Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағаш өңдеу және құрылыс саласында тырнақ – металдан (немесе ағаштан жасалған, ағаш тырнағы немесе "тұңғыма" деп аталатын) жасалған кішкентай зат, ол бекіткіш ретінде, бір нәрсені ілуге арналған тіреу ретінде немесе кейде әшекей ретінде қолданылады. Әдетте, тырнақтың бір жағы өткір ұшымен, екінші жағы жалпақ басымен жасалады, бірақ басы жоқ тырнақтар да болады. Тырнақтар әртүрлі мақсаттар үшін түрлі пішінде жасалады. Ең көп таралғаны – сымнан жасалған шеге. Басқа да тырнақ түрлеріне: қақпақтар, шұқылдақтар, кішкентай шегелер, тікенектер және тақталар жатады. Тырнақтар көбінесе балғамен немесе тырнақ қағу станогымен жұмыс дайындамасына қағылады. Тырнақ материалдарды осьтік бағыттағы үйкеліс күшімен және бүйірлік кесу күшімен бірге ұстайды. Тырнақтың ұшы кейде сыртқа тартылып кетпеуі үшін, қағылғаннан кейін бүгіліп немесе бекітіледі.
Sharp object of hard metal used as a fastener
In woodworking and construction, a nail is a small object made of metal (or wood, called a tree nail or "trunnel") which is used as a fastener, as a peg to hang something, or sometimes as a decoration. Generally, nails have a sharp point on one end and a flattened head on the other, but headless nails are available. Nails are made in a great variety of forms for specialized purposes. The most common is a wire nail. Other types of nails include pins, tacks, brads, spikes, and cleats. Nails are typically driven into the workpiece by a hammer or nail gun. A nail holds materials together by friction in the axial direction and shear strength laterally. The point of the nail is also sometimes bent over or clinched after driving to prevent pulling out.
Қолмен жасалған
Қолмен шеге өңдеу кезінде темір ұста бір нүктеге дейін жіңіштелген, конус тәрізді темір шына жасайды. Бұл шына кішкене тесігі бар темір табаққа (шеге табағы деп те аталады) салынады. Шынаның кең ұшы шеге табағының тесігінен сәл ғана кеңірек: темірші шынаны тесікке орналастырып, содан кейін шынаның кең ұшын балғамен соғады. Тесіктен өте алмай, кең ұшы темір табаққа жабысып, шеге басын құрайды. Кейбір металл өңдеу дәстүрлерінде шеге табақтары сымды тартып, оны жіңішкерту үшін түрлі өлшемдегі тесіктері бар пластиналарға (тарту пластиналары) ұқсас болуы мүмкін. Киелі кітапта шегелер туралы көптеген сілтемелер бар, соның ішінде Билер кітабындағы Хебердің әйелі Жаил туралы оқиға, ол ұйықтап жатқан қанаандық сардардың маңдайына шеге (немесе шатыр тірегі) қағып, өлтіреді; Дәуіт патшаның Сүлеймен ғибадатханасы үшін темір беріп, шеге жасауы; және Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі. Римдіктер шегелерді кеңінен пайдаланған. Мысалы, рим әскері 86-87 жылдары Шотландиядағы Пертширдегі Инчтутил бекінісін тастап кеткен кезде жеті тонна шеге қалдырған. "Пенни" термині, шегелерге қатысты, ортағасырлық Англияда жүз шеге бағасын білдіру үшін пайда болған. Шегелердің өзі құнды және стандартталған болғандықтан, оларды ресми емес төлем құралы ретінде қолдануға болатын. 1800 жылға дейін шеге жасаушылар (немесе шегешілер) қолмен шеге жасаған – Naylor деген тегі бар адамдарды еске алыңыз. (Жұмысшылар, темірді шегешілерге жұмыс істеуге қолайлы өлшемге кесіп шығарған. 16 ғасырдың соңынан бастап қолмен кесушілердің орнына темірді бірқалыпты қимасы бар таяқшаларға кесетін кесу фабрикалары пайда болды, бұл көптеген қол еңбегінен құтқарады.) Америка революциясы кезінде Англия әлемдегі ең ірі шеге өндірушісі болған. Америка колонияларында шегелер қымбатқа түскен және табу қиын болғандықтан, тастап кетілген үйлерді кейде күлден пайдаланылған шегелерді алу үшін әдейі өртеп жіберген. Бұл Вирджинияда үлкен проблемаға айналды, сондықтан үйлерін өртеп жіберуден адамдарды тоқтату үшін заң қабылданды. Отбасылар көбінесе үйлерінде кішкентай шеге жасау орындарын құрған; жаман ауа райында және түнде бүкіл отбасы өздері үшін және сауда үшін шеге жасаған. Томас Джефферсон бір хатында былай деп жазды: "Жеке ізденістерімізде әрбір адал еңбек құрметті деп есептелуі үлкен артықшылық. Мен өзім шеге жасаушымын". Америка колонияларындағы сауданың өсуі 1750 жылғы Темір заңымен Америкада жаңа кесу фабрикаларын құруға тыйым салу арқылы теориялық тұрғыдан шектелді, бірақ заңның іс жүзінде орындалмағанына ешқандай дәлел жоқ. Темірден жасалған шегелерді өндіру 19 ғасырға дейін жалғасты, бірақ ақырында жұмсақ кесілген шегелерге жарамсыз болған, соның ішінде жылқы тырнақтары үшін шегелермен шектелді.
