Кіріспе

Ирландиялық дәрігер, жазушы және саясаткер (1878–1957)

Қола медаль – 1924 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары, 1924 жылғы Париж]]

Оливер Джозеф Сент-Джон Гогарти (17 тамыз 1878 – 22 қыркүйек 1957) – ирландиялық ақын, жазушы, оториноларинголог, спортшы, саясаткер және сұхбаттасу шебері. Ол Джеймс Джойстің «Улисс» романындағы Бак Муллиган кейіпіне шабыт берген тұлға болды.

Ерте өмір

Гогарти 1878 жылдың 17 тамызында Дублиннің Ратланд-скверінде, жақсы жағдайдағы Дублин дәрігері Генри Гогарти мен Галвей диірмен иесінің қызы Маргарет Гогартидің (құрметті есімі Оливер) үлкен баласы ретінде дүниеге келді. Кейін Генри, Мэри және Ричард деген үш бауыр дүниеге келді. Гогартидің әкесі, өзі де дәрігердің ұлы, Тринити колледжінде білім алған және Дублинде екі әсем үйге ие болған. Бұл Гогартилерді сол кездегі басқа ирландтық католик отбасыларынан ерекшелендіріп, оларға протестанттық элитамен бірдей әлеуметтік ортаға кіруге мүмкіндік берді. 1890-92 жылдары Гогартиді әкесі христиан бауырларының О'Коннелл мектебіне (Солтүстік Ричмонд көшесі, Дублин) жіберді, ол онда қуана оқыды. 1891 жылы әкесінің күрт қайтысынан кейін, отбасы оны Лимерикке жақын орналасқан Мунгрет колледжіне, интернатқа жіберді. Ол жаңа мектебінде бақытсыз болды, келесі жылы Англияның Ланкаширдегі Стонихерст колледжіне ауысты, ол оған сәл жақсырақ ұнады, кейін ол оны "діни түрме" деп атады. Гогарти 1896 жылы Ирландияға оралып, Ирландия Корольдік университетінде емтиханға дайындалу үшін Клонгус Вуд колледжінде оқуға түсті. Ол талантты спортшы болды; Англияда ол қысқа уақыт бойы «Престон Норт-Энд ФК» командасының резервінде ойнады, ал Клонгуесте «Богемия ФК» командасы үшін өнер көрсетті. Ол сондай-ақ Клонгуестің футбол және крикет командаларында ойнады. Велосипедпен жүру және ішу сияқты қосымша қызығушылықтары оның жақсы оқуына кедеріс келтірді, сондықтан 1898 жылы ол Тринити колледжінің медициналық факультетіне ауысты, себебі Корольдіктегі он емтиханның сегізінен сүрегі кетті.

