Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Үнді дөңгелегі (Coracias benghalensis) – Coraciidae тұқымдасына жататын құс. Оның ұзындығы шамамен 30-34 см, қанаттарының аралығы 52-65 см және салмағы 68-82 грамм. Басы мен мойны қызғылт түсті, басы мен арқасы қоңыр, құйрығы көк, ал қанаттары мен құйрығында ашық және қоңыр көк түстер кездеседі. Қанаттағы жарқын көк белгілері ұшқанда жақсы көрінеді. Еркек және ұрғашы құстар сыртқы түрі жағынан ұқсас. Екі түршесі бар. Үнді дөңгелегі Батыс Азиядан Үндістан субконтинентіне дейін кеңінен таралған. Көбінесе жол жиегіндегі ағаштар мен сымдарға қонған күйде кездеседі, ашық далалар мен бұталы ормандарда мекендейді және адамның өзгертулеріне оңай бейімделеді. Ол негізінен жәндіктермен, әсіресе қоңыздармен қоректенеді. Бұл түр көбелек шағылысу маусымында еркектердің акробатикалық қимылдарымен ең танымал. Ересек еркек және ұрғашы құстар жұп болып байланыс жасайды және балапандарды бірге өсіреді. Ұрғашысы 3–5 жұмыртқаны қуысқа немесе жарыққа салады, оны сабан немесе қауырсыннан жасалған жұқа төсенішпен жабады. Дөңгелек Үндістанның үш штатының мемлекеттік құсы болып табылады. IUCN Қызыл тізімінде ең аз алаңдатушы түр ретінде тіркелген.
The Indian roller (Coracias benghalensis) is a bird of the family Coraciidae. It is long with a wingspan of and weighs The face and throat are pinkish, the head and back are brown, with blue on the rump and contrasting light and dark blue on the wings and tail. The bright blue markings on the wing are prominent in flight. The sexes are similar in appearance. Two subspecies are recognised. The Indian roller occurs widely from West Asia to the Indian subcontinent. Often found perched on roadside trees and wires, it is common in open grassland and scrub forest habitats, and has adapted well to human modified landscapes. It mainly feeds on insects, especially beetles. The species is best known for the aerobatic displays of males during the breeding season. Adult males and females form pair bonds and raise the young together. The female lays 3–5 eggs in a cavity or crevice, which is lined with a thin mat of straw or feathers. The roller is the state bird of three Indian states. It is listed as a species of least concern on the IUCN Red List.
Мінез-құлық және экология
Үндістандық роликтер көбінесе аса әлеуметтес емес, әдетте жалғыз немесе жұптап кездеседі. Үндістандық роликтердің демонстрациясы – бұл айналулар мен өрмелеулермен толы әуедегі акробатикалық қимылдар. Ұя салып жатқан Үндістандық роликтер потенциалды жыртқыштарға қатысты агрессивті мінез танытады. Олар үнділік джунгли қарғаларын (Corvus culminatus) ұяларынан қуады, тіпті Мысыр құбыршақарына (Neophron percnopterus) қайталап шабуыл жасағандары да тіркелген, ал өкпе тіндерінде Leucocytozoon қан паразиті табылды. Сонымен қатар, Hadjelia srivastavai, Cyrnea graphophasiani, Habronema thapari және Synhimantus spiralis сияқты паразиттік гельминт құрттары Үндістандық роликтердің қарыннан тыс бөлігінен (жемірігіш қабынан) табылды.
The Indian roller is generally not very gregarious and is usually found alone or in pairs. The display of the Indian roller is aerobatic with twists and turns. Nesting Indian rollers act aggressively towards potential predators. They drive away Indian jungle crows (Corvus culminatus) from nests and have even been recorded repeatedly divebombing an Egyptian vulture (Neophron percnopterus), and Leucocytozoon blood parasites have been recorded in the lung tissues. Parasitic helminth worms Hadjelia srivastavai, Cyrnea graphophasiani, Habronema thapari and Synhimantus spiralis have been recorded from the gizzards of Indian rollers.
