Кіріспе
Зәрді тексеру жиынтығы – зәрдің физикалық, химиялық және микроскопиялық қарастырылуы.
the routine physical, chemical, and microscopic examination of urine
Зәрді талдау, «зәр» және «талдау» сөздерінің қосылуынан пайда болған термин, зәрдің физикалық (макроскопиялық) қарастырылуын, зәр тест-жолақтары арқылы химиялық бағалауды және микроскопиялық тексеруді қамтитын медициналық тексерулер жиынтығы болып табылады. Макроскопиялық қарастыру түс, мөлдірлік, иіс және салыстырмалы тығыздық сияқты параметрлерге бағытталған; зәр тест-жолақтары pH, глюкоза концентрациясы және белок деңгейі сияқты химиялық қасиеттерді өлшейді; ал микроскопия жасушалар, зәр түзілімдері, кристалдар және микроорганизмдер сияқты элементтерді анықтау үшін жүргізіледі.
Өмірбаян
Зәр бүйректердегі қанның сүзгіленуі арқылы пайда болады. Зәрдің қалыптасуы нефрон деп аталатын микроскопиялық құрылымдарда жүзеге асады, ал қалыпты адам бүйрегінде олардың шамамен миллиондайы болады. Қан бүйрек артериясы арқылы бүйрекке еніп, бүйректің қан тамырлары арқылы Боуман капсуласымен қоршалған капиллярлардың түйіскен торынан тұратын гломерулусқа ағады. Гломерулус және Боуман капсуласы бірге бүйрек денешігін құрайды. Сау гломерулус қандағы көптеген ерітінділердің өтуіне мүмкіндік береді, бірақ жасушалардың немесе көптеген белоктар сияқты жоғары молекулалық салмақты заттардың өтуіне жол бермейді. Гломерулустан шыққан сүзгіш зат капсулаға еніп, бүйрекшелерге өтеді, олар суды және ерітінділерді сүзгіштен қан айналымына кері сіңіреді және гомеостазды сақтау үшін қаннан заттарды зәрмен шығарып жібереді. Алғашқы бағыт – жуықталған иілімді бүйрекше. Сүзгіш Хенле ілмегіне өтеді, содан кейін алыс иілімді бүйрекше арқылы жинақтаушы өзекке ағады. Жинақтаушы өзектер ақырында бүйрек тостағаншаларына құйылады, олар бүйрек жамбасы мен несеп жолдарына жетелейді. Зәр несеп жолдары арқылы несеп қуығына ағып, несеп жолы арқылы денеден шығарылады. Қалдықтарды шығарудан басқа, зәрдің қалыптасу процесі денедегі сұйықтық, электролиттер және қышқыл-негіз тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі. Зәрдің құрамы бүйректің ғана емес, сонымен қатар организмнің көптеген реттеу процестерін көрсетеді. Зәр сынамасын алудың қарапайымдығы оны диагностикалық тексеру үшін ыңғайлы таңдау жасайды.
Медициналық қолданыстар
Зәрді талдау – зәрдің физикалық қасиеттерін, мысалы, түсі мен тазалығын бағалау; зәрді сынау таспалары арқылы химиялық талдау; және микроскоптық қарастыруды қамтиды. Сынау таспаларында химиялық заттармен сіңген жапсырмалар болады, олар үлгідегі белгілі бір элементтермен, мысалы, глюкоза, ақуыз және қанмен әрекеттескенде түсін өзгертеді, ал микроскоптық қарастыру зәрдегі қатты элементтерді, мысалы, жасушаларды, кристалдарды және бактерияларды санауға және жіктеуге мүмкіндік береді. Зәрді талдау – медициналық зертханалық тесттердің ең көп жасалатындарының бірі. Ол көбінесе зәр жолдарының инфекциясын анықтауға және зәр жолдарының басқа да мәселелерін, мысалы, зәр ұстамауды зерттеуге қолданылады. Медициналық тексерудің бір бөлігі ретінде ауруларды анықтау үшін де қолданылуы мүмкін. Тест нәтижелері бүйрек аурулары, бауыр аурулары және диабет сияқты жағдайлардың болуын көрсетуі мүмкін. Шұғыл медицинада зәрді талдау іш және шағыр ауруы, қызба және санасыраңқылық сияқты көптеген симптомдарды зерттеу үшін қолданылады. Жүктілік кезінде зәрдегі ақуызды (протеинурияны) анықтау үшін оны қолдануға болады, ол преэклампсияның белгісі болуы мүмкін, сондай-ақ зәрдегі бактерияларды анықтауға болады, ол жүктілік асқынуларымен байланысты. Зәрді талдау бүйрек ауруларын диагностикалау және емдеуде құнды рол атқарады.
