Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солдық радикалдық партиясы (PRG) – Францияның әлеуметтік либералдық саяси партиясы. Радикалдық дәстүрдегі партия PRG 1972 жылдан бері Францияның орта-солшыл бағытындағы ірі партиясы – Социалистік партияның (PS) жақын одақтасы болды. 2017 жылғы президенттік және парламенттік сайлаулардан кейін PRG-ні Радикалдық партиямен біріктіру жөніндегі келіссөздер басталды (PRG осы партиядан 1972 жылы туындаған), ал партияларды Радикалдық қозғалысқа қайта біріктіруге арналған қайта құру конгресі 2017 жылдың 9-10 желтоқсанында өтті. Дегенмен, бұрынғы PRG мүшелерінің бір тобы, оның ішінде соңғы президенті Сильвия Пинель, 2019 жылдың ақпан айында Еуропалық сайлауда La République En Marche партиясымен болуы күтілгендіктен Радикалдық қозғалыстан бөлініп, PRG-ні қайта құрды.
The Radical Party of the Left (, PRG) is a social liberal political party in France. A party in the Radical tradition, since 1972 the PRG was a close ally of the major party of the centre left in France, the Socialist Party (, PS). After the 2017 presidential and legislative elections, negotiations to merge the PRG with the Radical Party (from which the PRG emerged in 1972) began and the refounding congress to reunite the parties into the Radical Movement was held on 9 and 10 December 2017. However, a faction of ex PRG members, including its last president Sylvia Pinel, split from the Radical Movement in February 2019 due to its expected alliance with La République En Marche in the European elections and resurrected the PRG.
Тарих
Партия 1972 жылы бір кезде француз солшығының басым партиясы болған Республикалық, Радикалды және Радикалды Социалистік партиялардан бөлініп құрылды. Оны Жан Жак Серван Шрайбердің центристтік бағытына қарсы шыққан радикалдар құрды және Солшылдар одағына қосылуға, Социалистік партия (PS) мен Француз Коммунистік партиясы (PCF) қол қойған Ортақ бағдарламаны қабылдауға келісті. Ол кезде партия Радикалды Социалистік Солшылдар қозғалысы (РССЖ), ал 1973 жылдан кейін Солшылдар қозғалысы (РСЖ) деп аталды. 1970-ші жылдары Роберт Фабр басқарған партия Солшылдар одағының үшінші серіктесі болды. Дегенмен, оның сайлаудағы ықпалы сол жақтан көшбасшылық үшін бәсекелескен екі одақтасымен салыстырылмады. Роберт Фабр солшыл голлистерді партияға тартуға тырысты және біртіндеп президент Валери Жискар д’Эстенге жақындады, ол оны 1978 жылы Республиканың делдалы етіп тағайындады. Ол және оның ізбасарлары ПС-мен одақты қатты қолдағандар тарапынан партиядан шығарылды. Мишель Крепо партияның 1981 жылғы президенттік сайлауға ұсынған кандидаты болды және бірінші турда 2,09% дауыс жинады. Ол және оның партиясы екінші турда ПС кандидаты Франсуа Миттеранды қолдады, ол ақырында жеңіске жетті. МРГ 1981 жылғы заңнамалық сайлауда 14 орынға ие болды және 1981-1986 жылдар аралығында, сондай-ақ 1988-1993 жылдар аралығында ПС басқарған үкіметтерге қатысты. 1984 жылғы Еуропалық сайлауда МРГ Брис Лаллондтың экологиялық қозғалысымен және оңшыл депутат Оливье Стирнмен ортақ тізім құрды. «Радикалды және экологиялық келісім» тізімі 3,32% дауыс алды, бірақ орын алмады. Партия 1986 жылғы заңнамалық сайлауда ПС-пен әдеттегі одағын жаңартты және президент Миттеранның 1988 жылғы қайта сайлануын бірінші турда қолдады. 