Жаңағы қару жасайтын технология: қылыштарды әр түрлі металдарды біріктіріп, өрнек жасай отырып шығару. Дамаск болаттарын еске түсіреді, сәндік әсер береді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қылыш жасау техникасы
Swordmaking technique
Үлгілік дәнекерлеу – әр түрлі құрамдағы бірнеше металл бөліктерінен жасалған, бірге пісіріліп дәнекерленген, бұралып, әсем үлгі құрау үшін өңделген қылыштар мен пышақтар жасау тәсілі. Көбінесе қате түрде Дамаск болат деп аталатын, осылай жасалған қылыштардың бойымен әртүрлі өрнектерде жолақтар көзге түседі. Бұл жолақтарды арнайы жылтырату немесе қышқылмен өңдеу арқылы сәндік үшін ерекшелендіруге болады. Үлгілік дәнекерлеу – ламинатталған немесе үймеленген болаттан дамыған, әртүрлі көміртекті болаттарды біріктіруге қолданылатын ұқсас техника, артық қатаңдық пен беріктік қасиеттерін беруге мүмкіндік береді. Қазіргі болат өндірісі әртүрлі болаттарды қосу қажеттілігін жойғанымен, үлгілік дәнекерлеу әлі де шебер пышақ жасаушылар тарапынан сәндік эффект үшін қолданылады.
Pattern welding is the practice in sword and knife making of forming a blade of several metal pieces of differing composition that are forge welded together and twisted and manipulated to form a pattern. Often mistakenly called Damascus steel, blades forged in this manner often display bands of slightly different patterning along their entire length. These bands can be highlighted for cosmetic purposes by proper polishing or acid etching. Pattern welding was an outgrowth of laminated or piled steel, a similar technique used to combine steels of different carbon contents, providing a desired mix of hardness and toughness. Although modern steelmaking processes negate the need to blend different steels, pattern welded steel is still used by custom knifemakers for the cosmetic effects it produces.
Тарих
Үлгілі дәнекерлеу – ертедегі балқыту пештеріндегі темір өндірісінің нәтижесінде алынған, біркелкі емес және жарамсыз шикізаттан қатты әрі берік қылыштар жасаудың қажетті күрделі процесінен туындаған. Балқыту пеші темір мен болатты ерітуге жеткілікті температураны тудырмайды, керісінше, темір оксиді рудасын таза темір бөлшектеріне дейін азайтады, олар бірігіп, ішінде қорықшалар бар, салыстырмалы түрде таза темір матрицасындағы кезекті темір массасын құрайды, ол жақсы қылыш жасауға тым жұмсақ. Жұқа темір таяқшаларды немесе пластиналарды көмірлендіру арқылы бетінде қатты, жоғары көміртекті болат қабаты түзіледі, ал ертедегі қылыш шеберлері осы таяқшаларды немесе пластиналарды біріктіріп, салыстырмалы түрде біртекті болат таяқшалар жасаған. Әртүрлі болат түрлері бірігіп, дайын қылыштың бетінде көрінетін өрнектер құрайтын осы ламинаттау процесі үлгілі дәнекерлеудің негізін құрайды.
Pattern welding developed out of the necessarily complex process of making blades that were both hard and tough from the erratic and unsuitable output from early iron smelting in bloomeries. The bloomery does not generate temperatures high enough to melt iron and steel, but instead reduces the iron oxide ore into particles of pure iron, which then weld into a mass of sponge iron, consisting of lumps of impurities in a matrix of relatively pure iron, which is too soft to make a good blade. Carburizing thin iron bars or plates forms a layer of harder, high carbon steel on the surface, and early bladesmiths would forge these bars or plates together to form relatively homogeneous bars of steel. This laminating process, in which different types of steel together produce patterns that can be seen in the surface of the finished blade, forms the basis for pattern welding.
