Ситиаван: Тарихы мен мәдениеті

Кіріспе

федералды сайлау округі, бұрынғыда ғылыми кеңесте өкілдік етілген

Малайзияның Перак штатындағы қала

Ситиаван (басқаша жазу: Сетиаван; шығу тегі: малай тілінен, Сетиа Каван сөзінің біріктірілісі, "Адал дос" деген мағынаны білдіреді) – Малайзияның Перак штатындағы Манджунг ауданындағы муким және қала. Аймақ ауданы құрайды. 2000 жылы халық саны 95 920 адамды құрады, ал 2015 жылға қарай 150 000-нан асты. Ситиаван (муким) орналасқан.

Тарих

Фольклорда Ситиаванның бұрынғы атауы Кампунг Сунгай Гаджа Мати болып табылады. Бұл Фучжоу (Фучхоу) көшпенділері үшін гүлденген елді мекен болды. Олардың көпшілігі Қытайдың Фучжоу қаласындағы Гутиан округінен келген. Халық аңызына сәйкес, Кампунг Сунгай Гаджа Мати (сөзбе-сөз: "Өлі піл өзені ауылы") – екі ірі пілдің батып кеткен жері. Олардың бірі, қалайы кенімен артылған, төмен су кезінде Дининг өзенінің лайына батып қалды. Пілді құтқаруға жасалған әрекеттер нәтижесіз болды, соңында барлығы үмітін жоғалтып, кетіп қалды. Бірақ екінші піл орыннан қозғалмай, досына жабысып тұрды, нәтижесінде олар көтерілген сумен бірге батып кетті. Осыдан "сетя каван" ("нағыз дос") деген ат туды. 19 ғасырдың соңында қалайы кені мен резеңке жамылғылары сауданың басты тауарлары еді. Оларды көбінесе пілдер тасымалдап, содан кейін Пенангқа бағытталған пароходтарға тиеп жіберетін. 1870 жылдары елді мекенге шешек ауруы жетті. Жергілікті тұрғындар өлген пілдердің рухын құрметтеу және оларды жалықтыру үшін елді мекеннің атын Сетия Каван – "нағыз дос" деп өзгертуге шешім қабылдады. Бұл әрекет қытайлықтардың жерге атау беру арқылы оның фэн-шуйін жақсартуға сенуімен де үйлеседі. Уақыт өте келе, атау қысқартылып, ақырында Ситиаван болып өзгерді. Тағы бір халық аңызында Ситиаванда орналасқан ежелгі ағаш туралы айтылады, ағаш маңында көне қарттың рухы көшіндеп жүреді деп есептеледі. Ежелгі ағаш бұрын атақты Ши Цзи Лу жол торабында орналасқан. Бүгінде Ши Цзи Лу – көшелі автобус станциясы. Рухтың орнына, көбінесе "Хей Рен" лақап атымен танылған орта жастағы қарт автобус билеттерін сатады. 1903 жылдың қыркүйегінде елді мекенге Цинь әулеті кезінде зорлық-зомбылықтан паналау іздеген 360-тан астам христиан Фучжоу иммигранты келді. Қытайлық христиандарға боксерлер көтерілісі (қытайша Ыхэтуань) шабуыл жасады, ал Цинь әулеті үкіметі олардың ісін қолдады, бұл 1901 жылы Фуцзянда Боксерлер көтерілісі деп аталған қақтығысқа әкелді. Қытайлық христиандарды екі қытай пасторы басқарды және олар қазіргі Кампунг Кох деп аталатын жерге қоныстанды. Олардың көпшілігі Ситиаванның каучук плантацияларында жұмыс істеді. Фучжоу қоныстанғандары төрт ұңғыма салды, екеуі 1930 жылдары, тағы екеуі 1950 жылдары. Бұл мұралық ұңғымалар әлі де бар, бірақ қазір қолданылмайды. Малайя Коммунистік партиясын көп жылдар бойы басқарған Чин Пэн 1924 жылы Ситиаван қаласында дүниеге келді.