Университет күндері

Дублиннің "медикосы" ретінде Гогарти көпшілік алдында әзіл-қалжың жасауға және Дублиннің қызыл шамдар ауданындағы "Кипс" мейрамханаларында түнде тойлауға бейім екені мәлім болды. Ол қалада жылдам тараған әзіл-сықақ және әдепсіз өлеңдерге шебер болды, кейде медициналық білімін жетілдіру үшін есте сақтауға көмектесетін өлеңдер жазды. 1901 жылы жаман тілдік қолдануы үшін жарыс жолынан шеттетілгенге дейін ол өте сәтті велоспорт мансабына ие болды. 1898 мен 1901 жылдар аралығында ол кем дегенде төрт адамды судан құтқарды. 1899 жылы Артур Гриффитпен танысқаннан кейін ирланд ұлтшылдығына қызығушылық танытты және кейінгі жылдары "Біріккен ирланд" газетінде насихаттық материалдар жариялады. Тринити колледжінде оқыған жылдары поэзия мен әдебиетке деген қызығушылығы арта түсті. Оның өткір әңгімелесу қабілеті оны профессорлардың, әсіресе Джон Пентленд Махаффидің (бұрынғы Оскар Уайльдтың тәлімгері) және Роберт Йелвертон Тиреллдің сүйіктісіне айналдырды. 1901 мен 1903 жылдар аралығында ол үш рет вице-канцлердің сыйлығын жеңіп алды. 1900 жылы В. Б. Йейтспен (анасы оны жоқтап бағалаған) және Джордж Мурмен (анасы ұнатпаған) танысты және Дублиннің әдеби орталарына жиі бара бастады. Ол сондай-ақ Сеймус О'Салливан және Джеймс Джойс сияқты жас ақындармен жақын достық қарым-қатынас орнатты. 1904 жылы Ньюдигейт сыйлығына ие болу үшін Оксфордта екі семестр оқыды, бірақ Чичестердің болашақ епископы болған Г. К. А. Белл одан озып кетті, ол келесі бірнеше жылда досы мен хат алысушысы болды. 1904 жылдың жазында Дублинге оралған Гогарти Сэндикоувтегі Мартелло мұнарасын жалға алу туралы келісім жасады. Гогарти Г. К. А. Беллге жолдаған хатында бұл жобаның басты мақсаты "Бардты" (яғни Джеймс Джойсты) орналастыру екенін, өйткені ол ақшасыз болды және "романды аяқтау үшін бір жыл" қажет болды. Алайда тамыз айында олардың арасында туған дауға байланысты Джойс мұнараға көшпеді немесе көшкеннен кейін көп ұзамай кетіп қалды. Джойс келесі айда Гогарти мен оның Оксфордтағы досы Сэмюэл Ченвикс Тренчпен бірге мұнарада қысқа уақытқа тұрды (кейіннен бұл "Улисс" романының алғашқы тарауына шабыт берді), бірақ алты күннен кейін қайтадан кетіп қалды. Қырық жыл өткен соң Америкада Гогарти Джойстің кенеттен кетуін өзінің және С. С. Тренчтің түнгі ойын-сауықтарына, тіпті зарядталған револьвермен байланыстырды. Джойс пен Гогарти Джойстің континенттік жер аударылуының алғашқы жылдарында ара-тұра хат алысып, кездесулерді жоспарлады, бірақ Джойстің інісіне жазған хаттары Гогартидің ниетіне