Кіріспе

Оңтүстік Африка саясаткері, футболшы Энтони Джеймс Леон (1956 жылдың 15 желтоқсанында туған) – Оңтүстік Африка саясаткері, 1999 жылдан 2007 жылға дейін Демократиялық Альянс (DA) көшбасшысы ретінде оппозиция көшбасшысы болды. Ол 2000 жылы құрылғаннан бастап 2007 жылы зейнетке шыққанға дейін DA-ны басқарды. Осыған дейін ол 1994 жылдан бастап Демократиялық партияны басқарған. 1994 жылы демократия орнағаннан бері парламенттегі ресми оппозицияның ең ұзақ қызмет еткен көшбасшысы. Әлі де DA мүшесі болып табылатын Леон, 2009 жылдан 2012 жылға дейін Африка Ұлттық Конгресі үкіметі кезінде Аргентина, Уругвай және Парагвай елдерінде Оңтүстік Африка елшісі қызметін атқарды. 2012 жылдан бері Леон Оңтүстік Африкадағы беделділік менеджменті және стратегиялық коммуникациялар саласындағы кеңесші компания Resolve Communications (Pty) Ltd-дің атқарушы төрағасы және түрлі халықаралық компаниялардың консультанты болып жұмыс істеп келеді. Леон сонымен қатар Arena Holdings Ltd-мен шарты бойынша мақала жазады, оның мақалалары Business Day, Sunday Times және BusinessLive басылымдарында апта сайын немесе ай сайын жарияланады. Ол бес кітаптың авторы.

Ерте өмір

Леон апартеид дәуірінде Дурбанда туып өскен. Ол Клифтон мектебінде (Дурбан) және Дурбанның жанындағы Кирсни колледжінде оқыған. Оның әкесі Рамон Леон Жоғары сот судьясы болған. Оның екі ата-анасы да либералдық, апартеидке қарсы «Прогрессивті партия» құрамында белсенділік танытқан (кейін «Демократиялық партия» болып өзгерген). Ол еврей.

Саяси мансап

1974 жылы 18 жасында ол Прогрессивті партияның ұйымдастырушысы болды, сол кезде парламенттегі екі оппозициялық партияның бірі. Осыдан кейін ол Витватерсранд университетінде заңгер дипломын алып, онда Заң студенттері кеңесінің президенті және Студенттердің өкілді кеңесінің вице-президенті болды. 1986 жылы Заң кафедрасында оқытушы болып жұмыс істеді. Гарри Шварц пен Хелен Сузманды өзінің ең басты шабыт көзі деп есептейді. Сол жылы Йоханнесбург қалалық кеңесіне Йовилл округінен сайланды. Сайлау қорытындысы жарияланғанда, Ұлттық партияның үміткері Сэм Блумберг жеңіске жеткені хабарланды. Бірақ оның саяси тәлімгері Гарри Шварц мұның рас емес екенін анықтады, нәтижесінде Леон жеңімпаз деп жарияланды. Ол қалалық кеңестегі оппозицияның жетекшісі атанды. 1989 жылы Прогрессивті партияның мұрагері – Демократиялық партия атынан Хоутон сайлау округіне парламент депутаты болып сайланды. 1990 жылдан 1994 жылға дейін ДП-нің Құқықтар туралы комиссиясын басқарды, сондай-ақ Демократиялық Оңтүстік Африка конвенциясының (CODESA) кеңесшісі және 1994 жылы апартеидтің аяқталуына және нәсілдік дискриминациясыз демократияның құрылуына әкелген көппартиялық келіссөздерге делегат болды. 1994 жылғы жалпы сайлауда Леон парламенттің алғашқы демократиялық Ұлттық Ассамблеясына қайта сайланды және Демократиялық партияның төрағасы болды. Сол кезде Демократиялық партия ақ либералдардың шағын партиясы ретінде қарастырылды, Оңтүстік Африканың алғашқы нәсілдік дискриминациясыз демократиялық үкіметіндегі ерекшелік. Алайда 1994-1999 жылдар аралығында оның жеті депутаты ең дауыс көтеріп, белсенді және атқарушылық жұмыстарға қатысқан заң шығарушылардың қатарында болды. 1998 жылы Леон екінші демократиялық сайлау алдындағы кезеңде «Үміт және қорқыныш: Демократтың ойлары» атты алғашқы кітабын жариялады (Jonathan Ball, 1998). 1999 жылғы екінші демократиялық сайлауда Жаңа Ұлттық партия 28 мандатты ғана сақтап қалды (1994 жылы 82 мандаттан кеміп), ол оппозиция жетекшісі болды, себебі ДП 38 мандатқа ие болды, бұл бес еседен астам өсімді көрсетті. 2004 жылғы жалпы сайлаудан кейін Леон басқаратын ДА-ның дауыс жинауы 2,8%-ға, ал АНК-тің дауыс жинауы 3,3%-ға өсті. Бұл жетістіктер бес кіші оппозициялық партияның үшеуі үшін шығынға әкелді, тек сайлауға жаңадан қатысқан Тәуелсіз демократтар ғана қолдау тапты. Леон оппозиция жетекшісі ретінде Нельсон Мандела басқарған АНК үкіметін, бірақ одан да көп президент Табо Мбеки басқарған үкіметті сынап, жоғары медиалық беделге ие болды.