Folklore makes reference to Sitiawan of the past as Kampung Sungai Gajah Mati. It was a thriving settlement for Fuzhounese (Foochow) migrants. They were predominantly from the Gutian County in Fuzhou, China. According to the folklore, Kampung Sungai Gajah Mati (literally: "Dead Elephant River Village") was the place where two large elephants drowned after one of them, overladen with tin ore, got stuck in the mud of the Dinding River at low tide. Efforts to save the elephant were in vain and eventually, everyone gave up and left. However, the second elephant refused to budge and hung on to its friend, resulting in them drowning together in the rising tide. Thus the setia kawan (loyal friend) name was derived. In late 19th century, tin ores and rubber sheets were main commodities for commerce. They were often transported by elephants and then loaded onto steamships heading for Penang. During the 1870s, a smallpox outbreak struck the settlement and locals chose to rename the locality Setia Kawan — the "loyal friend"—to honor and appease the spirits of the dead elephants. This action is also in line with the Chinese beliefs of naming a place to enhance its feng shui. Over time, the name is shortened and eventually became Sitiawan. Another folkloric story mentions an ancient tree located in Sitiawan, with an old man's spirit often wandering around the tree. The ancient tree was once located at the now famous Shi Zi Lu crossroads. Today, Shi Zi Lu is a crowded bus terminal. Instead of a spirit, a middle age old man nicknamed "Hei Ren" can often be seen selling bus tickets. In September 1903, the settlement experienced an influx of more than 360 Christian Fuzhou immigrants seeking refuge from violence during the Qing dynasty. The Chinese Christians were attacked by the Boxer rebels, also known as Yihetuan in Chinese (义和团), and the Qing dynasty government supported their cause, causing a violent conflict in Fujian in 1901 known as the Boxer Rebellion. The Chinese Christians were led by two Chinese pastors and settled down in what is today known as Kampung Koh. Most of these immigrants worked in rubber plantations in Sitiawan. The Fuzhou settlers also built four wells, two in the 1930s and another two in the 1950s. These heritage wells still exist but are no longer used. Chin Peng, who led the Malayan Communist Party for many years, was born in Sitiawan in 1924.

Климат

Ситиаван тропикалық жаңбырлы орман климатына ие (Af).

Демография

Ситиаван халқының басым бөлігі – қытайлар: 56,2% қытайлар, 23,9% малайлар, 19,4% үндістер және 0,5% басқа ұлт өкілдері. Ситиаванның 2020 жылғы санақ бойынша этникалық құрамы:

Этнос | Халқы | Пайыздық үлесі
------- | -------- | --------
Қытайлар | 51 424 | 52,8%
Бумипутера | 21 869 | 22,4%
Үндістер | 17 751 | 18,2%
Басқалар | 458 | 0,5%
Малайзия азаматтары емес | 5 988 | 6,1%
Барлығы | 97 490 | 100%

Жауын-шашын

Ситиаван Малайзиядағы Куала Клауанг (Джелебу), Малакка қаласы (Малакка) және Лубок Мербау (Перак) қалаларынан кейін ең құрғақ жерлердің бірі болып табылады. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері одан да аз. Көбінесе орташа жауын-шашын көрсеткіші шамамен бірдей болады, ал қазан және қараша айларында жауын-шашын көп, ал маусым – жылдың ең құрғақ айы. Соңғы жылдары Ситиаван Суматрадағы (Индонезия) өрттен желмен келген тұманнан зардап шегуде.