1990-шы жылдардың басында танымал бизнесмен Бернар Тапи басшылығымен партия өзінің танымалдылығының қысқа мерзімді өсуінен пайдаланды, ал биліктегі СП-ның тұрақсыздығы байқалды. Тапи басқарған тізім 1994 жылғы Еуропалық парламент сайлауында 12,03% және 13 орын алды. Алайда, Тапи заңдық мәселелеріне байланысты саясаттан шығып, партия Радикалды Социалистік партия (РСП) деп қайта аталды. Радикалдық партия РСП-ге қарсы сот процесін бастағаннан кейін, оны өзінің атын Солшыл Радикалдық партиясына (РРП) өзгертуге мәжбүр болды. 1997 және 2002 жылдар аралығында ол Лионель Жоспеннің «Көптүрлі солшыл» коалициялық үкіметінде кіші серіктес болды. 2002 жылғы президенттік сайлауда РРП 1981 жылдан бері алғаш рет өзінің кандидатын ұсынды – бұрынғы Еуропарламент депутаты және Француз Гвианасының депутаты Кристиан Таубира. Алайда, партияның кейбір мүшелері, соның ішінде Эмиль Зукарелли және РРП сенаторы Николас Альфонси Жан-Пьер Шевенменнің кандидатурасын қолдады. Таубира 2,32% дауыс жинады. 2001 жылы Атлант мұхитындағы құл саудасын адамзатқа қарсы қылмыс деп жариялаған заңға Таубираның есімі берілді. 2007 жылғы президенттік сайлауда партия ПС кандидаты Сеголен Руаялді қолдаған кезде, РРП-ның жетекші тұлғасы болған Бернар Тапи Николя Саркозиді қолдады. 2007 жылғы заңнамалық сайлауда партия сегіз орын жеңіп алды, оның ішінде Француз Гвианасында (Таубира) және Сен-Пьер-и-Микелон аралдарында. Партия 2008 жылы Николя Саркозидің конституциялық реформаларына байланысты бөлінді. Алты депутат (Жерар Шарасс, Поль Джакобби, Анник Жирарден, Жоэль Жиро, Доминик Орляк және Сильвия Пинель) және үш сенатор (Жан-Мишель Байле, Андре Буайер және Франсуа Вендаси) дауыс беруге шешім қабылдады, осылайша оның қабылдануына мүмкіндік берді. РРП-ның сол кездегі президенті Жан-Мишель Байле 2011 жылы SP президенттік праймеризіне қатысты, бұл PS емес жалғыз кандидат болды, бірақ праймеризде дауыс берушілердің 0,64% ғана дауысын алып, соңғы орынға ие болды. РРП Франсуа Олландты қолдады, ол праймериздің және 2012 жылғы президенттік сайлаудың жеңімпазы болды. 2012 жылғы заңнамалық сайлауда РРП 12 орын жеңіп алды. Төрт қосымша мүшемен ол Ұлттық Ассамблеяда өзінің парламенттік тобын құрды – Радикалдық, Республикалық, Демократиялық және Прогрессивті топ. РРП ПС-тің жақын және адал серіктесі болып қала бергенімен, ол 2011 жылдың желтоқсанынан бері шағын «Экологиялық ұрпақ» (GE) партиясымен де ынтымақтастық танытып келеді. 2014 жылғы Еуропалық сайлауда партия ПС-пен бірлескен тізімде дауыс берушілердің 13,98% дауысын алды, нәтижесінде Виржиния Розьер Еуропарламент депутаты болып сайланды, ол Прогрессивті социалистер мен демократтардың альянсына (S&D) қосылды. 2017 жылғы президенттік праймеризінде РРП кандидаты Сильвия Пинель 2017 жылғы 22 қаңтарда өткен сайлаудың бірінші турында 2% дауыс алды. 2017 жылғы француздық заңнамалық сайлауда партия тек үш депутатын қайта сайлады: Анник Жирарден, Жан-Пьер Дуби және Сильвия Пинель. 2019 жылы партия қайта іске қосылды. Партия 2022 жылғы француз президенттік сайлауында Кристиан Таубираны қолдайды. 2022 жылғы француз заңнамалық сайлауынан кейін партияның жалғыз депутаты – Шарант-Маритим департаментінің 1-ші сайлау округін өкілдік ететін Оливье Фалорни. Ол Франция материгіндегі жалғыз орталық-солшыл партия болды, ол Жан-Люк Меланшон басқаратын солшыл сайлау коалициясы NUPES-ке қосылудан бас тартты.