In hand working of nails, a smith works an approximately conical iron pin tapering to a point. This is then inserted into a nail header (also known as a nail plate), essentially a plate of iron with a small hole in it. The broad end of the pin is slightly wider than the hole of the nail header: the smith fits the pin into the hole of the nail header and then hammers the broad end of the pin. Unable to advance through the hole, the broad end is flattened against the nail header to create a nail head. In at least some metalworking traditions, nail headers might have been identical to draw plates (a plate bored with tapering holes of different sizes through which wire can be drawn to extrude it to increasingly fine proportions). The Bible provides a number of references to nails, including the story in Judges of Jael the wife of Heber, who drives a nail (or tent peg) into the temple of a sleeping Canaanite commander; the provision of iron for nails by King David for what would become Solomon's Temple; and in connection with the crucifixion of Jesus Christ. The Romans made extensive use of nails. The Roman army, for example, left behind seven tons of nails when it evacuated the fortress of Inchtuthil in Perthshire in Scotland in 86 to 87 CE. The term "penny", as it refers to nails, probably originated in medieval England to describe the price of a hundred nails. Nails themselves were sufficiently valuable and standardized to be used as an informal medium of exchange. Until around 1800 artisans known as nailers or nailors made nails by hand – note the surname Naylor. (Workmen called slitters cut up iron bars to a suitable size for nailers to work on. From the late 16th century, manual slitters disappeared with the rise of the slitting mill, which cut bars of iron into rods with an even cross section, saving much manual effort.) At the time of the American Revolution, England was the largest manufacturer of nails in the world. Nails were expensive and difficult to obtain in the American colonies, so that abandoned houses were sometimes deliberately burned down to allow recovery of used nails from the ashes. This became such a problem in Virginia that a law was created to stop people from burning their houses when they moved. Families often had small nail manufacturing setups in their homes; during bad weather and at night, the entire family might work at making nails for their own use and for barter. Thomas Jefferson wrote in a letter: "In our private pursuits it is a great advantage that every honest employment is deemed honorable. I am myself a nail maker." The growth of the trade in the American colonies was theoretically held back by the prohibition of new slitting mills in America by the Iron Act of 1750, though there is no evidence that the Act was actually enforced. The production of wrought iron nails continued well into the 19th century, but ultimately was reduced to nails for purposes for which the softer cut nails were unsuitable, including horseshoe nails.
Қию
1590 жылы Англияға енгізілген кесу фабрикасы шеге таяқшаларын өндіруді жеңілдетті, бірақ шеге жасау процесін механикаландыруға жасалған нақты алғашқы әрекеттер 1790 және 1820 жылдар аралығында, бастапқыда Англия мен АҚШ-та, түрлі машиналар ойлап табылған кезде жүзеге асты, олар шегелерді ұнтақ темірден автоматтандырып, жылдамдатуға арналған. Сондай-ақ Швецияда 1700-жылдардың басында Кристофер Полхем өзінің автоматтандырылған зауытының бір бөлігі ретінде шеге кесу машинасын жасады. Бұл шегелер кесілген шегелер деп аталды, өйткені олар темір таяқшаларды кесіп жасалған; олар сондай-ақ тікбұрышты пішініне байланысты шаршы шегелер деп те аталды. Бұл әдіс 1795 жылы АҚШ-та Джейкоб Перкинс, ал Англияда Джозеф Дайер патенттеді, ол Бримгемде машина жасауды ұйымдастырды. Процесс темір парақтарынан шегелерді кесу үшін жоспарланған, сонымен бірге темір талшықтары шегелердің бойымен жүріп өтуіне көз жеткізілді. Бірмингем индустриясы келесі онжылдықтарда кеңейіп, 1860 жылдары ең жоғары деңгейге жетті, содан кейін сым шегелермен бәсекелестікке байланысты төмендеді, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін жалғасты. Кесілген шегелер 1830 жылдары басталған қаңқалы құрылыстың дамуының маңызды факторы болды, демек ағаш қосылыстары бар ағаш құрылысының төмендеуіне әкелді. Тарихи жаңартулар үшін және ауыр жұмыс істеуге, мысалы, қабырғаларға тақтайларды бекітуге қолданылса да, кесілген шегелер бүгінде сым шегелерге қарағанда әлдеқайда сирек кездеседі.