Экономика

Ситиаван резеңке жинау және латекс өңдеуді негізгі экономикалық қызметтері етіп қалыптасқан шағын елді мекен ретінде өсті. Қаланың төңірегінде Фучжоу қаласының Кутьян ауданынан келген иммигранттардың ұрпақтары құраған түрлі қытай қоныстары орналасқан. Британдықтар алғашқы қоныс салушыларды күріш егуге ынталандырды. Алайда, қоныс салушылар күріштің аймақтың топырағына жарамсыз екенін анықтады, содан соң мал шаруашылығына көшті, бірақ жер резеңке плантацияларына көбірек сай екенін байқады. Қалалық елді мекендердің қарқынды дамуы плантациялар мен меншік алқаптарының дамуына әкелді, олар ақырында тұрғын және коммерциялық аймақтарға айналды. 1980 жылдары резеңке алқаптарының үлкен бөлігі жоғары өнімділік пен пайдалылығына байланысты май пальмасы плантацияларына айналдырылды. Резеңкеге үнемі күтім қажет болса, май пальмасы еңбек шығындарын азайтады. Туризм маңызды экономикалық қызмет болмаса да, қала орталығы Пангкор аралына жақын орналасқандықтан белгілі бір экономикалық артықшылықтарға ие, ол танымал туристік орын. Қаланың дамуы 1990 жылдары қарқынды жүрді. Бұл себептердің бірі – қала орталығынан шамамен 10 км қашықтықтағы Лумут қаласында Малайзия Корольдік Теңіз күштерінің теңіз базасының құрылуы болды. Теңіз базасы қазіргі уақытта Малайзиядағы ең ірі база болып табылады. Бұл база қаладағы коммерциялық қызметтің дамуына ықпал етіп, базаның тұрғындарына және басқа елдерден келген теңізшілерге қызмет көрсетті. Малакка бұғазына тікелей қол жеткізетін Перак штатының батыс жағалауында орналасқандықтан, портпен байланысты қызметтердің, теңіз қызметтерінің және өнеркәсіптің маңызды рөл атқаратыны түсінікті. Оның негізгі порты – Лумут порты, Лумут теңіз терминалынан (LMT) және Лекир ірі жүк терминалынан (LBT) тұрады және айналасындағы аймақтар мен Перак штатына қызмет көрсетеді. LMT, Малайзия Корольдік кеденінің тізіміндегі порт, Диндингс өзенінің жағасында орналасқан өзен порты. Терминал – біріктірілген жалпы пайдаланушы порттық кешен және Халықаралық кеме порттарының қауіпсіздік кодексіне сәйкес келеді. 1995 жылдан бері терминал жақсартылып, кеңейтілді, қосымша ашық және жабық сақтау алаңдары салынды. 2001 жылы негізгі жағалау 280 метрге ұзартылды, жағалаудағы тереңдігі 12 метр ACD құрады, нәтижесінде жалпы жағалау ұзындығы 510 метрге жетті. LBT – терең сулы теңіз порты, табиғи тереңдігі 20 метр, қазіргі уақытта Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі құрғақ жүк түсіру орны. Терминал 165 000 DWT дейінгі Panamax және Capemax кемелерінің барлық түрлерін қабылдай алады. LBT құрғақ жүк тасымалдауға арналған. Қазіргі уақытта ол Сери Манжуңдағы "Жанакуаса Сұлтан Азлан Шах" (TNBJ) станциясына арналған көмірді өңдеуге арналған арнайы терминал болып табылады. Лумут портының ішінде орналасқан Лумут порты индустриялық паркі (LPIP) өндірістік аймақ болып табылады. LPIP-те Sapura Kencana Petroleum Berhad (мұнай кендеріне қызмет көрсететін компания), Kencana Torsco Sdn. Bhd., B. I. G. Industrial Gas Sdn. Bhd., IMPSA және т.б. орналасқан. Соңғы жылдары биодизель, олео және пальма майына негізделген компаниялар құрылды, себебі олар шикізат көзіне жақын орналасқан. Телук Рубиада орналасқан қосымша теңіз айлағын бразилиялық кен өндіруші компания Vale Malaysia Minerals Sdn Bhd салады және басқарады. Ол темір кенін тасымалдау орталығы ретінде салынған. Шикізат Бразилиядан 360 метрлік ұзындығы 400 000 тонналық алып жүк тасушы кемелермен әкелінеді. Vale Jetty жылына 90 миллион тонна темір кенін жеткізеді және темір кенін, синтездеуші гранулдарды, доменді пеш гранулдарын және гранулдандыру зауытының қоспаларын қоса алғанда, барлық материалдардың кіру және шығу нүктелері ретінде қызмет етеді. Кемежай 400 000 DWT ең үлкен Valemax жүк тасымалдаушысынан темір кенін әкелуге және оны ең көп дегенде 80 000 DWT панамакс көлеміндегі кемемен экспорттауға арналған. Жоба экологиялық алаңдаушылықтарға байланысты даулы болды. Азаматтық топтар мен жергілікті тұрғындар қоршаған ортаның жойылуы, жергілікті тұрғындардың, әсіресе балықшылардың күнкөрісі және жағажай туризмі туралы алаңдаушылық білдірді. Алайда, жақын маңдағы "Аутворд Боунд" мектебі өз командаларына джунглидің бір бөлігіне кіруге тыйым салынғанын мәлімдеді. Сондай-ақ, басқа да білім беру және оқыту мекемелеріне де бұл аймаққа кіруге тыйым салынған. Тұтынушылар мен экологиялық ұйымдар да бұл аймақтың экожүйесі тұрақсызданады деп мәлімдеді. Зауыт 450 акрлық жерде орналасқан, бұл жер бұрынғы Тұрақты Орман қоры болған, бірақ штаттық үкімет оны "Индустриялық аймаққа" қайта жіберді. Перак штатының Табиғатты қорғау және жануарлар дүниесі департаменті бұл аймақтың флора мен фаунаға бай екенін және 1972 жылғы Жануарлар дүниесін қорғау заңымен қорғалғанын мәлімдеді. Жердің төңірегінде жасыл және қайта өсіп келе жатқан табиғи ормандар орналасқан, ал құстар мен сүтқоректілер ұлттық және халықаралық заңдармен қорғалған. Бұл аймақ барыс, ақ ішті бүркіт және жойылу қаупі төніп тұрған пальма өсімдігі, Phoenix paladosa-ның да мекені. Басқа да маңызды өнеркәсіп – оның бай резеңке латексі ресурсы. YTY Industry Sdn Bhd, тексеру және хирургиялық қолдануға арналған нитрилді қолғаптар өндірісінде әлемдік көшбасшы, TNB JanaManjung Sdn Bhd тәуелсіз қуат өндіруші компания, TNB-ның Сұлтан Азиз Шах көмірмен жұмыс істейтін электр стансасы және бірнеше басқа өндірістік және кен өндіру компаниялары.