деген терең күдіктілігін көрсетті, ал олардың достығы толыққанды жаңартылмады. Гогарти келесі жылы Мартелло мұнарасын жазу үшін уақыт өткізетін орын және кештер өткізетін жер ретінде пайдаланды және 1925 жылға дейін жалға алды. 1904 және 1905 жылдары Гогарти лондондық "The Venture" басылымында және Джон Эглинтонның "Dana" журналында бірнеше қысқа өлеңдерін жариялады. Оның есімі Джордж Мурдың 1905 жылғы "Көл" романында дінсіз діңгелек Фр. Оливер Гогарти ретінде пайда болды, бұл оқиға Гогартидің әйел анасын қатты ренжітті. 1905 жылы Гогарти Артур Гриффиттің Синн Фэйн партиясының негізін қалаушы мүшелерінің бірі болды, бұл партия Ирландияның Австрия-Венгрияның қос монархиясы үлгісіндегі автономиясын қамтамасыз етуді мақсат еткен бейбіт саяси қозғалыс болды.

Медициналық мансап және отбасы

1906 жылдың тамызында Гогарти жер иелері Коннемара отбасынан шыққан Марта Дюэнге үйленді. Ол өзінің мамандығын қалыптастыруға құлшынып, анасы қайтыс болғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, 1907 жылдың маусымында соңғы медициналық емтихандарын тапсырды. 1907 жылдың шілдесінде оның тұңғыш ұлы Оливер Дюэн Одиссей Гогарти (әдетте "Нолл" деп аталды) дүниеге келді, ал сол жылдың күзінде Гогарти медициналық тәжірибесінің соңғы кезеңін аяқтау үшін Венаға кетті. Ұстазы сэр Роберт Вудстың ықпалымен Гогарти оториноларингология саласында мамандануға шешім қабылдады, және Венада ол Оттокар Чиари, Маркус Хажек және Роберт Барниден дәріс алды. 1908 жылы Дублинге оралған Гогарти Ричмонд ауруханасында жұмысқа орналасты және көп ұзамай Джордж Мурдың үйінің қарсысындағы Эли Плейсте үй сатып алды. Үш жылдан кейін ол Мит ауруханасының штаттық қызметкерлеріне қосылды және медициналық мансабының соңына дейін сол жерде жұмыс істеді. Ол операциялық бөлмедегі әсем театрлық қойылымдарымен, сондай-ақ ойшақтап айтумен және жақында алынған көмекейлерді көрермендер галереясына лақтырумен танымал болды. Ол сонымен қатар Эли Плейсте БТК (құлақ, тамақ, мұрын) консультациялық кабинетін ұстады, көптеген бай клиенттерді тартты және жағдайы нашар науқастарға тегін көмек көрсетті. Гогарти мен оның әйелі тағы екі балаға ие болды: Дермот (1908 жылы туған) және Бренда (1911 жылы туған). 1917 жылы Гогарти Каролина Блейктен Коннемарадағы Ренвиллдегі үлкен үйді сатып алды. Ол осы кезеңде автокөлікке әуес болды, бірнеше машина сатып алды, соның ішінде сары түсті Rolls Royce де болды. Келесі он жылда ол авиацияға да қызығушылық танытып, ұшқыш куәлігін алды және Ирландиялық Аэро клубты құруға көмектесті.