Үлгілерді жинау
Зәрді талдау үшін алынған сынамалар таза (көбінесе стерильді) ыдысқа салынады. Сынамаларды несеп катетері арқылы немесе іш қуысына ине енгізіп (супрапубикалық аспирация) алуға болады. Сәбилер мен кішкентай балаларда зәрды жыныс мүшелеріне бекітілген қапқа жинауға болады, бірақ бұл жоғары ластану қаупімен байланысты. Егер сынама дереу тексерілмесе, нәтижелер дұрыс болмауы мүмкін, себебі зәрдегі бактериялар көбейеді және жасушалар мен цилиндрлер сияқты элементтер ыдырайды. Зәрді суытпаған жағдайда, сынама алынғаннан кейін екі сағат ішінде талдау жүргізу ұсынылады. Дәрі-дәрмектер қабылдау нәтижесінде зәрдің әртүрлі түстері пайда болуы мүмкін. В витаминдерін қабылдағаннан кейін зәрдің аса ашық сары түсіне ие болуы мүмкін, ал несеп жолдарының ауырсынуын емдеуге қолданылатын феназопиридин зәрді қызғылт түске бояуы мүмкін. Метилен көк зәрді көк немесе көгілдір-жасыл түске айналдыруы мүмкін. Бұрын Ex Lax құрамында болған фенолфталеин қызылдан күлгінге дейін әртүрлі түстерге әкелуі мүмкін, ал Паркинсон ауруын емдеуге қолданылатын леводопа зәрді "кола түсіне" айналдыруы мүмкін. Зәрдің мөлдірлігі де талдау кезінде бағаланады. Әдетте зәр мөлдір болады, бірақ кристалдар, жасушалар, бактериялар және шырыш сияқты заттар оны бұлтты етуі мүмкін. Сүттей ақ түс пайда болуына ақ қан клеткаларының немесе майлардың жоғары концентрациясы немесе хилурия (зәрде лимфа сұйықтығының болуы) себеп болуы мүмкін. Сақталмаған зәр уақыт өте келе бұлттана түседі.
Иісі
Зәрдің иісі (хош иісі) әдетте иіссіз болады (өте ашық түсті және сұйылтылған кезде), ал адам сусызданғанда және зәр шоғырланғанда күштірек иіске дейін өзгеруі мүмкін. Белгілі бір тағамдарды, әсіресе спаржаны жегеннен кейін зәрдің иісі уақытша өзгеріп қалуы мүмкін. Кетоацидозбен ауыратын диабетиктердің зәрінде (кетон денелерінің жоғары деңгейі бар зәрде) жемісті немесе тәтті иіс болуы мүмкін, ал зәр жолының инфекциясы бар адамдардың зәрі көбінесе жағымсыз иіске ие болады. Метаболизмнің кейбір туа біткен бұзылыстары ерекше иістерге себеп болады, мысалы, клен сиропының зәр ауруы (атауы зәрдің иісінен шыққан) және фенилкетонурия (ешкінің иісі). Зәрді зертханалық талдау кезінде иіс сирек анықталады.
