Кіріспе

1994 жылы авиация саласындағы оқиғалар тізімі. Бұл 1994 жылғы авиация саласындағы оқиғалардың тізімі.

Оқиғалар

OceanAir – болашақ Azores Airlines – операцияларын тоқтатады. 1998 жылдың сәуір айында SATA International атты әуе компаниясы ретінде қайта ұшуын жалғастырады.

Қаңтар

20 қаңтар – Qatar Airways жұмысын бастайды.

Ақпан

1 ақпан – Колумбия үкіметінің Азаматтық авиация әкімшілік департаменті таратылды. Сонымен қатар, Азаматтық авиацияның арнайы әкімшілік бөлімі жұмысын бастайды, бұрынғы департаменттің Колумбияның ұлттық азаматтық авиация органы ретіндегі қызметін өз мойнына алады. 6 ақпан – Босния және Герцеговинаның Сараево қаласындағы Маркале трагедиясынан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Бутрос Бутрос-Гали Солтүстік Атлантика келісім ұйымынан (НАТО) Сараево маңындағы Серб Республикасы армиясының позицияларына дереу әуе шабуылы жасауға дайын екенін растауды ресми түрде сұрайды. 9 ақпан – НАТО Оңтүстік Еуропа одақтас күштерінің қолбасшысы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы Джереми Бурдаға Сараево және оның төңірегіндегі Серб Республикасы армиясының артиллериялық және минометтік позицияларына әуе шабуылы жасауға рұқсат береді. Бұл позициялар Біріккен Ұлттар Ұйымының Қорғау күштері (UNPROFOR) анықтағандай, азаматтық нысандарға жасалған шабуылдарға жауапты болды. 28 ақпан – Босния және Герцеговинадағы Баня-Лука маңында болған оқиғада НАТО тарихындағы алғашқы жауынгерлік операция өтті. НАТО-ның «Ұшуға тыйым салу» операциясы аясында, Босния және Герцеговина үстіндегі ұшуға тыйым салынған аймақты қамтамасыз ету кезінде, екі АҚШ Әуе күштерінің F-16C Fighting Falcon истребителі Босния және Герцеговинадағы Нови Травникті бомбалаған алты Серб Республикасы Әуе күштерінің J-21 Jastreb жеңіл шабуылдық ұшағына шабуыл жасады, нәтижесінде төрт ұшақ атып түсірілді.

Сәуір

Aerosvit Airlines әуе компаниясы Украинаның Киев қаласынан Грекияның Афина және Салоники қалаларына, Кипрдің Ларнака қаласына, Украинаның Одеса қаласына және Израильдің Тель-Авив қаласына әуе рейстерін бастайды, Air Ukraine компаниясымен бірлесіп. 1 сәуір – Ұлыбританияда Әйелдердің Корольдік әуе күштері Корольдік әуе күштеріне (RAF) біріктірілді, бұл RAF-қа әйелдердің толық интеграциялануын белгілейді. 3 сәуір – Неваданың Руби тауларындағы шаңғы жолынан оралған Уолт Дисней компаниясының президенті Франк Уэллс және альпинист, деректі фильмдер режиссері Беверли Джонсон, тағы екі адаммен бірге Bell 206B 2 тікұшағының қозғалтқышына қар жиналуынан ұшып көтерілу кезінде жануы салдарынан Невада штатының Ламоилл қаласынан оңтүстікке қарай 8 шақырымдағы Торп Крик каньонына құлады. Апаттан бір адам аман қалды. 14 сәуір – АҚШ Әскери-әуе күштерінің F 15 Eagles ирактың солтүстігіндегі ұшуға тыйым салынған аймақты қамтамасыз ету мақсатында "Комфорт II" операциясы аясында АҚШ армиясына қарасты екі UH 60 Blackhawk тікұшағын атып түсірді, оларды қателікпен Ирактың Mil Mi 25 (НАТО коды "Hind D") деп шатыстырды. Екі тікұшақтағы барлық 26 адам қаза тапты. 16 сәуір – Босниялық сербтердің Strela 2 (НАТО коды "SA 7 Grail") жер-әуе ракетасы Босния және Герцеговинаның Горажде қаласының үстінде Корольдік теңіз күштерінің әуе күштеріне қарасты Sea Harrier тікұшағын атып түсірді. Ұшқыш кейіннен құтқарылды. 26 сәуір – Қытай әуе компаниясының 140 рейсімен орындалған Airbus A300 Жапонияның Нагоя халықаралық әуежайына қонуға дайындалып жатқанда апатқа ұшырады, нәтижесінде борттағы 271 адамның 264-і қаза тапты.