Еркін штаттың сенаторы

Ирландияның Тәуелсіздік соғысы кезінде Синн Фейн мүшесі ретінде Гогарти «Қара және қоңырларға» қарсы түрлі схемаларға қатысып, үйін қауіпсіз үй ретінде пайдалануға мүмкіндік берді және машинасымен жасырылған ИРА еріктілерін тасымалдады. Англо-ирланд келісімінің ратификациялануынан кейін Гогарти келісімді қолдайтын үкіметке (жақын досы Артур Гриффит басқарған) қосылды және Эрақтық штат сенаторы атанды. 1922 жылдың жазында Гриффит ауырғанда Гогарти оның төсегіне жиі баратын. 1922 жылдың 12 тамызындағы Гриффиттің өлімі Гогартиге терең әсер етті; У.Т. Косгрейв кейін «Гриффит қайтыс болғанда ол дерлік өлімге жетті, өйткені ол оған тым жақын болды» деп айтты. Гогарти Гриффиттің ресми мәйіт тілімін және бальзамдауын жүргізді, сондай-ақ тағы бір жақын досы Майкл Коллинз үшін де осындай қызметтерді атқарды, оны Гогарти өзінің Эли Плейс үйінде өлтіруге дейін жиі жасырған. Гриффит Гогартиді Ирландия Эрақтық мемлекетінің жаңа генерал-губернаторы етіп тағайындауды жоспарлап отырған деген қауесет тарады, бірақ ол болмағандықтан бұл лауазым Тим Хиллиге берілді. 1922 жылдың қараша айында келісімге қарсы ИРА командирі Лиам Линч өз күштеріне Эрақтық штат сенаторларын атуға бұйрық берді. Екі айдан кейін Гогартиді келісімге қарсы жақтастар тобы ұрлады. Олар оны ауру науқасқа бару үшін әкелген сылтаумен үйінен шығарып, күтіп тұрған көлікке мінгізді. Гогартиді Чапелизодқа жақын маңындағы бос тұрған үйге алып барып, қарулы күзетпен ұстады. Өлім жазасына тартылу қаупін сезінген Гогарти өзін бақшаға шығаруға тырысты (әлдеқандай ішек ауруынан зардап шегіп жатқанын айтқан болуы мүмкін), онда ол ұстаушыларынан босап, Лиффи өзеніне секірді; содан кейін ол жағалауға жүзіп өтіп, өзін Феникс паркіндегі полиция казармасының қорғауына тапсырды. Сол жылдың ақпанында Ренвайл келісімге қарсы күштер тарапынан толығымен өртенді. Осы оқиғалардан кейін Гогарти отбасымен бірге Лондонға көшіп, 1924 жылдың ақпанына дейін сонда тұрды. Ирландияға оралғаннан кейін ол өміріне көрсеткен ризашылығының белгісі ретінде Лиффиге екі аққу жіберді. Гогарти 1936 жылы Сенат таратылғанға дейін сенатор болып қалды, бұл кезеңде ол ешқандай саяси партиямен байланыс жасамады және өз қалауынша дауыс берді. Ол Ирландияның Британ Доминионындағы мәртебесін сақтауы керек деп сенді, өйткені «бостандықтың бірінші қағидасы – азаматтың жеке бостандықтарына араласпауға рұқсат бермейтін бостандық екенін түсінген елдермен бірге болу қажет». Ол ауылдық жерлерді электрмен жабдықтау, жолдарды жақсарту, орманды қалпына келтіру және сақтау, малға қатыгездік жасаудың алдын алу және білім беру реформасын қолдады. Цензура және тууды бақылау сияқты даулы мәселелердегі оның көзқарастары екіұшты болды; бастапқыда Цензура заңын қолдағаннан кейін, ол оны кейіннен қатты айыптады («Менің ойымша, бұл елдің еркектері Құдайды жақсы көрудің басқа жолын табу уақыты келді, әйелдерді жек көруден басқа»), ал жалпы алғанда профилактикалық заттардың сатылуына қарсы болса да, олардың кейбір жағдайларда қолданылуын қолдады. Ол мектептердегі және қалалық және ауылдық тұрғын үйлердегі санитария мәселесі туралы жиі сөйледі. Оның сөздерінде әдетте сөз ойындары, тілдік айлалар және ұзақ поэтикалық цитаталар кездесетін, ал кейде ол 1929 жылғы жабайы құстарды қорғау туралы заңға Феникс паркіндегі феникс мүсінін қосуға тырысу сияқты әзіл-сықақ схемаларын қолдады. Ол үкіметтің ирланд тілін қайта жаңғырту әрекеттеріне (оны «Вулворттың ирланд тілі» деп атады) қатты наразылық білдірді, қаржыны тұрғын үй және мектеп денсаулық сақтау қызметтеріне жұмсауды ұсынды және Эмон де Валераға үнемі күдікпен қарады, оның экономикалық саясаты, мінезі және жеке келбеті туралы Сенат отырысында жиі жамандады. Де Валера Сенат үкіметтік ұсыныстарға кедергі келтіре берген кезде оны таратып, Гогартидің саяси мансабын тиімді аяқтады.