Уақытша салмағы
Нақты салмақ – зәрдің концентрациясын өлшейтін көрсеткіш, ол организмнің сумен қамтамасыз етілу деңгейі және бүйректердің жұмысы туралы мәліметтер береді. Ол әдетте 1,003-тен 1,035-ке дейін ауытқиды; төменгі мәндер зәрдің сұйық екенін, ал жоғары мәндер оның шоғырланғанын көрсетеді. Егер нақты салмақ тұрақты түрде 1,010-ға жуық болса (изостенурия), онда бүйрек зақымдануы болуы мүмкін, себебі бұл бүйректердің зәрдің концентрациясын реттеу қабілетін жоғалтқанын көрсетеді. Бүйректер 1,040-тан жоғары нақты салмағы бар зәр шығара алмайды, бірақ мұндай көрсеткіштер радиографиялық зерттеулерде қолданылатын контрасттық заттар сияқты жоғары молекулалық салмағы бар заттар зәрде болған жағдайларда кездесуі мүмкін. Нақты салмақ әдетте зәр сынамасын тексеру үшін тест-жолақтармен өлшенеді, бірақ рефрактометрлер де қолданылуы мүмкін. Реагенттік жолақтың көрсеткіштері сынамадағы иондардың концентрациясына, ал рефрактометрдің көрсеткіштеріне глюкоза және белок сияқты басқа заттардың әсері тиеді.
Зәрді сынау таспасы
Зәрді сынау таспалары немесе "дипстиктер" зәрдің көптеген параметрлері мен заттарын жылдам өлшеуге мүмкіндік береді. Таспа зәр үлгісіне батырылады және реактивті жастықшалардағы түс өзгерістері белгілі бір уақыт өткен соң көзбен немесе автоматтандырылған құралмен оқылады. Тесттердің құрамы дипстик түріне байланысты өзгереді, бірақ ең көп кездесетін тесттер: глюкоза, кетондар, билирубин, уробилиноген, қан, ақ қан жасушалары (лейкоцит эстеразасы), белок, нитрит, pH және салыстырмалы тығыздық. Нитрит теріс немесе оң деп көрсетіледі; ал қалған элементтерге баға берілуі мүмкін немесе түс өзгерісінің қарқындылығына сәйкес шамамен концентрациясы көрсетіледі. Қате оң және қате теріс нәтижелер болуы мүмкін. Қателердің жалпы себептері: түс өзгерісін анықтауға кедерілес ететін зәрдің қалыптан тыс түсі, қан, билирубин, глюкоза және нитрит үшін қате теріс нәтижелерге алып келетін аскорбин қышқылының (С витамині) жоғары деңгейі, сондай-ақ үлгінің концентрациясының өзгеруі. Қызыл қан жасушаларын кейде еркін гемоглобиннен немесе миоглобиннен ажыратуға болады, себебі біріншісі тест жастығында ұсақ дақты үлгі тудырады, ал екіншісі біркелкі түс өзгерісіне әкеледі.
Ақ қан жасушалары
Гранюлоциттерде кездесетін лейкоциттік эстераза ферменті ақ қан клеткаларының концентрациясын бағалау үшін өлшенеді. Ферменттің сынақ тақтасындағы химиялық заттарға әсері нәтижесінде қызғылт түсті азо бояуы түзіледі. Егер сынама вагинальды секрециямен ластанған болса, жалған оң нәтижелер болуы мүмкін; ал өте шоғырланған сынамаларда немесе құрамында жоғары деңгейде глюкоза мен белок бар сынамаларда жалған теріс нәтижелер пайда болуы мүмкін. Зәрде ақ қан клеткаларының санының артуы көбінесе инфекция немесе қабынуды көрсетеді. Қандағы нейтрофильдердің төмен деңгейі (нейтропения) бар адамдарда несепте оң нәтиже беру үшін жеткілікті ақ қан клеткалары болмауы мүмкін.
Нитрит
Кейбір зәр жолы инфекциясын (ЗЖИ) қоздыратын бактериялар несептегі нитраттарды нитриттерге дейін томендетуі мүмкін. Реагент жолағындағы қызғылт түс пайда болуына себеп болатын нитриттердің болуы, осылайша, зәр жолы инфекциясының белгісі болып табылады. ЗЖИ-ге себеп болатын барлық бактериялар нитрит өндірмейді, және химиялық реакцияның жүзеге асуына уақыт қажет болғандықтан, тестті несептің бір түн бойы несеп қуығында болған кезде жасаған дұрыс. Көкөністерге кедей диета несептегі нитрат деңгейінің төмендеуіне әкелуі мүмкін, яғни нитриттер өндірілмейді. Лас немесе дұрыс сақталмаған үлгілерде бактериялардың көбеюіне жағдай жасалып, жалған оң нәтижелер пайда болуы мүмкін.