The party was formed in 1972 by a split from the Republican, Radical, and Radical Socialist Party, once the dominant party of the French Left. It was founded by Radicals who opposed Jean Jacques Servan Schreiber's centrist direction and chose to join the Union of the Left and agreed to the Common Programme signed by the Socialist Party (PS) and the French Communist Party (PCF). At that time, the party was known as the Movement of the Radical Socialist Left (, MGRS), then as the Movement of Radicals of the Left (, MRG) after 1973. Led by Robert Fabre during the 1970s, the party was the third partner of the Union of the Left. Nevertheless, its electoral influence did not compare with those of its two allies, which competed for the leadership over the left. Robert Fabre sought to attract left wing Gaullists to the party and gradually became close to President Valéry Giscard d'Estaing, who nominated him as Mediator of the Republic in 1978. He and his followers were excluded from the party by those who strongly supported the alliance with the PS. Michel Crépeau was nominated by the party for the 1981 presidential election and obtained a disappointing 2.09% in the first round. He and his party in the runoff endorsed PS candidate François Mitterrand, who eventually won. The MRG won 14 seats in the subsequent 1981 legislative election and participated in PS led governments between 1981 and 1986 and again between 1988 and 1993. In the 1984 European elections, the MRG formed a common list with Brice Lalonde's environmentalists and Olivier Stirn, a centre right deputy. The list styled as the Radical and Ecologist Agreement won 3.32%, but no seats. The party resumed its customary alliance with the PS in the 1986 legislative election and supported President Mitterrand's 1988 reelection bid by the first round. At the beginning of the 1990s, under the leadership of the popular businessman Bernard Tapie the party benefited from an ephemeral upswing in its popularity while the governing SP was in disarray. The list led by Tapie won 12.03% and 13 seats of the votes in the 1994 European Parliament election. However, Tapie retired from politics due to his legal problems and the party, renamed the Radical Socialist Party (, PRS), returned to its lowest ebb. After the Radical Party opened legal proceedings against the PRS, it was forced to change its name to the Radical Party of the Left (, PRG). Between 1997 and 2002, it was a junior partner in Lionel Jospin's Plural Left coalition government. In the 2002 presidential election, the PRG nominated its own candidate, former MEP and French Guiana deputy Christiane Taubira, for the first time since 1981. However, some members of the party including Émile Zuccarelli and PRG senator Nicolas Alfonsi supported Jean Pierre Chevènement's candidacy. Taubira won 2.32% of the vote. Taubira gave her name to the 2001 law which declared the Atlantic slave trade a crime against humanity. In the 2007 presidential election, while the party supported the PS candidate Ségolène Royal, Bernard Tapie, who had been a leading figure in the PRG, supported Nicolas Sarkozy. In the 2007 legislative election, the party won eight seats, including a seat in French Guiana (Taubira) and Saint Pierre et Miquelon. The party split on Nicolas Sarkozy's constitutional reforms in 2008. Six deputies (Gérard Charasse, Paul Giacobbi, Annick Girardin, Joël Giraud, Dominique Orliac and Sylvia Pinel) and three senators (Jean Michel Baylet, André Boyer and François Vendasi) opted to vote in favour, hence allowing for its passage. The PRG's then president Jean Michel Baylet ran in the 2011 SP presidential primaries, the only non PS candidate in the field, but was placed last with only 0.64% of the vote in the primary. The PRG supported François Hollande, the eventual winner of the primaries and the 2012 presidential election. In the 2012 legislative election, the PRG won 12 seats. With four additional members, it formed its own parliamentary group in the National Assembly, the Radical, Republican, Democratic and Progressive group. Although the PRG remained a close and loyal ally of the PS, it has also cooperated with the small Ecology Generation (GE) party since December 2011. In the 2014 European elections, the party received 13.98% of the vote on a joint list with the PS, electing one MEP Virginie Rozière, who joined the Progressive Alliance of Socialists and Democrats (S&D) group with PS MEPs. In the 2017 SP presidential primary, PRG candidate Sylvia Pinel received 2% of the vote in the first round election held on 22 January 2017. In the 2017 French legislative election, the party only re elected three MPs; Annick Girardin, Jeanine Dubié and Sylvia Pinel. In 2019, the party was relaunched. The party supports Christiane Taubira in the 2022 French presidential election. Following the 2022 French legislative election, the party's only deputy is Olivier Falorni representing Charente Maritime's 1st constituency. It was the only centre left party on the French mainland with representation in the National Assembly to refuse to join the leftist electoral coalition NUPES, headed by Jean Luc Mélenchon.