Sitiawan grew from a small settlement with rubber tapping and latex processing as its main economic activities. The town was flanked by various Chinese settlements composed mostly of the descendants of immigrants from the Kutien district of Fuzhou, China. The original settlers were encouraged by the British to plant rice. The settlers, however, found that paddy planting is not suited to the soil of the region and so they switched to livestock farming before discovering that the land was much better suited for rubber plantations. The rapid development of urban settlements saw the plantation and estate areas develop, and eventually converted into residential and commercial areas. In the 1980s, a large remainder of the rubber estates underwent mass conversions into oil palm plantations, due to better yield and profits compared to rubber sheets and latex. Oil palm is less labour intensive crop compared to rubber, as rubber needs to be tapped regularly. Tourism has not been a major economic activity, but the town centre derives some economic advantages from its close proximity to Pangkor Island which is a famous niche tourist destination. The development of the town had been rapid in the 1990s. One of the main reasons was the establishment of the Royal Malaysian Navy's Naval Base in Lumut, approximately 10 km from the town centre. The Naval Base is currently the largest in Malaysia. The base has acted as a catalyst for the development of commercial activities in the town, serving both the residents of the base and sailors visiting from other countries. Located at the western coast of Perak with direct access to the Straits of Malacca, it is no surprise that port related activities, marine services and industries play a major role. Its main port, Lumut Port consists of the Lumut Maritime Terminal (LMT) and Lekir Bulk Terminal (LBT) and it serves the surrounding regions and the state of Perak. LMT, a Royal Malaysian Customs Gazetted Port, is a river port, located along the banks of the Dindings River. The Terminal is an integrated common user port facility, and is International Ship Port Security code compliant. Since 1995, the Terminal has been improved and upgraded and its facilities have been extended to include additional open and covered storage. The main berth has been extended for another 280m in 2001, with the alongside depth of 12m ACD, resulting in a total overall linear berth length of 510m. LBT is a deepwater seaport, and with a natural depth of 20 metres, LBT is currently South East Asia's largest dry bulk unloading facility. The terminal is capable of berthing an entire range of vessels in Panamax and Capemax ships up to 165,000 DWT. LBT is designed to handle dry bulk cargoes. It currently is a dedicated terminal to handle coal for Station Janakuasa Sultan Azlan Shah (TNBJ) in Seri Manjung. An industrial zone, Lumut Port Industrial Park (LPIP), located within Lumut Port itself with direct sea, trade access, is home to various industries and companies. LPIP is home to companies such as Sapura Kencana Petroleum Berhad, an oilfield service company, Kencana Torsco Sdn. Bhd., B. I. G. Industrial Gas Sdn. Bhd., IMPSA, etc. In recent years, bio diesel, oleo and palm oil based companies have been set up due to the proximity to its raw material source. A secondary jetty, located at Teluk Rubiah is built and managed by Vale Malaysia Minerals Sdn Bhd, a Brazilian mining giant. It was built as a transshipment hub for iron ore. The raw material is brought in from Brazil in gigantic 400,000 DWT bulk carriers some 360 metres in length. The Vale Jetty serves a maximum 90 million tonnes per annum of iron ore and functions as entry and exit points for all material including iron ore, sinter pellets, blast furnace pellets and pelletizing plant additives. The jetty is designed to bring in incoming iron ore from the largest bulk carrier of 400,000 DWT Valemax, and to export it with a maximum of 80,000 DWT panamax size vessel. The project has been controversial due to environmental concerns. Fears expressed by civic groups and local residents concern the destruction of the environment, the livelihood of locals, particularly fishermen, and beach side tourism. Nevertheless, the nearby Outward Bound School has alleged that part of the jungle is inaccessible to its teams. Other education and training institutions are also barred from entering the area. Consumer and environmental groups have joined in the condemnations with claims that the ecosystem of the area, formerly gazetted as a forest reserve, would be destabilised. The plant is located on a 450 acre site which was originally a Permanent Forest Reserve but the state government re gazetted it to an ‘Industrial Zone’. The Perak Department of Wildlife and National Parks said that the area is rich in flora and fauna and protected under the Wildlife Protection Act 1972. The site is surrounded by mature and regenerating natural primary forest whilst the bird life and mammals are protected by national and international laws. The area is also home to leopards, white bellied eagles and the endangered palm plant, Phoenix paladosa. Another major industry is its rich rubber latex resource, YTY Industry Sdn Bhd, a world leader in Nitrile Gloves production for examination and surgical use, TNB JanaManjung Sdn Bhd an independent power generation company, TNB's Sultan Aziz Shah Coal Fired Power Plant and several other industrial manufacturing and mining companies.