Белсенділер
Сынау таспалары зәрдегі протеин деңгейін протеиннің pH көрсеткіштерімен араласу қабілетін пайдаланып бағалайды. Реагенттік жастықта 3 pH деңгейіне буферленген индикатор бар, ол протеин болғанда сарыдан жасыл түске өзгереді. Зәрде протеиннің шамалы мөлшері қалыпты жағдай, бірақ жоғары деңгейі (протеинурия) бүйрек ауруының белгісі болуы мүмкін. Протеинурияның көп жағдайы альбумин деңгейінің артуынан туындайды, сынау таспалары оны жақсы анықтай алады; алайда, олар көптеген миеломаларда кездесетін Бенс Джонс протеины сияқты басқа протеиндерге айтарлықтай аз сезімтал. Сынау жастығының реакциясы pH-қа байланысты болғандықтан, зәрдің pH көрсеткіші жоғары болса, қате оң нәтижелер пайда болуы мүмкін. Егер микроскопия жасалса, сынаманың pH деңгейін білу кез келген кристалдарды анықтауға көмектеседі.
Уақытша салмағы
Зәрді сынау жолақтары зәрдегі иондардың концентрациясын пайдаланып, нақты салмақты анықтайды. Сынау төсемінде үлгідегі иондар концентрациясына пропорционалды түрде сутегі иондарын бөліп шығаратын полиэлектролит бар. Соның салдарынан болатын pH өзгерісі pH индикаторы арқылы өлшенеді. Реагент жолақтарынан алынған көрсеткіштер, рефрактометрлерден айырмашылығы, глюкоза, мочевина және контрасттық бояғыштар сияқты заттардың әсеріне ұшырамайды. Сілкілді зәрде көрсеткіштер қате төмен болуы мүмкін.
Қызыл қан жасушалары
Микроскоппен қарағанда, қалыпты қызыл қан жасушалары (ҚҚЖ) кішкентай, ойыс дискілер түрінде көрінеді. Олардың саны жоғары қуаттылық өрісі бойынша есептеледі. Тым концентрленген зәрде олар қысырқап, тікенекті пішінге айналуы мүмкін, бұл кренация деп аталады, ал сұйылтылған зәрде ісіп, гемоглобинін жоғалтып, әлсіз контурлы "көлеңке жасуша" құрайды. Зәрде қызыл қан жасушаларының шамалы мөлшері қалыпты саналады. Қызыл қан жасушаларының санының артуы гематурия деп аталады. Микроскопиялық гематурия кейде дені сау адамдарда жаттығудан кейін немесе зәр үлгісіне етеккір қанның қосылуынан байқалуы мүмкін. Гематурияның патологиялық себептері алуан түрлі: несеп жолдарының жарақаттануы, бүйрек тастары, несеп жолдарының инфекциялары, дәрі-дәрмектердің уытты әсері, несеп-жыныс жүйесінің қатерлі ісіктері, сондай-ақ түрлі бүйрек және жүйелік аурулар.
Ақ қан жасушалары
Көбінесе, зәрдегі ақ қан жасушаларының (АҚЖ) көп бөлігі нейтрофильдерден тұрады. Олар дөңгелек, қызыл қан жасушаларынан ірі, жасуша ядросымен және түйіршікті құрылымымен ерекшеленеді. Денсау адамдардың зәрінде әдетте ақ қан жасушаларының біраз мөлшері табылады; әйелдерде ерлерге қарағанда олардың саны сәл көп болады. Ақ қан жасушаларының санының артуы пиурия немесе лейкоцитурия деп аталады және зәр жолдарының инфекциясы немесе қабынуымен байланысты. Ақ қан жасушалары дене шынықтырудан немесе қызбадан кейін де зәрде пайда болуы мүмкін. Эозинофильдердің санының көбеюі (эозинофилурия) жедел интерстициалды нефрит және созылмалы зәр жолдары инфекцияларында кездесуі мүмкін. Эозинофильдерді нейтрофильдерден сенімді түрде ажырату үшін зәр үлгісін цитоцентрифугациялау және бояу қажет.