The slitting mill, introduced to England in 1590, simplified the production of nail rods, but the real first efforts to mechanise the nail making process itself occurred between 1790 and 1820, initially in England and the United States, when various machines were invented to automate and speed up the process of making nails from bars of wrought iron. Also in Sweden in the early 1700s Christopher Polhem produced a nail cutting machine as part of his automated factory. These nails were known as cut nails because they were produced by cutting iron bars into rods; they were also known as square nails because of their roughly rectangular cross section. The cut nail process was patented in the U. S. by Jacob Perkins in 1795 and in England by Joseph Dyer, who set up machinery in Birmingham. The process was designed to cut nails from sheets of iron, while making sure that the fibres of the iron ran down the nails. The Birmingham industry expanded in the following decades, and reached its greatest extent in the 1860s, after which it declined due to competition from wire nails, but continued until the outbreak of World War I. Cut nails were one of the important factors in the increase in balloon framing beginning in the 1830s and thus the decline of timber framing with wooden joints. Though still used for historical renovations, and for heavy duty applications, such as attaching boards to masonry walls, cut nails are much less common today than wire nails.
Қылқалам
Сымнан жасалған қақпақтар сымнан жасалады. Әдетте, сым орамалары белгілі бір диаметрге жету үшін бірнеше қалыптардан өтеді, содан кейін қысқа таяқшаларға кесіледі, одан кейін олар қақпақтарға айналдырылады. Қақпақтың ұшы әдетте пышақпен кесіледі, ал басы таяқшаның екінші ұшын жоғары қысыммен қайта пішіндеу арқылы жасалады. Ойыстар мен тік қырларды жасау үшін басқа қалыптар қолданылады. Олар шыққан жеріне орай "француз қақпақтары" деп те аталатын. Бельгиялық сымнан жасалған қақпақтар 1863 жылдан бастап Англияда бәсекелесе бастады. Джозеф Генри Неттлфольд 1875 жылы Сметвик қаласында сымнан қақпақтар жасаған. Арзан сымнан жасалған қақпақтардың пайда болуымен, қақпақ жасау үшін қолданылатын ұнтақ темірді пайдалану жылдам төмендеді, ал кесілген қақпақтардың өндірісі де баяулап қалды. 1892 жылы АҚШ-та ұнтақ темір сымнан жасалған қақпақтар кесілген қақпақтардан гөрі көп өндірілді. 1913 жылы өндірілген қақпақтардың 90% сымнан жасалған қақпақтар болды. Қақпақтар сирек және құнды нәрседен арзан, көптеп өндірілетін тауарға айналды. Бүгінде қақпақтардың көбі сымнан жасалады, бірақ "сым қақпақ" термині көбінесе үлкен, жалпы және аяқтау қақпақтарына қарағанда кеңірек, дәл өлшемдерде қол жетімді кішірек қақпақтарды білдіреді. Бүгінде көптеген қақпақтар заманауи айналмалы принциптегі қақпақ жасау машинасымен жасалады, ол сымды беруге, сымды кесуге және қақпақ басын жасауға айналмалы қозғалыстардың үздіріссіз процесінде мүмкіндік береді.
Wire nails are formed from wire. Usually coils of wire are drawn through a series of dies to reach a specific diameter, then cut into short rods that are then formed into nails. The nail tip is usually cut by a blade; the head is formed by reshaping the other end of the rod under high pressure. Other dies are used to cut grooves and ridges. Wire nails were also known as "French nails" for their country of origin. Belgian wire nails began to compete in England in 1863. Joseph Henry Nettlefold was making wire nails at Smethwick by 1875. With the introduction of cheap wire nails, the use of wrought iron for nail making quickly declined, as more slowly did the production of cut nails. In the United States, in 1892 more steel wire nails were produced than cut nails. In 1913, 90% of manufactured nails were wire nails. Nails went from being rare and precious to being a cheap mass produced commodity. Today almost all nails are manufactured from wire, but the term "wire nail" has come to refer to smaller nails, often available in a wider, more precise range of gauges than is typical for larger common and finish nails. Today, many nails are made using the modern rotary principle nail machine, which allows wire feeding, wire cutting and nail head forming to take place in one continuous process of rotating movements.
