Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері Патрисия де Лилль (туған аты Линдт; 1951 жылдың 17 ақпанында туған) – Оңтүстік Африка саясаткері, қазіргі туризм министрі және «Good» саяси партиясының жетекшісі. Ол 2019 жылдан 2023 жылға дейін қоғамдық жұмыстар және инфрақұрылым министрі қызметін атқарды. Бұрын ол 2011 жылдан 2018 жылға дейін Кейптаун қаласының мэрі, ал одан бұрын 2010 жылдан 2011 жылға дейін Батыс Кейп провинциясының әлеуметтік даму министрі болды. Ол 2003 жылы Панафрикалық конгресстен (PAC) бөлініп шыққаннан кейін, «төбеден өту терезесі» кезеңінде құрылған «Тәуелсіз демократтар» (ID) саяси партиясын құрып, басқарды. 2010 жылдың тамызында ID Оңтүстік Африканың ресми оппозициясы – Демократиялық Альянспен (DA) бірікті, ал партия 2014 жылы ресми түрде таратылды. 2015 жылдан 2017 жылға дейін ол Батыс Кейп провинциясында Демократиялық Альянстың провинциялық жетекшісі болды. Де Лилль 2011 жылғы жергілікті өкімет сайлауында қала әкімі болып сайланғаннан кейін, Кейптаунда DA-ның мэрлік кандидаты болып таңдалды. 2016 жылғы жергілікті өкімет сайлауында ол екінші мерзімге мэр болып сайланды. Де Лилль «Оңтүстік Африканың 100 ең ұлы адамы» тізімінде 22-орынды иеленді және елдің даулы қару-жарақ келісімін тергеудегі рөлімен танымал. 2018 жылдың 8 мамырында DA Федералды атқару комитеті Де Лилльдің партия мүшелігін тоқтатты, осылайша ол DA басқаратын қаланың мэрі лауазымынан алынған еді. Батыс Кейп жоғары соты оның шеттетуін уақытша тоқтатты. 2018 жылдың 5 тамызында Де Лилль Кейптаун қаласының мэрі лауазымынан кету ниеті туралы мәлімдеді. Ол 2018 жылдың 31 қазанында мэр лауазымынан кетіп, DA партиясының мүшелігін тоқтатты. Осының нәтижесінде ол 2018 жылдың желтоқсанында «Good» партиясын құрды және 2019 жылдың ақпан айында партияның Батыс Кейп провинциясының премьер-министріне үміткер ретінде жарияланды. 2019 жылдың мамырында ол Парламентке сайланды және 2019 жылдың 22 мамырында депутат болып тағайындалды. 2019 жылдың 29 мамырында президент Сирил Рамафоса Де Лилльді қоғамдық жұмыстар және инфрақұрылым министрі етіп тағайындады. 2023 жылдың наурыз айында ол туризм министрі болды.

Өмірбаян

Де Лилль 1951 жылы Бофорт-Вест қаласында дүниеге келді және Бастианс-Хершкол мектебінде оқыды. 1974 жылы ол бір зауытта зертханашы болып жұмыс істеді. Ол сол компанияда 1990 жылға дейін жұмыс істеді. 1994 жылдан 1999 жылға дейін Парламенттік Көлік комитетінің төрағасы болып тағайындалды. Ол сонымен қатар Денсаулық сақтау, Минералдар және Энергетика, Сауда және Өнеркәсіп, Байланыс, Ережелер комитеті және Этика кодексі сияқты әртүрлі портфельдік комитеттерде жұмыс істеді. 2009 жылдың 5 сәуірінде Тәуелсіз демократтар Де Лилльдің келесі күні Ұлттық Қызметкерлік Прокуратурасының (ҰҚП) қару-жарақ келісіміне қатысқан ANC президенті Джейкоб Зумаға қатысты істі тоқтату немесе жалғастыру туралы шешімін жариялауына қатысатынын растады. "Санди Таймс" газетінде жарияланған пікір мақаласында Де Лилль айыптаудың алынып тасталатынын болжады:

"Мен ашулымын ба? Әрине, ашулымын. Мен ашулымын, себебі халқымыздың көп бөлігі Конституция мен заң үстемдігіне ешқандай құрмет көрсетпейтін және тек бір адам елдің басшысы болуы үшін оларды бұзуға дайын бостандық партиясы – АНК-тан келіп жатқан ескерту белгілерін көре алмайды. Осы АНК-тің жемқорларын жазадан босату арқылы біз халқымызға мүлдем дұрыс емес хабар жіберіп отырмыз. Үкімет заңды бұзғандарға жол бар дейді. ҰҚП-нің көптен күткен мәлімдемесі күні таңында Де Лилльге іс жүргізуге рұқсат берілмеді, оған қоғам мүшесі ретінде теледидар іздеу керектігі айтылды. Демократиялық Альянстың жетекшісі Хелен Зилле де осындай жағдайға тап болды.

Марапаттар мен мойындау

Де Лилльге Бирмингем қаласының құрметті азаматтығы тағайындалды, ал 2004 жылы ол Үкімет пен мемлекеттік органдардағы ең үздік 5 әйелдің бірі деп танылды. Ол сондай-ақ 2004 жылы «Әйелдер лидерлігі» номинациясы бойынша Оңтүстік Африканың Old Mutual көшбасшылық сыйлығына ие болды. Де Лилль Оңтүстік Африканың 100 ең ұлы азаматының тізімінде 22-орынды иеленді және елдегі даулы қару-жарақ мәмілесін тергеудегі рөлімен белгілі. 2006 жылдың тамызында ол City Press және Rapport газеттерінің Оңтүстік Африкадағы ең үздік 10 әйелдің бірі ретіндегі сыйлығын алды. 2004 жылы Markinor жүргізген сауалнама бойынша Де Лилль Табо Мбекиден кейін Оңтүстік Африканың ең сүйікті саясаткері деп танылды.

Прокуратураға кіру

2010 жылдың 13 тамызында DA және ID атқару комитеттерімен кездесуден кейін ID партиясының DA партиясымен бірігуіне келісім берілді. 2010 жылдың 15 тамызында Де Лилль мен DA жетекшісі Хелен Зилль ID партиясының DA партиясына қосылатынын хабарлады.

Даулар

2004 жылғы жалпы сайлау кезінде Independent Democrats партиясының наразы болған бұрынғы мүшелері оны партияны «демократиялық емес» жолмен басқарды деп айыптады, бұл оның партиясын негіздеген ашықтық және жауапкершілік имиджіне тікелей қайшы келді. Де Лилль журналистерге наразылық білдіргендердің партиядан алаяқтық және сыбайлас жемқорлық жасағаны үшін қуылғанын мәлімдеді. Кейптаун қаласының әкімі ретінде Де Лилльдің Клифтон ауданындағы достарының жеке сектордағы жобаларына қатысты мүдделер қақтығысы болды деп есептелді. Әкімдік қызметін атқарып жүргенде, 2013 жылы бизнесмен Энтони Фаул Де Лилльдің өрт сөндіру құралдарын жеткізу бойынша мемлекеттік сатып алу келісімшартын қамтамасыз ету үшін 5 миллион теңге көлемінде пара талап еткенін айыптады.

