Кіріспе

Құс түрлері

Қара шапақты балықшы (Halcyon pileata) – тропикалық Азияда, Үндістаннан шығысқа қарай Қытай, Корея және Оңтүстік-Шығыс Азияға дейін кеңінен таралған ағаш балықшы. Бұл ағаш балықшылардың ең солтүстік түрі өз ареалының көп бөлігінде жыл бойы қоныстанады, бірақ солтүстік популяциялары көшпенді, қыстау үшін Шри-Ланка, Таиланд, Борнео және Яваға ұшып кетеді. Оны қара шапағы, ақшыл жұмбағы, күлгілт-көк қанаттары және қызыл түсті ұзын мүсігімен тануға болады. Бұл түр көбінесе жағалау және мангр өсімдіктерінде кездеседі, бірақ кейде ішкі аймақтарда да ұшырасады.

Таксономия

Қара шапшаң балықшыны француз ғалымы Жорж Луи Леклер, Буффон графы 1780 жылы шығарған «Құстардың табиғи тарихында» сипаттаған. Құс сондай-ақ Франсуа Николас Мартинет салған, Эдме Луи Добентонның жетекшілігімен жасалған «Табиғи тарихтың жарқын суреттерінде» қолмен боялған бір тақтада бейнеленген, ол Буффонның мәтініне қосымша жасалған. Тақтаның суретінде де, Буффонның сипаттамасында да ғылыми атау болмаған, бірақ 1783 жылы голланд натуралисі Питер Боддарт «Жарқын суреттер каталогында» Alcedo pileata есімді екі атаулы номенклатураны енгізді. Типтік орны – Қытай. Қазіргі Halcyon туысын ағылшын натуралисі және суретшісі Уильям Джон Суэйнсон 1821 жылы ұсынған. Halcyon – грек мифологиясындағы құс атауы, ол көбінесе балықшы құспен байланысты. Pileata сөзі латын тіліндегі pileatus сөзінен алынған, яғни «қақпақпен жабылған» деген мағынаны білдіреді. Бұл түр монотипті.

Сипаттама

Бұл балықшы құсы шамамен ұзын. Ересегінің қанаттары мен арқасы күлгін-көк, басы мен иықтары қара, мойын жағасы мен кеудесі ақ, ал астыңғы жағы қызыл-қоңыр түсті. Үлкен мүсігі мен аяқтары жарық қызыл. Ұшу кезінде көк және қара қанаттардың негізгі қанаттарының түбінде үлкен ақ дақтар немесе "көзгелектер" көрінеді. Еркек және ұрғашы құстар бір-біріне ұқсас, бірақ жас құстар ересектердің солғын нұсқасы және мойнында жолақтары болады. Бұл балықшы құсының дауысы – "ки-ки-ки-ки-ки" деп кеулегендей. Әдетте жағалау суларында, әсіресе мангр тоғайларында кездеседі, сондықтан оны оңай алаңдатуға болады. Ол көзге түсіп тұрып балық аулау үшін суға шалынады, сондай-ақ ірі жәндіктермен де қоректенеді. Қара бас киізді балықшы құсының ұшуы жылдам және тікелей, қысқа, дөңгелек қанаттары шуылдап қағар. Көбею маусымы жазда болады. Ұясы – жер бетіндегі туннель. Әдетте бір рет 4-5 дөңгелек, ақ жұмыртқа туады. ), Шри-Ланка, Кансу, Шанси, Корея, Малай түбегі, Таиланд, Бирма, Рюкю аралдары, Бангладеш, Хайнань, Филиппин (Палаван, Балабак, Базилан, Тави-Тави), Борнео, Суматра, шығысқа қарай Сулавесиге дейін, онда тек қыста кездеседі. Жаңбырмен байланысты қозғалыстар оларды әдеттегі таралу аймағынан алыс, құрлықтың ішкі бөлігінде кездесуіне әкелуі мүмкін.

Мәдениетте

Көптеген балықшы құстар сияқты, бұл түр де әдемі көк қауырсыны үшін қатты ізделді, оны шляпа жасау саудасында пайдаланды. Қытайда қауырсындардан жақтаулар жасалған.