Білім

Ситиаван қаласында көптеген мектептер бар, мысалы, Sekolah Menengah Kebangsaan Ahmad Boestamam, Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Nan Hwa, Sekolah Menengah Kebangsaan Convent Sitiawan, Sekolah Menengah Kebangsaan ACS (Англо-қытай мектебі) Ситиаван, Sekolah Menengah Kebangsaan Tok Perdana. Алғашқы аталған мектептің аты британдықтардан тәуелсіздік алуға көмектескен тарихи тұлға Ахмад Боестамамның есімімен аталады. SMJK Nan Hwa бұрын жеке қытай мектебі болған, ол қытай тілінде оқытатын, ішінара мемлекеттік қаржыландырылатын мектепке айналдырылды. Нан-Хуа 1935 жылы Ситиаван ауданындағы 4 қытай бастауыш мектебінің (Чунь Чэн бастауыш мектебі, Куок Мин бастауыш мектебі, Ук Дих бастауыш мектебі және Ук Инг бастауыш мектебі) жоғары сыныптарын біріктіру арқылы құрылды. Онг Сок Ким 1936 жылы және 1946-1947 жылдары мектеп кеңесінің төрағасы болып сайланды. Оның 70 жылдығы 2006 жылдың 1 қыркүйегінде SMJK Nan Hwa мектеп залында тойланды. Сол мерейлі күнді еске алу үшін Ку Тьен қауымының залында мың адамдық кешкі ас ұйымдастырылды. Аудан бойынша 24 қытай бастауыш және 5 қытай орта мектебі бар. Олардың 5-ін Онг Сок Ким құрған. Олар: СЖК (С) Чунг Ченг, Ситиаван (1920), SMJK Nan Hwa (соның ішінде Sekolah Tinggi Nan Hwa, Айер Тавар жолы, 1984) (1935), СЖК (С) Пинг Мин, Лумут (1951) және SMJK Dindings, Лумут (1953). Онг Сок Ким 1964 жылы қайтыс болды. Келесі жылы Манжунг қауымы оның құрметіне Онг Сёк Ким атындағы Білім беру қорын құрды. Қор Манжунг ауданындағы студенттерге, этникалық тегіне қарамастан, стипендиялар мен несиелер береді. SMK Methodist ACS Sitiawan, бұрынғы ағылшын мектебі, 1903 жылы христиан миссионерлері құрған. Қазіргі уақытта ол Малайзия білім беру жүйесіндегі ұлттық мектеп болып табылады және пәндер Малайзия тілінде (Бахаса Малайзия) оқытылады. Оның 100 жылдығы 2003 жылы тойланды және ол Ситиаванның ең көне орта мектебі болып табылады. ACS – Манжунг ауданында скаут отрядын құрған алғашқы мектеп.