Эпителий жасушалары
Эпителийлі жасушалар несеп жолдарының қабығын құрайды. Зәрде үш түр кездесуі мүмкін: қабықша тәрізді эпителий жасушалары, өтпелі эпителий жасушалары және бүйрек түтікшесі эпителий жасушалары. Кейбір зертханалар осы үш түрді ажыратпайды және жай ғана «эпителий жасушалары» деп хабарлайды. Қабықша тәрізді эпителий жасушалары несеп жолының, сондай-ақ қынаптың және терінің сыртқы қабатын жабады. Олар өте үлкен, жалпақ және жұқа, жиектері дұрыс емес және бір ғана кішкентай ядросы болады. Олар түрлі пішінге ие болуы мүмкін. Олар клиникалық тұрғыдан маңызды емес, бірақ көп мөлшерде табылса, зәр үлгісінің қынап секретімен немесе урогенитальді аймақтың терісімен ластануын көрсетеді. Өтпелі эпителий жасушалары, сондай-ақ уротелий жасушалары деп те аталады, бүйрек тостағаншасынан бастап несеп жолдары мен көк шұлық арқылы несеп жолын жабады, ал еркектерде – несеп жолының жоғарғы (проксимальді) бөлігін. Олар қабықша тәрізді жасушалардан кішірек және пішіні эпителий қабатына байланысты өзгереді, бірақ көбінесе дөңгелек немесе алмұрт пішіндес болады. Олар бір немесе екі ядроға ие болуы мүмкін. Осы жасушалардың шамалы мөлшері қалыпты зәрде кездеседі, ал көп мөлшері катетеризация немесе цистоскопия сияқты инвазивті процедуралардан кейін немесе несеп жолын тітіркендіретін жағдайларда, мысалы, несеп жолдарының инфекцияларында байқалуы мүмкін. Егер несеп жолына жақында жарақат келмеген болса, зәрдегі өтпелі жасушалардың жиынтығы мен қабаттары қатерлі ісіктің болуын көрсетеді, бұл қосымша тексеруді талап етеді. Бүйрек түтікшесі эпителий жасушалары (БТЖ) бүйректің жинақтаушы түтікшелерін және дистальды және проксимальді түтікшелерін жабады. Оларды боялмаған зәрде анықтау қиын, себебі олар уротелий жасушалары мен ақ қан жасушаларына (WBC) ұқсас көрінеді; алайда, олар әдетте ақ қан жасушаларынан үлкен, ал уротелий жасушаларынан кіші болады, сондай-ақ жинақтаушы түтікше жасушалары, уротелий жасушаларынан айырмашылығы, көбінесе жалпақ жиекті болады. БТЖ-нің көп мөлшерде болуы маңызды көрсеткіш, өйткені бұл бүйрек түтікшелерінің зақымдануын білдіреді. Бұл, мысалы, жедел түтікшелік некроз, дәрілік заттар немесе ауыр металдардың уытты әсері, жедел гломерулонефрит, бүйрек трансплантациясын қабылдамау, жарақат және сепсис сияқты жағдайларда кездесуі мүмкін.
