Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері (туған 1959)

Мартинус Кристоффель Йоханнес ван Шальквайк (10 қараша 1959 жылы туған) – Оңтүстік Африка саясаткері, ғалым және заңгер, қазір Австралиядағы Жоғары комиссар қызметін атқарады. Бұрын Оңтүстік Африка Парламентінің депутаты және Туризм министрі болған. Батыс Кап провинциясының бұрынғы премьер-министрі және Оңтүстік Африка Парламентіндегі оппозиция жетекшісі болған ол, 1997 жылдың 8 қыркүйегінде құрылған Жаңа Ұлттық партияның 2005 жылдың 9 сәуірінде таратылғанға дейінгі жетекшісі болды. 2004 жылғы жалпы сайлауда партиясының нәтижесі нашар болғанына қарамастан, партиясын биліктегі Африка Ұлттық Конгресімен (АҰК) біріктіргеннен кейін Табо Мбеки басқаруындағы Қоршаған орта және туризм министрі болып тағайындалды.

Ерте өмір және мансап

Ван Шальквик 1977 жылы Питерсбург орта мектебін бітірді. 1978-1979 жылдары Оңтүстік Африка Қорғаныс күштерінде (SADF) міндетті әскери қызметтен өтті, содан кейін Рэнд африкаанс университетінде оқыды, онда саяси ғылым бойынша магистр дәрежесін және B Proc. (бастапқы заң білімі) алды. 1980-ші жылдарда ақтардың белгілі студенттік көшбасшысы ретінде ол Jeugkrag (африкаанс тілінде «Жастар күші») ұйымын құруға қатысты және оның төрағасы болды. Бұл ұйым африканер элитасына қарсы тұрғандай болғанымен, шындығында әскери барлау қызметімен жасырын қаржыландырылды. Кейін ол Рэнд африкаанс университеті мен Стелленбош университетінде саяси ғылымнан дәріс берді.

Саяси мансап

Оның саяси мансабы апартеидтің соңғы жылдары Рэнд африкаанс университетінде Студенттік өкілдер кеңесінің (SRC) төрағасы, Африкаанс студенттер одағының (ASB) және кейіннен Бродербондтың жастар қанаты – Руитервагтың төрағасы ретінде басталды. Ван Шальквик 1996 жылы Фредерик Виллем де Клерктің орнына Ұлттық партияның басшысы болды және 1997 жылдың 8 қыркүйегінде партияны апартеидтік өткенінен алшақтату мақсатында Жаңа Ұлттық партия ретінде қайта ұйымдастырды. Ол 2005 жылдың 9 сәуірінде таратылғанға дейін NNP-нің басшысы болды. Ол сонымен қатар Батыс Кейп провинциясының премьер-министрі және Оңтүстік Африка Парламентіндегі оппозиция жетекшісі қызметтерін атқарды. Сыншылар оны бейресми түрде "kortbroek" (мағынасы – "шорты") деп атады, себебі ол Фредерик Виллем де Клеркпен салыстырғанда жас келбетті және саяси тәжірибесі аз болды. Көптеген ақ африкандар оны бұрынғы партияны жойған және өзінің саяси мансабын сақтап қалу үшін оның ізбасары NNP-мен біріккен әлсіз саясатшы деп санайды. Дегенмен, ол партияның құлдырауынан кейін саясатта белсенді болып қалған Ұлттық партияның сирек саясаткерлерінің бірі болды. 2004 жылдың тамызында Ван Шальквик ANC-ге мүше болады және NNP 2005 немесе ең кеш 2006 жылы таратылады деген хабарлама тарады. Бұл шешім 2005 жылдың 9 сәуірінде партияның федералды комитеті муниципалдық сайлау қорытындысы ресми жарияланғаннан кейін партияны тарату туралы аймақтық комитеттердің ұсынысын көпшілік дауыспен мақұлдаған кезде қабылданды.

Қоршаған орта мәселелері және туризм

2004 жылдың 29 сәуірінде Ван Шальквик Президент Табо Мбеки тарапынан Оңтүстік Африка Республикасының Қоршаған ортаны қорғау және туризм министрі болып тағайындалды. Ол 2009 жылдың мамырына дейін осы лауазымды атқарды, содан кейін Су және қоршаған ортаны қорғау министрлігі құрылып, ол Туризм министрі болды. Ван Шальквик 2008 жылдың маусымында Оңтүстік Африка AMCEN-нің 12-ші сессиясының төрағалығын қабылдаған кезде Африка министрлік кеңесінің (AMCEN) төрағасы болды. 2010 жылдың наурызында Оңтүстік Африка Президенті Джейкоб Зума оны Біріккен Ұлттар Ұйымының Климаттық өзгерістер жөніндегі конвенциясының Атқарушы хатшысы лауазымына Иво де Бурдың орнына тағайындады. Дауыс беру нәтижесі оның үмітіне сай болмады және 2010 жылдың 17 мамырында де Бурдың орнын Коста-Рика дипломаты Кристиана Фигерес басты, ол 1990-шы жылдардың басынан бері Америкадағы тұрақты даму орталығымен байланыста болған. 2013 жылғы министрлердің жұмысының жылдық сараптамасында Mail & Guardian ван Шальквикке C бағасын берді, мынандай қорытынды жасады: «Жеткіліксіз саяси өкілеттілікке ие Мартин ван Шальквик өзінің Жаңа Ұлттық партиясының құлауынан кейін көп ұзамай, өзінің жұмысын адал атқарғандығымен Кабинеттегі орнын сақтауын дәлелдеді. Туризм көрсеткіштері жыл сайын жақсарып келеді және оның ведомствосы келушілерді көбейту үшін үнемі жаңашылдыққа ұмтылады. Ван Шальквик сайлаудан кейін қайтадан тағайындалмауы мүмкін, бірақ оның басшылығымен туризм өріс алды».

Елші

Ван Шальквик Оңтүстік Африканың Грекиядағы елшісі (2015–2019) қызметін атқарды. 2019 жылдың сәуір айында Мартинус ван Шальквик Афинадан Австралияға келесі төрт жылға Жоғарғы комиссар (елші) ретінде тағайындалды.

Жеке өмір

Ван Шальквик Сузет Минама Лабушанеге үйленген және оның Кристиан есімді ұлы мен Мэрике есімді қызы бар.