Материалдар
Бұрын тырнақтар қоладан немесе соғылған темірден жасалып, оларды теміршілер мен шеге қағушылар жасаған. Бұл шеберлер ұшын қалыптастыру үшін бүйірлерін соғып, алдымен қыздырылған төртбұрышты темір таяқты қайыстырған. Қайта қыздырып, кескеннен кейін, темірші немесе шеге қағушы ыстық тырнақты тесікке салып, соғып шығарған. Кейін тырнақ жасаудың жаңа тәсілдері пайда болды, машиналар тырнақты кесіп, содан кейін таяқты оң-солға қозғап, сабақты жасаған. Мысалы, А типіндегі тырнақтар ертедегі машиналар арқылы темір таяқты гильотина тәрізді кесіп алынған. Бұл әдіс 1820 жылдарға дейін сәл өзгертілді, онда тырнақтың ұшына бөлек механикалық тырнақ басу машинасымен жаңа бастар орнатылды. 1810 жылдары темір таяқтар әр соққыдан кейін аударылып, кескіш жинағы бұрышпен орнатылған. Содан кейін әрбір тырнақ конус тәрізді кесіліп, оның басын қалыптастырып, әр тырнақты автоматты түрде ұстауға мүмкіндік берген.
Nails were formerly made of bronze or wrought iron and were crafted by blacksmiths and nailors. These crafts people used a heated square iron rod that they forged before they hammered the sides which formed a point. After reheating and cutting off, the blacksmith or nailor inserted the hot nail into an opening and hammered it. Later new ways of making nails were created using machines to shear the nails before wiggling the bar sideways to produce a shank. For example, the Type A cut nails were sheared from an iron bar type guillotine using early machinery. This method was slightly altered until the 1820s when new heads on the nails' ends were pounded via a separate mechanical nail heading machine. In the 1810s, iron bars were flipped over after each stroke while the cutter set was at an angle. Every nail was then sheared off of taper allowing for an automatic grip of each nail which also formed their heads.
Өнер мен дін
Шегелер өнерде де қолданылған, мысалы, «Шегелі адамдар» – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия мен Австрияда кең таралған қайырымдылық жинаудың бір түрі. 1850 жылдарға дейін бочче және петанк доптары ағаштан жасалған, кейде қолмен соғылған шегелермен күшейтілген. Арзан, көптеп машинамен жасалған шегелер қолжетімді болғанда, өндірушілер шегелермен қапталған ағаш ядродан – boule cloutée жасауды бастады, осылайша толығымен металл бетін құрды. Түрлі металлдардан және түстерден (болат, латунь және мыс) жасалған шегелер әртүрлі дизайн мен өрнектер жасау үшін қолданылды. Кейбір ескі boule cloutée-лер нағыз өнер туындылары және құнды коллекциялық заттар болып саналады. Шегелер арзанға түскеннен және кеңінен қолжетімді болғаннан кейін, олар көбінесе халық өнері мен «сырттан келген» өнерде металл тікпелермен бетті безендіру тәсілі ретінде қолданылды. Тағы бір кең таралған көркемдік қолданыс – дәнекерленген немесе қосылған шегелерден мүсін жасау. Шегелерге діни немесе мистикалық күш беру үшін жазылған дұғалар немесе белгілер кейде қасиетті орындарда немесе үйлердің есіктерінде қорғаныш ретінде қолданылды.
Nails have been used in art, such as the Nail Men—a form of fundraising common in Germany and Austria during World War I. Before the 1850s bocce and pétanque boules were wooden balls, sometimes partially reinforced with hand forged nails. When cheap, plentiful machine made nails became available, manufacturers began to produce the boule cloutée—a wooden core studded with nails to create an all metal surface. Nails of different metals and colors (steel, brass, and copper) were used to create a wide variety of designs and patterns. Some of the old boules cloutées are genuine works of art and valued collector's items. Once nails became cheap and widely available, they were often used in folk art and outsider art as a method of decorating a surface with metallic studs. Another common artistic use is the construction of sculpture from welded or brazed nails. Nails were sometimes inscribed with incantations or signs intended for religious or mystical benefit, used at shrines or on the doors of houses for protection.