Саясаттың кейінгі кезеңдері

2006 жылдың 26 қарашасында Леон 2007 жылы DA партиясының басшылығынан кететінін және 2007 жылдың мамыр айындағы партия съезінде партия басшылығына ұсынылғанды қабылдамайтынын мәлімдеді. Ол сол конференцияда ресми түрде қызметтен кетті, ал Хелен Зилле 2007 жылдың 6 мамырында партияның жаңа басшысы болып сайланды. Леон, алайда, парламенттегі өкілеттігі 2009 жылға дейін сақталды, осы жылы оның мерзімі аяқталды. Оңтүстік Африканың жетекші саяси комментаторы, әділет Малала оның туралы былай деп жазды: «Бүгін әрбір оңтүстік африкалық Тони Леонға кішкентай рахмет айтуы керек – ол көптеген адамдар қорқып тұрғанда батыл болды, көптеген адамдар үнсіз қалғанда дауыстады, көптеген адамдар ғана сыбырлағанда ашық сын айтты – бұл адам тамаша жұмыс жасады». Леон SABC3 телеарнасының «100 ең ұлы оңтүстік африкалықтар» тізімінде 16-шы орынды иеленді. 2007 жылдың қыркүйегінен желтоқсанына дейін Леон Гарвардтың Джон Ф. Кеннеди атындағы Үкімет мектебінің Саясат институтында қонақ-зерттеуші болды. 2007 жылдың 29 қарашасында Леон мырза беделді Йель саяси одағында «Ұлттың этностық белгіге байланысты болуы тиіс пе?» тақырыбында студенттер арасындағы пікірсайыстың негізгі спикері болды. Қызу пікірталас барысында ұсыныс қабылданды. 2008 жылы Леон «Керісінше» атты автобиографиясын жариялады. Кітап жақсы қабылдады, The Economist оны «әдемі, қызықты және бай – Оңтүстік Африканың жас демократиясының маңызды тарихы, оны қоршаудан бақылаған адамның көзімен» деп сипаттады. Кітап сондай-ақ Йоханнесбург Sunday Times газетінде бөлім-бөліммен жарияланды. 2009 жылы кітап Via Afrika Book Awards жүлдесінде «Non-fiction» жанрындағы ең үздік туынды үшін Recht Malan сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылдың соңғы тоқсанында Леон Вашингтондағы Като институтының Эркіндік және жаһандық даму орталығында қонақ-зерттеуші болды. Оның зерттеу жұмысы «Африкадағы либералды демократияның жағдайы: жаңару немесе рецессия» тақырыбында 2010 жылдың мамырында жарияланды. Леон 2009 жылғы Оңтүстік Африканың жалпы сайлау кампаниясынан Business Day газетінде бірқатар мақалалар жариялады. 20 жылдан астам парламент депутаты болғаннан кейін Леон Оңтүстік Африканың жетекші жексенбілік газеті Sunday Times және күнделікті Business Day газеттерінде екі апта сайын мақала жазуға шақырылды, оның жазуы мен талдауы бұрынғы саяси қарсыластарынан да жоғары баға алды. 2012 жылдан бері Леон Arena Holdings Ltd компаниясымен келісімшарт бойынша колонкашы болып жұмыс істеп келеді, оның мақалалары апта сайын немесе ай сайын Business Day, Sunday Times және Business Live газеттерінде жарияланады.