Маусым

2 маусым - Корольдік әуе күштерінің бейбіт уақыттағы ең ауыр авиациялық апаты: Шотландиядағы Кинтайр мұз айдынында Корольдік әуе күштерінің Боинг Чинук тікұшағы құлап, бортындағы 29 адамның барлығы қаза тапты. Қаза тапқандардың арасында Ұлыбританияның Солтүстік Ирландиядағы жоғары деңгейдегі барлық құпия қызмет сарапшылары болды. 6 маусым – Қытай Халық Республикасының ең ірі әуе апаты болып табылатын оқиғада, China Northwest Airlines Flight 2303 рейсіндегі Tupolev Tu 154M ұшағының автопилоты істен шығып, ұшақ қатты дірілдеп, ұшу кезінде ыдырап, Қытайдың Сиань қаласының оңтүстігіне құлап, бортындағы 160 адамның барлығы қаза тапты. 9 маусым – Антонов Ан 124 Руслан 109 тонналық IE 201 класты локомотивті Канаданың Онтарио штатындағы Лондон қаласынан Ирландияның Дублин қаласына тасымалдады. 24 маусым – АҚШ Әуе күштерінің B 52H Stratofortress ұшағы Вашингтон штатының Спокан қаласының сыртындағы Фэрчайлд әуе базасында апатқа ұшырады, оның ұшқышы айналып өту кезінде ұшақты тым тік бұрып, төрт адамнан тұратын экипаждың барлығы қаза тапты. 30 маусым – Францияның Тулуза қаласындағы Тулуза-Благнак әуежайында сынақ рейсі кезінде Airbus A330 300 ұшағы құлап, бортындағы жеті адамның барлығы қаза тапты. Бұл A330 ұшағына қатысты болған алғашқы және 2009 жылға дейін жалғыз қаза болды; сонымен қатар, бұл A330 ұшағының корпусының бірінші жоғалуы еді.

Шілде

2 шілде – USAir 1016 рейсі, Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласындағы Шарлотта/Дуглас халықаралық әуежайына қатты жаңбыр астында қонбаққа келгенде, Дуглас DC-9-31 ұшағы микрожарылыс салдарынан апатқа ұшырады. 57 адамның 37-сі қаза тауып, аман қалған 20 адамның 15-і жарақат алды. 12 шілде – Корольдік әуе күштерінің C-130 Hercules ұшағы Біріккен Ұлттар Ұйымының 10 000-шы гуманитарлық көмек рейсін Югославияның Сараево қаласына жеткізді. 19 шілде – Alas Chiricanas 00901 рейсі, Embraer EMB 110 Bandeirante ұшағы, Панаманың Колон қаласындағы Энрике Адольфо Хименес әуежайынан ұшып шыққаннан кейін жарылып, борттағы барлық 21 адам қаза тапты. Тергеушілер ұшақты, мүмкін, борттағы 12 еврейді өлтіру мақсатымен, жанкешті бомбалаушы құлатқан болуы мүмкін деген қорытындыға келді. "Құдайдың ізбасарлары" (Ansar Allah) деп аталатын топ жауапкершілікті өз мойнына алды, бірақ кейіннен бұл топтың жоқ екені анықталды, ал жарылыс әлі де шешілмей отыр.