Идеология
PRG әлеуметтік либерализмді, классикалық радикализмді, француздық дәрежедегі секуляризмді, яғни laïcité-ті, прогрессивизмді, еуропалық федерализмді және жеке адамның бостандығын жақтады; ол Социалистік партияның социал-демократтарынан негізінен жеке меншікке деген мызғымас берік ұстанымымен ерекшеленеді. Партия 2012 жылға дейін Еуропалық либералды-демократтар және реформаторлар партиясының мүшесі болды.
The PRG advocates social liberalism, classical radicalism, secularism to its French extent known as laïcité, progressivism, European federalism, and individual freedom; it differs from the social democrats of the Socialist Party mainly by its strong attachment to private property. The party was a member of the European Liberal Democrat and Reform Party before 2012.
Фракциялар
Байлет басшылығымен PRG партиясының бағыты орталық-солшыл, әлеуметтік либералды және Еуропаны қолдайтын болды. Дегенмен, партия ішінде жікке бөліністер болды. Бұрынғы министр және бұрынғы депутат Эмиль Зукарелли – солшыл республикашыл, ол Корсика ұлтшылдығына күшті қарсылық көрсетті және 2005 жылғы Еуропалық конституциялық референдумда "жоқ" деп дауыс беруді қолдады, бұл Жан Пьер Шевенменнің "Азаматтар және Республикалық қозғалысына" (МРК) жақын позиция болды. Сол сияқты, Кристиан Таубира 2005 жылы "жоқ" деп дауыс берді және 2011 жылғы ішкі сайлауда Байлет емес, Арно Монтебурды қолдады.
Under Baylet, the PRG's party line was centre left, socially liberal and pro European. Nevertheless, there were internal divisions in the party. Former cabinet minister and former deputy Émile Zuccarelli is a left wing republican who strongly opposed Corsican nationalism and supported the no vote in the 2005 European constitutional referendum, positions much closer to Jean Pierre Chevènement's Citizen and Republican Movement (MRC). Similarly, Christiane Taubira supported the no vote in 2005 and endorsed Arnaud Montebourg rather than Baylet in the 2011 primary.
Халықтың қолдауы
PRG сайлауда өздігінен әлсіз болды, орташа есеппен 2% дауыс алды (2002 жылғы президенттікке кандидат Кристиан Таубира 2,32% дауыс алды); осы себепті партия күшті одақтасы – PS-ге қолдау мен парламенттік өкілдік үшін тәуелді болды. Партияның депутаттарының және жергілікті шенеуніктердің басым көпшілігі PS-тің ресми қарсылығы болмаған күйде сайланды. Ол орта таптың сайлаушылары арасында және оңтүстік-батыстағы дәстүрлі радикалдық аймақтарда қолдауын сақтап қалды. Басты ерекшелік – Корсика, онда партия тарихи тұрғыдан француздық солшылдың ең ірі партиясы болып келді және саяси династиялар дәстүріне (мысалы, Джакобби отбасы) және аралдағы PS-тің нашар дамыған инфрақұрылымына байланысты таратылған уақытына дейін солай болып қала берді. Пол Джакобби 2017 жылғы сайлауда мандатын тапсырғанға дейін Ұлттық Ассамблеяда Жоғарғы Корсиканы өкілдік етті (Джакоббидің ішкі бәсекелесі және қазіргі Бастия қаласының мэрі Эмиль Зукарелли 2007 жылғы жеңіліске дейін аралды Парижде өкілдік етті), ал сенаторлар Николя Альфонси мен Франсуа Вендаси Корсика PRG-ын Сенатта өкілдік етті. Джакобби сонымен қатар Жоғарғы Корсиканың Бас кеңесінің президенті лауазымын да атқарады. Францияның материктік бөлігінде PRG Францияның үшінші республикасынан бастау алатын ұзақ мерзімді радикалдық дәстүрді сақтап қалды, әсіресе оңтүстік-батыста және Эур-э-Лоир, Эур сияқты департаменттерде. Партия шетелде, Франция Гвианасында Таубираның «Валвари» партиясы арқылы өкілдік етілді, ол жергілікті солшылдардың маңызды партияларының бірі болды.
