Кіріспе

Мұз хоккеіндегі қорғаныс әрекеті. Мұз хоккеіндегі "тексеру" – шайбамен ойнап жатқан қарсыластың ойынын бұзуға немесе оны шайбадан толық айыруға бағытталған қорғаныс тәсілдерінің жиынтығы. Көптеген түрлері үшін пенальти қарастырылмайды.

Дене тексеру

Ойыншы иығын, жоғарғы қолын, жамбасын және шынтағын қарсыласына бірдей күшпен түртіп, оны шайбадан бөліп, денесімен қарсыласты тақтаға немесе мұзға қағып жібереді. Бұл көбінесе қарапайым тексеру немесе соққы деп аталады және тек шайбаны ұстап тұрған қарсыластың үстінен жасауға рұқсат етіледі. Денемен тексеру ойсыздықпен жасалған жағдайда жазаланады. Әйелдер шайбалы хокейынде (IIHF) денемен тексеру «заңсыз соққы» болып есептеледі, сондай-ақ тексеруге рұқсат етілмейтін лигаларда да, ол кішігірім айып, үлкен айып, автоматты түрде ойыннан шеттетілу немесе матч айыбымен жазаланады. 1990 жылы өткен әйелдер арасындағы әлем чемпионатында денемен тексеруге рұқсат болған, бірақ содан бері ол заңсыз деп танылды.

Бүйірін тексеру

Ойыншы төмен бүгіліп, қарсыласына қарай белін бұрып соққанда, қарсыласының тепе-теңдігін бұзып, көбінесе мұзға құлайды. Бұл әрекет көбінесе бортқа қарсы жасалады. Тізеден төменгі жамбастың соққысы "клиппинг" деп аталады; ол Ұлттық хоккей лигасы ережелері бойынша бұзушылық болып есептеледі.

Иықтарды тексеру

Ойыншы қарсыласына иығын тіреп, оны орнынан жылжытуға тырысады. Жыныштың ішке қарай жиылуы керек, әйтпесе бұл қоян-қолтық соққы деп есептелуі мүмкін, ол ережеге қарсы және пенальтиге алып келуі мүмкін.

Кішігірім тексеру

Доғамен шайбаны қарсыластан алыстату үшін таяқты пайдалану. Мысалы, қорғаныс ойыншысы, қарсыласына физикалық әсер ете алмай, шайбаны оның иелігінен шығарып алуы мүмкін. Бұл қақпашылардың қақпаға жақын келген қарсыластарға қарсы қолданатын кең таралған тәсілі, себебі олар өз денелерін қақпадан шалқалатудан сақтануы керек.

Қалқаны тексеру

Қарсыластың ойыншыларынан шайбаны қайтарып алу үшін мұз бетінде таяқты ілмектей пайдалану. Қалқанмен тексеруді (hook checking) қарапайым ілмектеп беруден (hooking) шатастырмау керек.

Қарап тексеру

Таяқты кең қозғалыспен пайдаланып, шайбаны қарсыластардан қағып жіберу немесе олардың пас беруіне кедеріл келтіру.

Таяқ тексеру

Қарсылас хоккей таяғына кедергі келтіру үшін таяқты пайдалану.

Алдын ала тексеру

Шабуыл аймағындағы конькимен жүріс, көбінесе шайбаны қарсыластан алып қою үшін, оны құлатудан немесе допты жоғалтудан кейін қайтару мақсатында жасалады.

Артық тексеру

Қарсы команданың шабуылына жауап ретінде қорғаныс аймағына асығыс оралу. Шабуылдаушының артында қорғаушы шайбаны ұстаған ойыншыға физикалық әсер етуге тырысып, қарсы команданың шайбаны қайтадан бақылауға алуына мүмкіндік береді.

Қайта тексеру

Екі қолмен ұсталған таяқтың сабымен қарсыласты тебу. Бұл заңсыз әрекет және бұзушылықтың ауырлығына қарай кіші, үлкен, тәртіптік немесе матчтық жаза тағайындалады.

Көтергішті тексеру

Қарсыластың таяғын жоғары көтеру немесе соққылау арқылы оның таяғын жоғарылату, сосын бірден шайбаны ұрлауға тырысу. Бұл қорғаушыға екі ойыншы да қақпа алдында тұрғанда шабуылшының шайбаны лезде тойтарып алуына кедерес жасау үшін де қолданылуы мүмкін.

Басуды тексеру

Қарсыластың таяғының үстінен қысым жасап, оның таяғының қозғалысын тоқтату немесе бақылау үшін таяқты қолдану.