Тамыз

Ұшу лейтенанты Джо Салтер Корольдік Әуе күштерінің 617-ші эскадрильясына тағайындалды, ол Tornado GR1B ұшақтарын пайдаланады. Ол RAF-тің алғашқы әйел реактивтік ұшқышы. Венесуэланың Aeropostal Alas de Venezuela (LAV) әуе компаниясы Венесуэла үкіметінің шығындарды азайту мақсатындағы шараларының бөлігі ретінде қызметін тоқтатады. Әуе компания 1998 жылдың қаңтарына дейін жұмысын қайта бастамайды. 5 тамыз – Біріккен Ұлттар Ұйымының (UNPROFOR) Қорғау күштерінің Солтүстік Атлантика шарты ұйымына (НАТО) жолдаған өтінішіне жауап ретінде АҚШ Әуе күштерінің екі A-10 Thunderbolt II ұшағы Сараево қаласының жанында, Босния және Герцеговинада сербтің танкқа қарсы машинасына шабуыл жасап, жойды. 17 тамыз – АҚШ Президенті Билл Клинтон «Жалпы авиацияны жаңарту туралы» заңға қол қойды. Бұл заң, әдетте, 20-дан аз жолаушы тасымалдайтын және ұшақтардың құрамдас бөліктерін шығаратын көптеген өндірушілерді, егер өнімдері апат болған кезде 18 жылдан асып кетсе, тіпті өндірушінің кінәсі болған жағдайда да, олардың өнімдеріне байланысты болатын көптеген апаттар үшін жауапкершіліктен қорғайды, оның ішінде жарақат алған немесе қаза болған жағдайларды да қамтиды. 21 тамыз – Royal Air Maroc әуе компаниясының 630 рейсі, ATR 42-312 ұшағы, Марокконың Агадир қаласындағы Әл-Массира әуежайынан ұшып шыққаннан кейін 10 минут өткен соң Атлас тауларындағы Дуар Изунин ауданында құлап, бортта болған 44 адам, оның ішінде Кувейт принці мен оның әйелі қаза тапты. Жүргізілген тергеу нәтижесінде ұшқыш автопилотты өшіріп, ұшақты қасақана құлатқаны анықталды, бірақ ұшқыштар одағы бұл тұжырымға қарсылық білдірді. Ол кезде бұл ATR 42 ұшағының қатысқан ең көп адам қаза тапқан апаты болып есептелді. 30 тамыз – Lockheed және Martin Marietta компаниялары бірігу ниеттерін жариялады. Олар келесі жылы Lockheed Martin компаниясын құрады.

Қыркүйек

24 қыркүйекте Гонконгтегі Кай Так әуежайынан ұшып кетіп бара жатқанда төртінші винтінің жылдамдығы артығын басып, HeavyLift ұшағының L 100 30 PK PLV суға құлады. Бұл осы әуежайдағы екінші және соңғы "Геркулес" апаты болды. 8 қыркүйек – USAir 427 рейсі, Боинг 737 300, Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы Питтсбург халықаралық әуежайына жақындаған кезде, Пенсильвания штатының Бивер округіне жақын Аликиппа төбесіне құлады, нәтижесінде борттағы 132 адам қаза тапты; қаза тапқандардың арасында белгілі невроэтолог Уолтер Хейлигенберг болды. Апатты тергеу 4,5 жылға созылды – бұл авиация тарихындағы ең ұзақ тергеу. 12 қыркүйек – Үшінші әйелімен ажырасып, танымал болуды қалап, алкоголь мен кокаиннің әсерімен Фрэнк Кордер Мэриленд штатының Балтимор қаласына жақын орналасқан Альдино әуежайынан Cessna 150 ұшағын ұрлап, оны Вашингтондағы Ақ үйдің оңтүстік газонға құлатты, өзі де қаза тапты. Ұшақ Ақ үйдің ауласында көрінгенше байқалмайды, бұл Ақ үйдегі қауіпсіздік шараларын өзгертуге себеп болды. 18 қыркүйек – Жаман ауа райының салдарынан Таманрасет әуежайына төрт рет қонуға тырысқаннан кейін және әуежайдың үстінде 90 минут айналғаннан соң, Oriental Airlines BAC One Eleven (тіркеу нөмірі 5N IMO) отыны таусылып, Алжирдің Таманрасет қаласының жанында құлады, борттағы 39 адамның бесеуі қаза тапты. Нигериялық футболшы Омали Аймуанмвосари де қаза тапқандардың қатарында болды. 25 қыркүйек – Колорадо штатының Денвер қаласында жаңа Денвер халықаралық әуежайы ұшқыштарға жаңа әуежайдың мүмкіндіктерін көруге мүмкіндік беретін бірнеше жүз жеке авиация ұшағын қабылдады. Алайда Денвер халықаралық әуежайы 1995 жылдың 28 ақпанына дейін рейс қабылдамайды.