Қалқыма
Зәр шығару гипстері – Тамм Хорсфолл гликопротеінінен тұратын цилиндр тәрізді құрылымдар. Олардың пішіні бүйрек түтікшелерінде қалыптасады, ал ақуыздық негізіне жасушалар немесе басқа материалдар енуі мүмкін. Гиалинді гипстер тек ақуызды қамтиды және дені сау адамдарда аз мөлшерде кездеседі; олардың саны жаттығу немесе дегидратациядан кейін уақытша артуы мүмкін. Көптеген бүйрек ауруларында олардың саны тұрақты түрде көбейеді. Олар көру үшін мөлдір болып келеді және жарық микроскопымен көру қиынға түседі. Микроскопиялық түріне байланысты түйіршікті гипстер бұзылған жасушалық материалды немесе ақуыз агрегаттарын қамтиды. Олар қалыптан тыс жағдай деп саналады және бүйрек ауруларымен байланысты, бірақ дені сау адамдарда, әсіресе қарқынды физикалық белсенділіктен кейін сирек кездеседі. Ірі, тығыз, жарықтары бар балауызды гипстер дәстүрлі түрде созылмалы бүйрек жеткіліксіздігімен байланысты, бірақ мұны қолдайтын нақты дәлелдер жоқ. Кристаллдардың кейбір түрлері нақты аурулармен байланысты. Бауыр ауруларында лейцин мен тирозин кристалдары байқалуы мүмкін, ал цистин кристалдары цистинурияны көрсетеді (бірақ олар зәр қышқылы кристалдарының гексагональды түрлеріне ұқсас көрінеді және оларды анықтау үшін қосымша зерттеулер қажет). Холестерин кристалдары нефротикалық синдром мен хилурия кезінде сирек кездеседі.
Организмдер
Зәрде көрінетін микроорганизмдерге бактериялар, саңырауқұлақтар және Trichomonas vaginalis жатады. Құтырған жұпар жұқтырған балалардың зәрінде Enterobius vermicularis жұмыртқалары табылуы мүмкін, ал Schistosoma haematobium жұмыртқалары паразиттік инфекциясы бар адамдардың зәр үлгілерінде анықталуы мүмкін.
Басқа элементтер
Микроскопта мөлдір, толқын тәрізді жіптер түрінде көрінетін шырыш несепте кездесуі мүмкін. Шырыш болуы клиникалық тұрғыдан маңызды емес, бірақ оны гиалинді түзілімдермен шатастыруға болады. Еркек және әйел екеуінің несебінде де кейде сперма байқалуы мүмкін; қыз балалар мен осал ересектерде бұл жыныстық зорлық-зомбылықтың белгісі болуы мүмкін. Адам несебінде сперманың (сперматурия) болуын хабарлау, әсіресе әйелдерде, даулы мәселе болып табылады. Май тамшылары мен овалды май денелері липидурия деп аталатын жағдайдың әртүрлі себептерінен, ең бастысы – бүйрек синдромынан пайда болуы мүмкін. Сыртқы ортадан келген ластанушы заттар, мысалы, крахмал дәндері, шаштар және киім талшықтары көрінуі мүмкін, бірақ олар туралы хабарланбайды.
Интерпретация
Мысал ретінде дипстик зәр талдауы үшін анықтамалық мәндер Тест нәтижесі ҚанТеріс ЛейкоциттерТеріс НитритТеріс ПротеинТеріс-ізді pH5–7 Салыстырмалы тығыздық1.003–1.035 ГлюкозаТеріс КетондарТеріс БилирубинТеріс Уробилиноген<1 мг/дл Зәр талдауының интерпретациясы физикалық, химиялық және микроскопиялық зерттеулердің нәтижелерін және адамның жалпы жағдайын ескереді. Зәр сынағының нәтижелерін әрқашан сынақты жүргізген зертхана берген анықтамалық диапазонды немесе сынақ таспасы/құрылғы өндірушісінің берген ақпаратын пайдалану арқылы түсіндіру керек. Барлық ауытқулар аурудың белгісі емес, сондай-ақ жалған оң нәтижелер жиі кездеседі. Осы себепті жалпы халықты зәр талдауымен скринингтен өткізу ұсынылмайды, бірақ бұл әлі де кең таралған тәжірибе. Зәр талдауы несеп жолдарының инфекциясын диагностикалауға көмектеседі, бірақ нәтижелердің маңыздылығы кеңірек клиникалық жағдайға байланысты. Несеп жолдарының инфекциясы белгілері байқалғанда, нитрит және лейкоцит эстразасының оң