Әдеби еңбектері

Гогарти У. Б. Йейтс, А. Э., Джордж Мур, лорд Дансани, Джеймс Стивенс, Сеймус О’Салливан және басқа да Дублин әдебиетшілерімен тығыз достық қарым-қатынас жасады және саяси және кәсіби міндеттері кезінде өлең жазуды жалғастырды. 1916-1918 жылдары үш шағын поэзия кітабы («Гипертулеана», «Дублин әнінің құпия бұлақтары» және «Кеме және басқа да өлеңдер») жарық көрді. Гогарти драматургияда да өз күшін сынап көрді, 1917 жылы «Альфа және Омега» псевдонімімен трущобалдық драма («Блейт»), ал 1919 жылы «Гидеон Оузели» псевдонімімен екі комедия («Жауыз нәрсе» және «Қараңғы шалбар») шығарды. Олардың үшеуі де Абби театрында қойылды. Гогарти жиырмасыншы және отызыншы жылдары медициналық практикасына аз күш жұмсап, жазуға көбірек берілді. 1924 жылы шыққан «Күгірткелердің құрбаны» атты өлең кітабы қайта жаңғыртылған Тайлтен ойындарында өлең бойынша алтын медальді жеңіп алды, сондай-ақ ол 1924 жылғы Олимпиада ойындарында қола медальді жеңіп алған Тайлтен Одасын жазды (кейін ол оны «бірқатар әлсіз» деп сипаттады). 1929 жылы тағы бір өлең кітабы «Жабайы алмалар» жарық көрді, ал 1933 жылы «Таңдалған өлеңдер» басылып шықты. Гогарти сонымен қатар Йейтстің Ирландия әдебиет академиясының мүшесі болды және оның әлеуметтік шараларын ұйымдастыруға жиі көмектесті. 1936 жылы Йейтстің «Заманауи өлеңдер кітабы» жарық көрді, онда Гогартидің он жеті өлеңі және оны «біздің заманымыздың ұлы лирикалық ақындарының бірі» деп жариялаған кіріспе бар болды. Гогартиге артық назар көрсеткені көптеген ақындарды ашуландырды және Гогартидің өзін таңқалдырды, ол: «Менің осыншалықты көп бейнеленуге қандай құқығым бар? Поэзиялық тұрғыдан Саппоның өзі мұндай субъективті антология жасай алмады» деді. 1935 жылы Гогарти өзінің алғашқы прозалық туындысын жариялады – «Саквилл көшесімен төмен түскенімде» («Шындықтағы фантазия») атты жартылай ойдан шығарылған роман-мемуар, ол кері хронологиялық тәртіппен Гогартидің Дублин тарихын өзара байланысты анекдоттар мен жарқын кейіпкерлердің эскиздері арқылы баяндайды. Ол жарық көргеннен кейін көп ұзамай, еврей өнер сатушысы Гарри Синклер оны және оның жақында қайтыс болған егіз інісі Уильям Синклерді жала жапқандықтан сотқа берді. Екі адам кітапта аталған кейіпкерлер ретінде көрсетілмеген, бірақ Гогартидің досы Джордж Реддинг жазған және романның бір көрінісіне енгізілген «Саквилл көшесінде екі еврей өсті» деп басталатын бірнеше кемсітуші өлең жолдары Синклер бауырларына қатысты кеңінен белгілі болды. Гарри Синклер сондай-ақ мәтінде «кішкентай қыздарды кеңсесіне әкелген» деп сипатталған әкесі туралы мәліметті мойындады, оның әкесі осы қылмыс үшін сотталған болатын. Гогарти айыптауларға жауап ретінде аталмаған еврейлердің тірі адамдардың әдейі бейнеленуі емес, пародия немесе жиынтық кейіпкерлер екенін мәлімдеді. Бұл іс көпшіліктің назарын аударды, бір сарапшы «Джеймс Джойстің қайта жазған «Пиквик парақшалары» ғана осы сот процесінің көңіл-күйін жақсы түсіре алады» деп атап өтті. Айыпталушының куәгерлерінің арасында Уильям Синклердің немере інісі, сол кездегі танымал емес жазушы Сэмюэл Беккет болды, оны Гогартидің адвокаты «құмарлықпен және құдайға қарсы келуші» деп қорлады. Гогарти сотында жеңіліп, 900 фунт стерлинг сомасында зиян өтеуді және сот шығындарын төлеуге міндеттелді. Бұл шешім Гогартиді қатты ренжітті, өйткені ол 1929 жылғы қор нарығының құлдырауынан кейін қаржылық қиындықтарға тап болды және үкім саяси себептермен шығарылды деп санады. Саквилл көшесіндегі дауға қарамастан, Гогартидің келесі екі жылдағы шығармашылығы өнімді болды. 1938 жылы ол «Мен Сент-Патрикке еріп жүрмін» атты кітап шығарды, бұл Ирландияның тарихи және географиялық портреті, ол Гогартидің Сент-Патрикпен байланысты әртүрлі жерлерге саяхаттаулары арқылы айтылған; 1939 жылы ол «Сенода құлау» атты жартылай автобиографиялық комик роман және «Элбоу Рум» атты өлеңдер жинағын жариялады. 1938 жылы ол Лондонға екінші рет көшіп келіп, жас ақын Патрик Каванаға қарсы жала жапты, оның автобиографиясында «Жасыл ақымақ» Кавананың Гогартидің үйіне алғашқы сапары туралы былай деді: «Мен Гогартидің ақ халат киген қызметшісін оның әйелі немесе оның әулеті деп қате түсіндім; Мен әр ақынның қосалқы әйелі болады деп күттім». «Жұбай» және «әуесқой» сөздерінің жақын орналасуына ренжіді, Гогартиге 100 фунт стерлинг зиян өтеуі тағайындалды.