Оңтүстік Африка елшісі және Оңтүстік Африкаға оралу

2009 жылдың тамызында президент Зума Леонды Аргентина, Уругвай және Парагвай елшісі етіп тағайындады. Дипломатиялық оқытылудан өткен соң, Леон қыркүйек айында қызметке кірісті. Леон, Гарри Шварц, Зак де Биер, Дуглас Гибсон және Сандра Бота сияқты елші болған көптеген DA және Демократиялық партия мүшелерінің қатарын жалғады. 2013 жылдың қаңтар айында елге оралғаннан кейін ол Стелленбош жоғары оқу институтында (STIAS) стипендия алды. Ол "Оңтүстік Африка әлем картасында қайда?" деген тақырыпта мақала жазды, ол кейіннен 2013 жылғы "Оңтүстік Африканың халықаралық қатынастар журналында" 20-том, 3-номер, 447-457 беттерде жарияланды. Леон сондай-ақ "Кездейсоқ елші: Парламенттен Патагонияға дейін" (Pan MacMillan, 2013) атты елшілік өмірі туралы естеліктер жинағын шығарды. Кітап сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, Business Day газетінде Леон керемет жазушы және шешен, жүректі жылытатын автор деп жазылды (Сью Грант Маршалл). The Cape Times газеті кітапты "ақылды, тартымды және өте қызықты" деп сипаттады (Шон Свинглер).

Нельсон Мандела

2013 жылдың желтоқсанында бұрынғы президент Нельсон Манделаның қайтысынан кейін көп ұзамай Тони Леон тағы бір кітап жариялады, бұл жолы Манделаның президенттігі және парламенттік оппозиция көзқарасынан басшылығы туралы. «Манделаның қарсы бетінде: Оңтүстік Африканың символымен кездесулер» кітабы 2014 жылдың мамыр айында Джонатан Болл баспасынан шықты. Business Day газетінде Сью Грант Маршалл былай деп жазды: «Манделаның қайтысынан кейінгі жылы халықаралық деңгейде танымал тұлғаны білетін авторлардың кітаптары дүкендер мен кітап сөрелерін толтырып жатқаны таңқаларлық емес. Осы кітапқа да орын босатыңыз – ол Манделаның саяси қарсыласы ретінде Леонның ерекше көзқарасынан жазылған. Бұл оның төртінші кітабы, және ол оқырмандарды көңілсіз қалдырмайды, өйткені ол қызықты оқиғаларды әдеттегідей ашықтықпен және жандандықпен баяндайды».

Жаңа кітап: Болашақ, Менің қиындыққа тап болған жерімнің бейнелері, 2021.

2021 жылдың наурызында Джонатан Болл баспасы Тони Леонның соңғы кітабын жариялады: Future Tense – Reflections on My Troubled Land. Оның белсенді саясаттағы жылдары мен одан кейінгі пікір көшбасшысы және бағана жазушы ретіндегі тәжірибесіне сүйене отырып, бұл кітап соңғы он жылдықта зейінсіз кетіп, жемқорлыққа ұшыраған Оңтүстік Африка тарихын қамтиды және талдайды. Бұл кітапта Демократиялық альянс ішіндегі билік күресіне алғаш рет куәгер болып, елдің болашақ даму бағытын көрсетеді. Кітапқа Нилл Фергюсон жағымды баға берді.

Жеке өмір

2000 жылы Леон Израильден келген Михалға (бұрын Еван Захав атымен белгілі) үйленді, ол оның екі өгей баласының – Ноа мен Этай Еван Захавтың анасы.