нәтижелері инфекцияны күшті көрсетеді. Егер инфекцияға күдік туындаса, әсіресе күрделі жағдайларда немесе зәр талдауының нәтижелері нақты болмаса, микроорганизмдерді анықтау, колонияларды санау және антибиотиктерге сезімталдықты тексеру үшін зәр егіні жасалуы мүмкін. Колонияларды санау зақымдану мен инфекцияны ажыратуға көмектеседі. Егер зәрде бактериялардың көп мөлшері болса, бірақ инфекция белгілері болмаса, бұл жағдай симптомсыз бактериурия деп аталады. Симптомсыз бактериурия қарт адамдарда және ұзақ мерзімді несеп катетері барларда жиі кездеседі және көбінесе емдеуді қажет етпейді. Ерекшеліктерге жүкті әйелдер жатады, оларда бактериурия жүктіліктің нашар нәтижелерімен байланысты. Гломерулаға әсер ететін бүйрек аурулары микроскопиялық гематурияны тудыруы мүмкін, мұндай жағдайда бұл гломерулярлық гематурия деп аталады. Матула медицина практикасын бейнелеу үшін пайдаланылды. Ежелгі дәрігерлер зәрдің түсін аурулармен байланысты дөңгелек кестелер арқылы интерпретациялаған. Зәрдің сипаттамалары мен ауру арасындағы байланыс төрт гумор теориясына негізделген. Матула колбасының әртүрлі бөліктері адам денесінің әртүрлі мүшелерін және аймақтарын көрсетеді деп есептелген. 16 ғасырда Парацельс алхимия принциптерін зәр зерттеуіне қолданды. Ол зәрді дистилляциялау және тұндыру арқылы алынған материалдар диагностикалық ақпарат бере алады деп сенді. Осы тұрғыдан алғанда, оны зәр талдауының биохимиялық әдістерінің негізін қалаушы деп санауға болады. Кейінгі орта ғасырлар мен Ренессанс кезеңінде беделсіз адамдардың уроскопияны теріс пайдалануы сынға ұшырады. Медициналық білімі жоқ "уроманттар" ауруды ғана анықтап қоймай, жүктілікті анықтап, баланың жынысын анықтап, тіпті зәр арқылы болашақты болжай алатындарын мәлімдеді. 1637 жылы ағылшын дәрігері Томас Брайан "Писс-Профет" немесе "Нақты зәр құмырасы лекциялары" атты еңбегін жариялады, уроскопия арқылы ауруды диагностикалауға талпынғандарды сынады. 19 ғасырда зәрді химиялық талдау әдістері көбейді, бірақ бұл әдістер көп еңбекті қажет ететін және практикалық емес еді; бір замандағы редакциялық мақалада дәрігер біреудің қалтасында азот қышқылын (альбуминді анықтау үшін қолданылатын) сақтаудың қауіптілігіне шағымданды. Содан кейін олар ыңғайлы әдістерді іздестірді. 1850 жылы француз химигі Маумен жүнді қақтап хлоридпен сылап, бір тамшы зәр қосып, отқа ұстады. Егер зәрде глюкоза болса, жүн қара түске айналады. 1880 жылдары Уильям Пави зәр талдауы үшін ұнтақ реагенттерді әзірледі, ал Джордж Оливер альбумин мен глюкозаға арналған "Зәрді сынау қағаздарын" енгізді, олар коммерциялық сәттілікке жетті және Германияда да, Ұлыбританияда да сатылды. 1900 жылдан бастап зәр талдауына арналған коммерциялық реагент жиынтықтары көбейді. 1920 жылдары химияшы Фриц Фейгль сүзгі қағазында нүктелік сынақтар жүргізудің жоғары сезімтал әдістерін әзірледі, бұл қазіргі заманғы зәр сынау жолақтарына жол ашты. Фейгль сонымен қатар индикаторлардың ақуыз қатесін пайдалана отырып, ақуызды анықтау әдісін енгізді, ол бүгінге дейін қолданылады. Бұл жаңалық басқа заттарға арналған қосымша батыру және оқу сынақтарына әкелді. 2010 жылдың мамыр айында Америка химиялық қоғамы бұл өнертабысты Ұлттық тарихи химиялық ескерткіш деп атады. 1957 жылы Майлс зертханалары зәр ақуызын өлшейтін Albustix атты тестті енгізді, ал алғашқы көп сынақты өлшегіштер 1959 жылы шығарылды. Автоматтандырылған тест жолақтарын оқу құралдары 1980 жылдары нарыққа шықты.