Америка жылдары

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ынталы және талантты әуесқой ұшқыш болған Гогарти дәрігер ретінде RAF және RAMC қатарына қосылуға тырысты. Бірақ жасы бойынша қабылдамады. Содан кейін ол 1939 жылдың қыркүйегінде АҚШ-қа ұзақ сапармен лекция оқуға кетіп, әйеліне Ренвилл Хаусын басқаруды тапсырды, ол бұл кезде қонақ үй ретінде қайта жаңартылған еді. Соғыс салдарынан Ирландияға оралуы кешіксе, Гогарти американдық азаматтыққа өтініш берді және ақырында АҚШ-та тұрақты өмір сүруге шешім қабылдады. Ол отбасына үнемі хаттар, қаржылық көмек және қажетті заттар жіберіп, кейде демалысқа туған жеріне оралғанмен, Ирландияда ұзақ уақыт тұрмады. Оның АҚШ-тағы негізгі тұрғын үйі Нью-Йорк қаласында болды, онда ол бары жиі баратын адам ретінде танымал еді. Ол Вермонт штатында және Нью-Джерси штатындағы Уайкофф қаласында да уақыт өткізді. АҚШ-та дәрігерлік практикамен айналысу үшін қажетті медициналық емтиханға жасы жетпегендіктен, Гогарти өзін тек жазу арқылы қамтамасыз етуді жөн көрді. Оның прозалық шығармаларына түрлі эсселер мен әңгімелерден бөлек, «Going Native» (ағылшын қоғамдық әдет-ғұрыптарын сатиралық сипаттау), «Mad Grandeur and Mr. Petunia» (Голливудта фильмге түсіру мақсатымен жазылған екі тарихи повесть) және «Rolling Down the Lea» мен «It Isn't This Time of Year at All!» (еркін құрылымдалған екі естелік) кіретін еді. Ол сондай-ақ «Perennial» және «Unselected Poems» атты екі өлең жинағын жариялады. «Гибернияның қуанышпен күлкілі музалары» атты әдепсіз өлеңдер жинағы жоспарланған, бірақ аяқталмады. Гогартидің 1940 және 1950 жылдардағы әдеби шығармалары оның ертерек туындыларына қарағанда нашар деп есептеледі. Өмірінің соңғы жылдары Гогарти жүрек ауруларынан зардап шекті, ал 1957 жылдың қыркүйегінде кешкі асқа бара жатып көшеде құлдырап қалды. Ол 1957 жылдың 22 қыркүйегінде қайтыс болды. Оның денесі Ирландияға жеткізіліп, Ренвильге жақын Моярдтағы Картрон шіркеуіне жерленді.

Әдеби суреттеу

Өмірінде өте танымал және ерекше Дублин тұрғыны болған Гогарти, замандастарының естеліктерінде жиі кездеседі, әсіресе Джордж Мурдың "Қоштасу мен сәлемдесу" шығармасында, ол өз атымен де, "Конан" атты псевдонимімен де аталады. Дегенмен, оның ең әйгілі әдеби бейнесі – Джеймс Джойстің "Улисс" романындағы Стивен Дедалустың сергелең бөлмедесі Бак Муллиган. Муллиган Гогарти жазған деп саналатын бірнеше әндер мен өлеңдерді келтіреді, олардың ең танымалсы – "Көңілді (бірақ сәл саркастикалық) Исаның әні", бұл ән 1904 жылғы дау-жанжалдарынан кейін Джойске кешіккен Рождестволық құдалық ретінде жіберілген. Муллиганның эллинизм сияқты басқа да егжей-тегжейлер, медицина студенті мәртебесі, адамдарды судан құтқару тарихы, Джордж Мурмен достығы және толық атының ырғақтық құрылымы (Малахи Роланд Сент-Джон Муллиган) Гогартидің өмірбаянымен үндеседі. Джойске тигізген әсеріне байланысты (кейде ол "Дублиндер" романының Игнатиус Галлахер және "Шеттегілер" романының Роберт Хэнд кейіпкерлеріне шабыт берген деп айтылады), Гогартидің есімі Джойс зерттеулерінде жиі айтылады. Алайда, Гогартидің өзінің редакторлары мен өмірбаян жазушылары бұл сілтемелердің көбі дұрыс емес екенін айтады, себебі Ричард Эллманның "Джеймс Джойс" кітабында Гогартиге қатысты қателер бар және нақты Гогартиді Бак Муллиганның ойдан туған кейіпкерімен шатастыруға бейімділік бар. Сонымен қатар, В.Б. Йейтстің "Жоғары сөздер" поэмасындағы "Малахи Стилт Джек" сөйлеушісінің бейнесі Гогарти болуы мүмкін деген пікір де бар.

Мұра

Дублиннің Темпл Бар ауданындағы паб оның құрметіне аталған, ал жыл сайын Оливер Сент-Джон Гогарти әдеби фестивалі автордың туған үйінде, қазір Коннемарадағы Ренвилл Хаус қонақ үйінде өтеді. Оның жұмыс істеген аурухананың кейінгісі – Таллахт университетінің ауруханасындағы хирургиялық бөлімше де оның есімімен аталады. Уильям Доусон оның қашқындауы мен құтылуы туралы "Оливер Гогартидің балладасы" атты туындысын жазды. 1987 жылы Гогарти туралы "Оливер Сент-Джон Гогарти: Үнсіздікке орын жоқ" атты деректі фильм жасалды.

Өмірбаян

Дж. Б. Лайонс, Оливер Сент-Джон Гогарти (1976, 1980)