Қорғау
Үндістанда 1887 жылы Үнді ролігін аулауға тыйым салынды, бұл 1887 жылғы Жәбайы құстарды қорғау заңы және кейіннен 1912 жылғы Жәбайы құстар мен жануарларды қорғау заңы арқылы заңмен қорғауға ие болды. Иранда Үнді ролігі ислам кодексімен қорғалады, бірақ заңмен қорғалатын түрлер тізіміне енбеген.
In India, the Indian roller received legal protection in 1887, when hunting it was banned under the Wild Birds Protection Act of 1887 and later under the Wild Birds and Animals Protection Act of 1912. In Iran, the Indian roller is protected by the Islamic code, but not listed as protected by law.
Қауіптер
Әлигарх пен Нью-Дели арасындағы тас жол бойында көрілген үнді роликтерінің саны 1960 жылдардың ортасынан 1980 жылдардың ортасына дейін азайды, себебі сол кезде көлік қозғалысы күшейді. Оның жол жиегінде тамақтануы кейде көліктермен соқтығысуға себеп болады. Электр сызықтарын пайдалану әдеті оны электр тогынан қаза табу қаупіне ұшыратады. Раджастханда үй қаргасынан (Corvus splendens) кейін электр тогынан өлген құстардың саны бойынша екінші орында болды.
The numbers of Indian roller sighted along the highway between Aligarh and New Delhi decreased between the mid 1960s and mid 1980s, as traffic increased during that time. Its habit of feeding near roadsides sometimes results in collisions with traffic. Its habit of utilizing powerlines puts it at risk of electrocution. In Rajasthan, it was found to be the second most commonly electrocuted bird after the house crow (Corvus splendens).
Мәдениетте
Үндістан ролігі индус аңыздарымен байланысты және Вишнуға қасиетті деп есептеледі; оны Дюссера немесе Дурга Пуджаның соңғы күні сияқты мерекелерде ұстап, қайта босататын болған. Оның кесілген қауырсындарын сиырдың жеміне қосу олардың сүт беруін арттырады деп сендірілді, содан оған "сүт құсы" деген мағына беретін "паала питта" деген телугу аты берілді. Оның индустанидегі аты – "неелкант" (;), яғни "көк мойын", бұл Шива құдайымен байланысты, себебі ол әлемді құтқару үшін Самудра Мантанадан шыққан Халахала уын ішіп, оны мойнынан төмен түсірмей, мойнын көк түске бояды деген аңыз бар. Кол тайпасы үнді ролігін көргенді жақсы белгі деп санайтын, ал Бенгалияда оны көрген адамдар Вишнуға адалдығын білдіретін және өлім кезінде осы құсты көруді тілейтін өлеңдер оқитын. Үндістан ролігі Одиша, Телангана және Карнатака штаттарының мемлекеттік құсы болып табылады. ХХ ғасырдың басында қауырсын саудасының қарыштап дамыған кезінде, үнді ролігінің әдемі қауырсындарын экспорттау үшін іздестірілді және Үндістанда ең көп өлтірілген құстардың біріне айналды.
The Indian roller is associated with Hindu legends and said to be sacred to Vishnu; it used to be caught and released during festivals such as Dussera or the last day of Durga Puja. Adding its chopped feathers to fodder for cows was believed to increase the latter's milk yield, giving it the Telugu name of "paala pitta" , meaning 'milk bird'. A Hindustani name is "neelkanth" (; ), meaning 'blue throat', a name associated with the deity Shiva due to a legend that he drank the Halahala poison emerging from Samudra Manthana to save the world but stopped it from going past his throat, turning it blue. The Kol people traditionally considered a sighting of an Indian roller as a good omen as did people in Bengal who, upon seeing the bird, would chant a couplet showing devotion to Vishnu and seeking a vision of the bird at the time of their death. The Indian roller is the state bird of the Indian states of Odisha, Telangana, and Karnataka. At the height of the plume trade in the early 20th century, the Indian roller was sought for export of its colourful feathers, and was among the most widely killed bird species in India.