Партиялық жанжалдар және Кейптаунның мэрі лауазымынан кету

2017 жылдың қыркүйегінде Де Лилль Кейптаун қаласының арнайы тергеу бөлімін, қаланың қауіпсіздік, қауіпсіздік және әлеуметтік қызметтер комитетінің мүшесі Жан Пьер Смиттің қарсылығына қарамастан жабуға бұйрық берді. Тергеу бөлімінің жабылуы Де Лилльдің жеке үйінің қауіпсіздігін арттыруға мемлекеттік қаражатты заңсыз жұмсады деген айыптамаларға әкелді. Қауіпсіздік шараларын күшейту туралы айыптауларды бас аудитор тексеріп, негіссіз деп тапты. Бөлімнің жабылуынан және Де Лилль мен Смит арасындағы жұмыс қатынасының нашарлауынан кейін Демократиялық Альянс Де Лилльге қорқыту, қылмыстық әрекеттер жасау және қызметтік мінез-құлқына қатысты айыптар тақты. Сенімсіздік дауысынан кейін 2018 жылдың 25 сәуірінде Кейптаун қаласын басқаратын DA фракциясы ішінде жасырын дауыс беру өтті. DA кеңесшілерінің көпшілігі Де Лилльді әкім қызметінен босатуға дауыс берді. 2018 жылдың 8 мамырында DA Федералды Атқару комитеті Де Лилльдің мүшелігін тоқтатты. Федералды Атқару комитетінің төрағасы Джеймс Селф, Де Лилльдің мүшелігі Radio 702 радиосының жүргізушісі Евсебиус Маккайзермен сұхбатынан кейін тоқтатылғанын, онда ол өзін ақтағаннан кейін отставкаға кететінін айтқандығын мәлімдеді. Демократиялық Альянстан шығарылуы оның Кейптаун қаласының әкімі қызметінде қалуына мүмкіндік бермеді. Кейптаун қалалық кеңесі 2018 жылдың 31 мамырында Де Лилльді атқарушы билігінен айыру туралы шешім қабылдады. 2018 жылдың 27 маусымында Батыс Кап Жоғарғы Соты бірауыздан Де Лилльдің партия мүшелігін қалпына келтіруге дауыс берді, DA Де Лилльге қатысты тоқтату шартын қолдануда өз конституциясын бұзғандығын анықтады. 2018 жылдың шілдесінде сенімсіздік дауысы жоспарланған, бірақ кейіннен алынып тасталды. 2018 жылдың 5 тамызында Демократиялық Альянстың ұлттық жетекшісі Ммуси Майман бірлескен баспасөз конференциясында партия Де Лилльмен "өзара келісімге" келгенін жариялады. Келісім бойынша Де Лилль Кейптаун қаласының әкімі қызметінен кетеді және партия оған қарсы барлық ішкі айыптауларды кері алып алады. Ол сондай-ақ Демократиялық Альянстың мүшесі болып қала береді. Оның отставкаға кетуі туралы хабарлама партияның тәртіптік іс жүргізуі басталмас бұрын жарияланды. 2018 жылдың қыркүйегінде Демократиялық Альянс Дэн Платоның Де Лилльдің орнын басатынын мәлімдеді. Ол 2018 жылдың 31 қазанында қызметтен кетті. Ол сондай-ақ Демократиялық Альянстың мүшесі ретінде де қызметтен кетті.

Жақсы және ұлттық үкімет басшысы

Де Лилль Кейптаун қаласының әкімі лауазымынан кеткен кезде, кітабын жазып, таңдауларын бағалай отырып, екі аптаға қоғамдық өмірден демалатынын мәлімдеді. Де Лилль бұрынғы саяси партиясы – Тәуелсіз демократтарды жаңарта ма, әлде Африка Ұлттық Конгресіне немесе Экономикалық Азаттық Жолдастарына қосыла ма деп күдік болды. 2018 жылдың 18 қарашасында Де Лилль «Жақсылыққа» саяси қозғалысы мен веб-сайтын іске қосты. Ол жаңа саяси партия құратынын айтты. 2018 жылдың 2 желтоқсанында Де Лилль «Жақсы» атты жаңа саяси партия құрылғанын жариялады. Бұл шараға наразы болған бұрынғы Демократиялық Одақтың мүшелері, мысалы, Брет Херрон мен Шон Август та қатысты. Сондай-ақ, партияның Сайлау комиссиясында тіркелгенін және 2019 жылғы жалпы сайлауға қатысатынын хабарлады. 2019 жылдың 16 ақпанында ол Кейптауннан тыс, Делфтке жақын Уэсбанкте «Премьерге Пэт тәте» атты науқанын ресми түрде бастады. 2019 жылғы мамырда өткен жалпы сайлаудан кейін Де Лилль Оңтүстік Африка Ұлттық Ассамблеясының депутаты болып сайланды және президент Сирил Рамафоса оны Қоғамдық жұмыстар және инфрақұрылым министрі етіп тағайындады. 2023 жылдың наурыз айындағы кабинет отырысында президент Сирил Рамафоса оны Туризм министрі етіп тағайындады.

Жеке өмір

Де Лилльдің күйеуі Эдвин 2021 жылдың 7 ақпанында ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болды. Олар 49 жыл үйленген және бір ұлдары, Алистер болды.