The interpretation of urinalysis takes into account the results of physical, chemical and microscopic examination and the person's overall condition. Urine test results should always be interpreted using the reference range provided by the laboratory that performed the test, or using information provided by the test strip/device manufacturer. Not all abnormal results signify disease, and false positive results are common. For this reason, the use of urinalysis for screening in the general population has been discouraged, but it remains a common practice. Urinalysis is commonly used to help diagnose urinary tract infections, but the significance of the results depends on the broader clinical situation. In the setting of UTI symptoms, positive dipstick results for nitrite and leukocyte esterase are strongly suggestive of a UTI, If UTI is suspected, particularly in complicated cases or when urinalysis results are inconclusive, a urine culture may be performed to identify microorganisms if present, obtain a colony count, and carry out antibiotic sensitivity testing. The colony count helps to distinguish between contamination and infection. If a significant quantity of bacteria is present in the urine but there are no symptoms of a UTI, the condition is called asymptomatic bacteriuria. Asymptomatic bacteriuria is common in elderly people and in those with long term urinary catheters, and in most cases does not require treatment. Exceptions include pregnant women, in whom bacteriuria is associated with poorer pregnancy outcomes, Kidney diseases that affect the glomerulus can cause microscopic hematuria, in which case it is referred to as glomerular hematuria. The matula came to symbolize the practice of medicine in general. Physicians of antiquity interpreted the color of urine using circular charts listing correspondences with disease states. The relation of urine characteristics to disease was based on the theory of the four humors. Different areas of the matula flask were thought to represent different organs and regions of the human body. In the 16th century, Paracelsus applied the principles of alchemy to the study of urine. He believed that materials obtained from distillation and precipitation of the urine could provide diagnostic information. In this respect he could be regarded as a progenitor of biochemical methods for urinalysis. During the late Middle Ages and the Renaissance, the abuse of uroscopy by disreputable individuals began to draw criticism. "Uromancers" without medical training claimed that they could not only diagnose disease, but detect pregnancy, determine a baby's sex, and even predict the future from a subject's urine. In 1637 the English physician Thomas Brian published The Pisse Prophet, or, Certaine Pisse Pot Lectures, excoriating those who claimed to be able to diagnose diseases by uroscopy without examining the patient. The 19th century saw a proliferation in chemical methods for the analysis of urine, but these techniques were labor intensive and impractical; in one contemporary editorial a physician complained about the dangers of keeping nitric acid (used to detect albumin) in one's pocket. A search for more convenient techniques ensued. An early method resembling urine test strips was devised by the French chemist fr in 1850. Maumené impregnated a strip of wool with tin(II) chloride, added a drop of urine, and exposed it to a flame. If the urine contained glucose, the wool would turn black. In the 1880s William Pavy developed powdered reagents for urinalysis, and George Oliver introduced "Urinary Test Papers" for albumin and glucose, which were a commercial success and were marketed in Germany as well as the United Kingdom. From 1900 onwards there was a proliferation of commercial reagent kits for urinalysis. Beginning in the 1920s, the chemist Fritz Feigl developed highly sensitive methods for spot testing on filter paper, which paved the way for modern urine test strips. Feigl also introduced the method of protein detection using the protein error of indicators, which is still used today. This breakthrough led to additional dip and read tests for other substances. The invention was named a National Historic Chemical Landmark by the American Chemical Society in May 2010. A dipstick test for urine protein, called Albustix, was introduced by Miles Laboratories in 1957, and the first multi test dipsticks were released in 1959. Automated test strip readers came onto the market in the 1980s.