Қазан

Денвер, Колорадо штатында, Continental Airlines компаниясы Степлтон халықаралық әуежайындағы ұшқыштар мен бортсервисаторлар базаларын жапты. 1 қазан – United Airlines компаниясы United Shuttle деп аталатын жаңа әуе компаниясын құрды. 25 қазан – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің лейтенанты Кара Халтгрин, тарихындағы әуе кемесіндегі алғашқы әйел-истребитель ұшқышы, Калифорния штатының Сан-Диего қаласының жанында, ол басқарып ұшып жатқан F-14 Tomcat истребителінің Тынық мұхитына құлауы салдарынан қаза тапты. Ол Abraham Lincoln әуе кемесіне қонды. Оның радарлық операторы катапульданып, аман қалды. 31 қазан – American Eagle Airlines рейсі 4184 ретінде жұмыс істейтін ATR 72 ұшағы Индиана штатының Розелаун қаласында құлады, ATR 72 ұшағының мұзсыздандыру жүйесіндегі ақау қанаттарында мұз жиналуына себеп болды. Борттағы 68 адамның барлығы қаза тапты.

Қараша

Alitalia-ның еншілес компаниясы Aero Trasporti Italiani (ATI) 30 жылдық қызметтен кейін жұмысын тоқтатады және Alitalia-ға қайта біріктіріледі. 3 қараша – Босниялық Харис Кеч 128 жолаушысы бар McDonnell Douglas MD 82 ұшағын, Скандинавиялық әуе компаниясының 347 рейсі ретінде Бардуфосс әуежайынан Норвегияның Бодё әуежайына бағыт алғанда, қасып алады және Норвегия үкіметінен Босния мен Герцеговинадағы гуманитарлық азапты тоқтату үшін шаралар қабылдауды талап етеді. Оқиғада ешкім зардап көрмейді. 6 қараша – Ангола азаматтық соғысы кезінде ЮНИТА күштерінен атылған жер-әуе ракетасы Ангола әуе күштерінің Сухой Су 22 (НАТО коды бойынша "Fitter") ұшағын Хуамбо қаласына жасалған әуе шабуылы кезінде атып түсіреді. Ұшқыш қауіпсіз жерге қонады. 13 қараша – Ukraine International Airlines жүк тасымалдауды бастайды. Оның алғашқы жүк рейсі Лондон мен Амстердамға Boeing 737 200 ұшағымен жасалады. 22 қараша – Миссури штатының Бриджетон қаласындағы Ламберт Сент-Луис халықаралық әуежайынан ұшу кезінде Transworld Airlines 427 рейсі, 140 жолаушысы бар McDonnell Douglas MD 82 ұшағы Cessna 441 Conquest II ұшағымен соқтығысады. MD-82 ұшағында зардап шеккендер жоқ, бірақ Cessna ұшағындағы екі адам қаза табады. 28 қараша – KLM 1673 рейсі, 146 жолаушысы бар Boeing 737 406 ұшағы Амстердамдағы Схипхол әуежайынан ұшу кезінде қону шассисінің бұзылуына ұшырайды, ұшу-қону жолағынан шығып, апатқа ұшырайды. Барлық жолаушы аман қалады, бірақ ұшақ жарамсыз деп танылады.

Желтоқсан

11 желтоқсан – Террорист Рамзи Юсеф орнатқан бомба Филиппин әуе компаниясының 434 рейсінде, 293 жолаушысы бар Boeing 747-200 ұшағы Минами Дайто аралының үстінде жарылып, бір жолаушы қаза болып, 10 адам жарақаттанады. Ұшақ ешқандай оқиғасыз Окинаваға қонады. 12 желтоқсан – Угандада тіркелген Alliance Air атты көпұлтты әуе компаниясы құрылды. Ол 1995 жылдың шілде айында рейстерді бастайды. 13 желтоқсан – Ұшақ қозғалтқышында алаудың күдікті тууынан кейін, American Eagle British Aerospace Jetstream 3201 (тіркеу нөмірі N918AE) пилоты Солтүстік Каролина штатының Моррисвилл қаласында қонудан бас тартады, бірақ ұшақ құлауға ұшырап, борттағы 20 адамның 15-і қаза табады. Бас мастерс классикасының балық аулау чемпионы Брайан Кершалт қаза болғандардың арасында.

Ең қауіпті апат

Осы жылғы ең қасіретті апат – 26 сәуірде Жапонияның Нагоя қаласына қонған China Airlines рейсі 140, Airbus A300 ұшағы. Борттағы 271 адамның 264-і қаза тапты. Бұл оқиға 1990-жылдардағы ең көп адам қаза болған бір ғана ұшақ апаты болып тарихта қалды.