Еуропадағы үлгілі дәнекерлеу
Үлгілік дәнекерлеу б.з.д. бірінші мыңжылдыққа дейін барып жетеді, кельттердің, кейін германдықтардың қылыштарында осы техника қолданылған, ал римдіктер қылыш жүзіндегі өрнектерді сипаттаған. Біздің заманымыздың 2 және 3 ғасырларында кельттер үлгілік дәнекерлеуді ғана емес, конструкциялық мақсаттар үшін де жиі пайдаланған. Бұл техника болаттың қабаттарын ауыстырып бүктеу және содан кейін оларды тағанға айналдырып, қылышқа балқытқанда күрделі өрнектер жасауды қамтиды. 6 және 7 ғасырларға қарай, үлгілік дәнекерлеу осындай деңгейге жетті, иілгіш темірден жасалған өзегі бар жұқа қабатты өрнекті болатпен жабылып, қылыштарды жақсырақ етті, себебі темір оларға иілгіш және серпімді өзекті берді, бұл қылыш соққыларынан қылыштың бүгіліп немесе сынбауына кедергі келтірді. Викинг дәуірінің соңында Еуропада үлгілік дәнекерлеу тоқтатылды. Орта ғасырлық қылыштарда үлгілік дәнекерлеу көбінесе ойдағысынан көп кездесетін. Дегенмен, тоттың болуы оны қайта жылтыратпастан анықтауды қиындатады. Орта ғасырларда Үтц болатты Үндістанда өндіріп, Еуропаны қоса алғанда, бүкіл әлемге экспорттады. Белгілердің ұқсастығы көптеген адамдарды осы процестің бір екендігіне сендірді, ал Дамаск болатын болатты қайта жасауға тырысқан еуропалық ұсталар үлгілік дәнекерлеуді қайта жаңғыртты. Дамаск ұсталарының қылыштарын жасау үшін қолданған әдістер ғасырлар бойы жоғалып кеткенімен, металлургтер мен қылыш жасаушылардың (мысалы, Верховен және Пендрей) бірдей сипаттағы болатты қайта өндіруге жасаған соңғы күш-жігерлері үлгілік дәнекерлеуді қажет етпейтін процеске әкелді. Ежелгі қылыш жасаушылар үлгілік дәнекерленген болаттың эстетикалық қасиеттерін пайдаланды. Атап айтқанда, викингтер болаттан жасалған таяқшаларды бір-біріне бұрап, балғамен соғып дәнекерлеп, содан кейін алынған таяқшалармен процесті қайталап, соңғы болат таяқшада күрделі өрнектер жасауды ұнатты. Қарсы бағытта бұрылған екі таяқша әдеттегі шеврон өрнегін жасады. Көбінесе, қылыштың ортасы жұмсақ болаттан жасалған өзегі болды, ал жиектері жапондық ламинаттарға ұқсас, жоғары көміртекті болаттан жасалған.
Pattern welding dates to the first millennium BC, with Celtic, and later Germanic swords exhibiting the technique, with the Romans describing the blade patternation. By the 2nd and 3rd century AD, the Celts commonly used pattern welding for decoration in addition to structural reasons. The technique involves folding and forging alternating layers of steel into rods, then twisting the steel to form complex patterns when forged into a blade. By the 6th and 7th centuries, pattern welding had reached a level where thin layers of patterned steel were being overlaid onto a soft iron core, making the swords far better as the iron gave them a flexible and springy core that would take any shock from sword blows to stop the blade bending or snapping. By the end of the Viking Age, pattern welding fell out of use in Europe. In medieval swords, pattern welding was more prevalent than commonly thought. However, the presence of rust makes detection difficult without repolishing. During the Middle Ages, Wootz steel was produced in India and exported globally, including to Europe. The similarities in the markings led many to believe it was the same process being used, and pattern welding was revived by European smiths who were attempting to duplicate the Damascus steel. While the methods used by Damascus smiths to produce their blades was lost over the centuries, recent efforts by metallurgists and bladesmiths (such as Verhoeven and Pendray) to reproduce steel with identical characteristics have yielded a process that does not involve pattern welding. The ancient swordmakers exploited the aesthetic qualities of pattern welded steel. The Vikings, in particular, were fond of twisting bars of steel around each other, welding the bars together by hammering and then repeating the process with the resulting bars, to create complex patterns in the final steel bar. Two bars twisted in opposite directions created the common chevron pattern. Often, the center of the blade was a core of soft steel, and the edges were solid high carbon steel, similar to the laminates of the Japanese.