Басқа қысқы командалық спорт түрлерінде дене тексеруі

Денеге түрту банди, ринк-банди, ринкбол, рингет, губка, сондай-ақ кейбір бромбол және шайбалы хоккей лигаларындағы қысқы командалық спорт түрлерінде қабылданбайды, бірақ әр спорт түрінде ойын барысында денеге түртудің басқа да түрлері мен деңгейлері болуы мүмкін. Кейбір бромбол лигалары денеге түртуге рұқсат бергенімен, осы спорттың барлық форматтары мен түрлерінде мұзда жақсы ұстау үшін аяқ киім немесе арнайы табандары бар аяқ киім қолданылады және конькилердің ешқандай түрі қолданылмайды. Осының салдарынан, денеге түртуге рұқсат беретін бромбол лигаларында қолданылатын стиль мұз хокейындағы стильден өзгеше, ал лакросс немесе бокс лакросында қолданылатын стильге көбірек ұқсайды.

Заңсыз тексеру

Соққылау, артынан шабу және қоршау – заңсыз соққылардың мысалдары. "Соққылау" дегеніміз – ойыншының қозғалыс арқасында қарсыласын кез келген тәсілмен күшпен ұруы. "Соққылау" доптарға, қақпаға немесе ашық мұзға соққының нәтижесі болуы мүмкін. Қауіптілігі жоғары және ауыр жарақаттарға бейімділігіне байланысты, мұндай соққылар екі минуттық айыптан бастап, үлкен айыпқа және ойыннан шеттеуге дейін жазалануы мүмкін. Осы өзгерістерден кейін мидың сілкінісі және басқа да ауыр жарақаттардың саны азайды. 2010–11 NHL маусымынан бастап, қарсыластың басын нысанаға алып және/немесе негізгі соққы нүктесіне бағытталған "жанама немесе соқыр жақтан соққы" (басқаша айтқанда, басқа заңсыз соққы) тыйым салынды. Сол маусымда басқа заңсыз соққы жасағандар үлкен айыппұлмен және ойыннан шеттеумен немесе матчтық айыппұлмен жазаланады. Бұл жаңа ереже алдыңғы маусымдарда NHL ойыншыларының ми шағылысынан алған жарақаттарының нәтижесінде енгізілді. Бір маусымнан кейін талаптар өзгертілді, қарсыластың басы негізгі соққы нүктесі және нысана болып табылуы керек болды.

НХЛ ережені қолданудың жаңа стандарты, 200506

2005/06 маусымда НХЛ бұрын жазаланбаған көптеген тәртіпсіз тексерулерге қатысты ережелерді қатаң түрде сақтауды енгізді. Жаңа стандарттың мақсаты – хоккейдің ойналу әдісін түбегейлі өзгерту, жылдамдық пен ептілікті күштен басым етуге, сондай-ақ гол соғу мүмкіндіктерін арттыру және ойынды жиі тоқтатуды азайту еді. Дегенмен, айып танудың анықтамасын кеңейту ойынды тоқтатуды қалай азайтатыны түсініксіз, себебі айып танулар ойынды тоқтатуға әкеп соғады. Мүмкін, себебі ережелер нақтырақ айқыталғандықтан, ойыншылар айыптар шегінде нақтырақ біледі, нәтижесінде айыптар саны азаяды. Күтілетін нәтиже – қарқынды ойын, алдыңғы жылдармен салыстырғанда жалпы есеп бойынша жоғары нәтижелер.

Тексеру туралы жаңа АҚШ хоккей ережесі, 201112

2011–12 маусымнан бастап, USA Hockey заңды денемен тексеру жасын 12U-дан 14U-ға көшірді. Бұл ереже өзгерту талқылауы Peewee (12U) және Squirt (10U) деңгейлеріндегі хоккейді қарастырудан басталды. Байқаулар көрсеткендей, Squirt ойыншылары көбірек күшпен ойнайды және дұрыс әрекет етуге тырысады. Ал Peewee ойыншылары ұқсас жағдайларда қарсыласына шайбаны бірінші болып алуға рұқсат береді, сосын оны тексеруге тырысады немесе өздері соққы жемеу үшін жаңбырды ұстап қалады. Бастапқыда жарақаттар туралы алаңдау болған жоқ, бірақ зерттеулер осы мәселені талқылауға енгізді. Зерттеулер 11 жастағы баланың миының алдын ала сезу дағдылары жетілмегенін көрсетті. Осының салдарынан, Peewee ойыншылары денемен тексеруге рұқсат етілген хоккейде, тексеруге рұқсат етілмеген хоккейге қарағанда төрт есе көп жарақат алады.