There are many schools in Sitiawan, such as Sekolah Menengah Kebangsaan Ahmad Boestamam, Sekolah Menengah Jenis Kebangsaan Nan Hwa, Sekolah Menengah Kebangsaan Convent Sitiawan, Sekolah Menengah Kebangsaan ACS (Anglo Chinese School) Sitiawan, Sekolah Menengah Kebangsaan Tok Perdana. The first mentioned school is named after Ahmad Boestamam, an historical figure who helped to gain independence from the British. SMJK Nan Hwa was previously a private Chinese school which had been converted into a partially subsidised government school which uses the Chinese medium. Nan Hwa was founded in 1935 from the amalgamation of the High School section of 4 Chinese primary schools (Chung Cheng Primary School, Kuok Min Primary School, Uk Dih Primary School and Uk Ing Primary School) in the Sitiawan area. Ong Seok Kim was elected as first Chairman of the School Board in 1936 and again in 1946 to 1947. Its 70th anniversary was celebrated on 1 September 2006 in SMJK Nan Hwa school hall. A thousand person dinner was held at the Ku Tien Association Hall to commemorate that auspicious day. There are 24 Chinese primary schools and 5 Chinese secondary schools in the district. Of these, 5 schools were founded by Ong Seok Kim. They are SJK (C) Chung Cheng, Sitiawan in 1920, SMJK Nan Hwa (which split into Sekolah Tinggi Nan Hwa, Ayer Tawar Road in 1984) in 1935, SJK (C) Ping Min, Lumut in 1951 and SMJK Dindings, Lumut in 1953. Ong Seok Kim died in 1964. The following year, the Manjung community established the Ong Seok Kim Memorial Education Fund in his honour. The Fund offers scholarships and loans to students in the Manjung District, irrespective of ethnicity. SMK Methodist ACS Sitiawan, formerly an English school, was founded by Christian missionaries back in 1903. It is currently a national school under the Malaysian education system and subjects are taught in Bahasa Malaysia. Its 100th anniversary was celebrated in 2003 and it is also the oldest secondary school in Sitiawan. ACS is the first school in Manjung district to have established a scout troop.

Фучжоу мұрасы

Ситиаван өзінің күшті Фучжоу мұрасымен танымал. Қызыл күріш шарабымен жасалған вермишель, "Компианг" немесе "Конг Пянг" (дәстүрлі Фучжоу наншықтары, дәмдеуішпен толтырылған шошқа еті және саз пеште пісіріледі), сондай-ақ "Го Роу" (балық қабығымен пісірілген қалың тәтті-қышқыл сорпа) сияқты Фучжоудың әртүрлі дәстүрлі тағамдары мейрамханаларда да, үйлерде де дайындалады. Қызыл күріш шарабы және Фучжоу вермишелі сияқты жергілікті тағамдар Кампунг-Кохта тұратын немесе одан шыққан адамдардың өмірі мен дәстүрлерінде маңызды орын алады.

Қазіргі Ситиаван

Соңғы жылдары Лумут, Сери Манджунг және Ситиаванды байланыстыратын жолдардың қарқынды дамуы бұрын салыстырмалы түрде тыныш болған қалаға гүлденумен бірге ластануды да әкелді. Ситиаванның негізгі өнеркәсіптері – резеңке өндіру, резеңке қолғаптар жасау, пальма майы өндіру, минералды кендерді өңдеу, балық аулау, балық шаруашылығы және кеме жасау. 2000 жыл шамасында Ситиаван тұрғындары шаян құстарды өсіру ісіне белсенді түрде кірісті. Бұл әрекет, Лумутқа қатынайтын көлік ағынын жанама түрде Кампунг Ко және Симпанг Эмпаттан "ажыратып" жіберген екі ірі жолдың салынуымен байланысты болды. Барлық көлік ағыны Сери Манджунг қалашығына бағытталды. Соңғы жылдары барлық жергілікті басқару органдарының кеңселері де Манджунгқа көшірілді. Бұл даму Кампунг Ко және Симпанг Эмпаттағы дүкендер мен шағын бизнес иелерін қажетсіз етіп, көптеген кәсіпорындардың жабылуына әкеп соқты. Бос қалған дүкендер кейіннен шаяндарға пана болу үшін пайдаланылды. Шамамен 8-10 жыл бұрын шаян өсіру өндірісінің шарықталу кезеңінде жылжымайтын мүліктің бағасы күрт өсті. Ситиаван қаладан 15 минуттық жерде орналасқан Туа Пек Конг ғибадатханасымен де әйгілі. Ғибадатханада монументалды мүсіндер мен құрылыстар бар. Ғибадатхананың бақшасында, Пасир Панжанг теңіз жағалауына қарап, қытай діңгерлеріне ұқсас мүсіндер қатары орналасқан.