Қазіргі заманғы сәндік қолданысы
Үлгілік дәнекерлеу қазіргі заманғы пышақ шеберлері арасында визуалды эффект үшін де, тарихи үлгілер мен қылыштарды қайта жасау үшін де танымал. Қазіргі заманғы болаттар мен әдістер тарихи артефакттарға қарағанда көрінетін қабаттардың саны әлдеқайда көп үлгілер жасауға мүмкіндік береді. Көптеген қабаттарды тарихи процестерге ұқсас бүктеу арқылы немесе аздаған қабаттарды біріктіріп, содан кейін білетті бөліктерге кесіп, қайтадан қаптау арқылы жасауға болады. Бұл қажетті қабат санына жеткенше қайталана береді. Мұндай бос жағдайдан жасалған пышақ ағаш түйініне ұқсас үлгіні, үлгідегі шағын кездейсоқ өзгерістермен көрсете алады. Кейбір өндірілген заттарды үлгілік дәнекерлеуге арналған бос жағдайларға қайта қолдануға болады. Жоғары көміртекті көп талшықты кабельден жасалған "Кабельді Дамаск" пышақ шеберлері үшін танымал материал болып табылады, ол ұсақ түйіршікті, бұрылған үлгі шығарады, ал тісті араның тізбегі кездейсоқ орналасқан түсті дақтардың үлгісін шығарады. Кейбір заманауи шеберлер үлгілік дәнекерлеуді жаңа деңгейге көтерді, дәстүрлі үлгілік дәнекерлеу әдістерін күрделі қолданумен, сондай-ақ жаңа технологияларды пайдаланды. Қабаттарға перпендикуляр кесілген пышақ болаттан жасалған білет керемет үлгілерді, оның ішінде мозаикаларды немесе тіпті жазуды да жасауға мүмкіндік береді. Ұнтақталған металлургия әдетте үйлесімсіз болатын қорытпаларды біріктіріп, қатты тақталарға айналдыруға мүмкіндік береді. Болатты жоңдағаннан және жылтыратқаннан кейін жүргізілетін әртүрлі өңдеулер, мысалы, көктеп алу, кесу немесе әртүрлі металдарға әртүрлі реакция жасайтын басқа химиялық беттік өңдеулер болатқа жарқын, контрастты жабындар жасауға мүмкіндік береді. Кейбір шеберлер әртүрлі болаттардан жасалған өрнекті кесу үшін электрлік разрядты өңдеу сияқты әдістерді қолданып, оларды біріктіріп, содан кейін алынған жиынтықты қатты болат блогына дәнекерлейді.
Pattern welding is still popular with contemporary bladesmiths both for visual effect and for recreating historic patterns and swords. Modern steels and methods allow for patterns with much higher number of visible layers compared to historical artifacts. Large numbers of layers can either be produced by folding similar to historical processes or by forge welding a small number of layers together, then cutting the billet in pieces to stack and forge weld it again. This can be repeated until the desired number of layers have been achieved. A blade ground from such a blank can show a pattern similar to wood grain with small random variations in pattern. Some manufactured objects can be re purposed into pattern welded blanks. "Cable Damascus", forged from high carbon multi strand cable, is a popular item for bladesmiths to produce, producing a finely grained, twisted pattern, while chainsaw chains produce a pattern of randomly positioned blobs of color. Some modern bladesmiths have taken pattern welding to new heights, with elaborate applications of traditional pattern welding techniques, as well as with new technology. A layered billet of steel rods with the blade blank cut perpendicular to the layers can also produce some spectacular patterns, including mosaics or even writing. Powder metallurgy allows alloys that would not normally be compatible to be combined into solid bars. Different treatments of the steel after it is ground and polished, such as bluing, etching, or various other chemical surface treatments that react differently to the different metals used can create bright, high contrast finishes on the steel. Some master smiths go as far as to use techniques such as electrical discharge machining to cut interlocking patterns out of different steels, fit them together, then weld the resulting assembly into a solid block of steel.