өртеу арқылы белгі салуға арналған құрал. Белгі салу үшін қыздырылған металл пішінді затқа немесе малға басып, анықтамалық белгі қалдыру үшін қолданылады.

Тарих

Бренд тарихы жануарларды тауар ретінде пайдалану тарихымен тығыз байланысты. Малға отпен қыздырылған белгілер қою амалы ежелгі Египеттіктерден бастау алады. Бұл процесс ғасырлар бойы жалғасты, римдіктер де, американдық отарлаушылар да құлдарды таңбалау үшін осы әдісті қолданды. Ағылшын тіліндегі сөздікте герман тіліндегі "brand" сөзі бастапқыда қатты қызу немесе жанған нәрсені білдірген, мысалы, отты таяқ, жанып тұрған бұтақ. Еуропалық орта ғасырларда бұл, animus revertendi қағидасы бойынша меншік иесін анықтау үшін, ірі қара сияқты қалың терілі малға белгі қою процесін білдірді. Англияда жалпы құқықтар, оның ішінде жалпы жайылым жүйесі, малдың белгілі бір жерлерде, қарапайым халықтың құқығымен жайылуына мүмкіндік берді, ал малдың иелігін көрсету үшін, көбінесе қарапайым халықтың немесе помещиктің белгісімен таңбаланды. Бұл практика ірі қара мал жайылатын көптеген еуропалық елдерде, соның ішінде Испанияда кеңінен таралған. Колониялық кезеңде көптеген мал таңбалау дәстүрлері мен техникалары Испания империясы арқылы Оңтүстік Америкаға, сондай-ақ Британ империясының елдеріне – Америкаға, Австралияға және Оңтүстік Африкаға тарады, онда әрқайсысының ерекше дәстүрлері мен техникалары қалыптасты. Америкада бұл еуропалық жүйелер ағылшын дәстүрімен жалғасты, ол Жаңа Англия колонияларында қолданылып, АҚШ-тың батысқа қарай кеңеюімен бірге тарады. Испан жүйесі оңтүстіктен қазіргі оңтүстік-батыс АҚШ және солтүстік Мексикадағы вакеро дәстүрімен дамыды. Таңбалау темірі отта қыздырылатын қарапайым символ немесе белгісі бар темір таяқтан тұрады. Темір қызыл қызғаннан кейін, малшы оны сиырдың терісіне басады. Осы ерекше белгіге ие малдың бірнеше иесі бар болса, олар ортақ немесе ашық жайылымда еркін жайыла алатын. Малшылар немесе ковбойлар малды базарға айдап жіберу үшін жинаған кезде оларды бөліп алатын.

Брендтеу темірлерінің түрлері

Брендинг темірлері әртүрлі стильдерде келеді, олардың негізгі айырмашылығы қыздыру тәсілінде.

Отпен жылытылатын

Отпен қыздырудың дәстүрлі әдісі бүгінге дейін қолданылып келеді. Олардың қыздырылуына көбірек уақыт кетсе де, температурасы тұрақсыз болып, жаңа технологиямен жасалған маркалау түрлеріне қарағанда нашаррақ, бірақ оларды жасау мен сатып алу арзан. Отпен қыздырылған маркалау темірлері ағаш, ет, былғары, мал және пластик заттарды белгілеу үшін қолданылады.

Электрлік

Электрлік таңбалау темірлері қажетті температураға дейін таңбалау темірін қыздыру үшін электрлік қыздыру элементін пайдаланады. Электрлік таңбалау темірлерінің көптеген түрлері бар: ірі қара малға белгі салуға арналған темірлер, ағаш пен былғарыға белгі салуға арналған темірлер және өндіріс мақсатында дрельдеу станогіне орнатуға арналған модельдер. Электрлік таңбалау темірінің температурасын электр тогын арттыру немесе азайту арқылы реттеуге болады.

Пропан

Пропанмен күйдірілетін таңға басқан темірлер, темірдің басын қыздыру үшін пропанның үздіксіз ағынын пайдаланады. Олар көбінесе электр қуаты жоқ жерлерде қолданылады. Пропан ағынын пайдаланып, температураны әртүрлі таңға басу жағдайларына қарай реттеуге болады. L.P. газымен жұмыс істейтін, коммерциялық түрде жасалған таңға басу темірлерін жылыту құрылғысы, бірнеше темірді бірден қыздырудың кең таралған тәсілі болып табылады.

Тоңазыту белгісі

Дәстүрлі ыстық темірмен белгілеуге қарама-қарсы, мұздату арқылы белгілеуде құрғақ мұз немесе сұйық азот сияқты салқындатқыш заттармен суытылған темір қолданылады. Мұздату белгісі жануардың терісіне күйдіріп жарақат салудың орнына, пигмент өндіретін түк жасушаларын зақымдайды, нәтижесінде белгіленген жердегі түк ақ түске өседі. Мал шаруашылығында қара түстің үстіндегі ақ түстің бұл айқын көрінісі бағаланады, себебі оның контрасты кейбір жұмыстарды әр жануарға жеке барып қараудың орнына, көзілдірік арқылы жүргізуге мүмкіндік береді. Мұздату белгісін салу үшін жануардың түгі алдымен тым жақын қырқылады, осылайша терісі ашық көрінеді. Содан кейін мұздатылған темір жануардың ашық терісіне белгілі бір уақытқа басылады, бұл уақыт жануардың түріне және түсіне байланысты өзгереді. Қара түсті жануарларда аз уақыт қолданылады, себебі бұл түк қайта өскенде фолликулалық меланоциттердің өліміне және пигменттің жоғалуына себеп болады. Ал ақ түсті жануарлар үшін көбірек уақыт керек, кейде бес секундқа дейін созылады. Бұл жағдайда белгіні салу үшін өсу фолликулының жасушалары, яғни түкті құрайтын жасушаларды өлтіру үшін жеткілікті уақыт беріледі. Бұл жануарды белгіленген аймақта толығымен шашсыз қалдырады. Содан кейін сәл қараңғырақ эпидермис ақшыл жануардың түсімен жақсы контраст жасап көрінеді.

Мал шаруашылығы

Малды таңбалау, бұл таңбалау темірінің ең көп таралған қолданылуы. Қазіргі заманда газбен қыздыру, дәстүрлі отта қыздыру, электрмен қыздырылатын темір (электрлік мал таңбалау темірі) немесе құрғақ мұзбен суытылатын темір (мұздату таңбалау темірі) қолданылады. Ірі қара, жылқы және басқа да малдар бүгінде, ежелгі замандағыдай, меншік құқығын анықтау үшін таңбаланады.

Ағаш брендтеу

Ағаш өңдеушілер көбінесе өнімдеріне авторлық белгіні немесе компания логотипін салу үшін электрлік немесе отпен қыздырылатын кездіктерді пайдаланады. Ағаш паллеттер және басқа да ағаш экспорттық қаптамалар көбінесе ISPM 15 стандартына сәйкес осылай белгіленеді, бұл ағаштың зиянкестерді тасымалдаудың алдын алу үшін өңделгенін көрсетеді.

Бифштек

Стейктерді таңбалау темірлері көбінесе барбекюге құмарлар мен кәсіби аспазшылар стейктің қаншалықты пісірілгенін көрсету үшін немесе аспазшыны немесе гриль шеберінің кім екенін анықтау үшін қолданылады.

Тері

Ат жабдықтарын жасаушылар көбінесе өнерлілігін көрсету үшін, болаттан жасалған былғары мөрдің орнына, брендинг темірін пайдаланады.