The PRG remained rather weak on its own electorally, averaging around 2% of the vote (2002 presidential candidate Christiane Taubira won 2.32% of the vote); which explains why the party depended on its stronger ally, the PS for support and parliamentary representation. Almost all of the party's deputies and local officials were elected with no official PS opposition. It retained some support among middle class voters and in traditional Radical areas in the South West. The major exception was in Corsica, where the party was historically the largest party on the non nationalist French Left and remains so to its time of dissolution due to a tradition of political dynasties (such as the Giacobbi family) and the weak infrastructure of the PS on the island. Paul Giacobbi represented Haute Corse in the National Assembly until he stood down at the 2017 elections (Émile Zuccarelli, an internal rival of Giacobbi and current mayor of Bastia, also represented the island in Paris until his 2007 defeat) and Senators Nicolas Alfonsi and François Vendasi represented the Corsican PRG in the Senate. Giacobbi is also President of the General Council of Haute Corse. In metropolitan France, the PRG was able to sustain a long lasting Radical tradition dating back to the French Third Republic, most notably in the southwest or departments such as the Eure et Loir and Eure. The party was represented overseas in French Guiana by Taubira's Walwari, one of the major parties of the local left.
Президент сайлауы
+Франция Республикасының Президенті Сайлауға түсушілер Бірінші кезең Екінші кезең НәтижесіДауыс саны%Дауыс саны%1981Мишель Крепо642,8472.21% 2002Кристиан Таубира660,4472.32%
+President of the French RepublicElectionCandidateFirst roundSecond roundResultVotes%Votes%1981Michel Crépeau642,8472.21% 2002Christiane Taubira660,4472.32%
Парламент сайлауы
Француз Ұлттық Ассамблеясының сайлау жылыБірінші турдағы дауыс саныБірінші турдағы дауыс үлесіОрындықтар саныАйналма1973PS ретінде жіктеледіЖаңа1978603,9322.11%1981PS ретінде жіктеледі1986107,7690.38%1988272,3161.11%1993PS немесе DVG ретінде жіктеледі1997389,7821.53%2002388,8911.54%2007343,5651.32%2012429,0591.65%2017106,3110.47%2022126,6890.56%
+French National AssemblyElection yearNo. of first round votes% of first round voteNo. of seatsSwing1973Classified as PSNew1978603,9322.11%1981Classified as PS1986107,7690.38%1988272,3161.11%1993Classified as PS or DVG1997389,7821.53%2002388,8911.54%2007343,5651.32%2012429,0591.65%2017106,3110.47%2022126,6890.56%
Еуропалық парламент сайлауы
+Еуропалық Парламент Сайлау жылы Дауыс саны Жалпы дауыс үлесі Жеңілген орын саны Өзгеріс1979PS тізімі бойынша сайланды Жаңа1984670,4743.32%1989PS тізімі бойынша сайланды19942,344,45712.03%1999PS тізімі бойынша сайланды2004121,5730.71%2009Сайлауға қатыспады N/A2014PS тізімі бойынша сайланды2019PS тізімі бойынша сайланды
+European ParliamentElection yearNumber of votes% of overall voteNo. of seats wonSwing1979Ran on PS listNew1984670,4743.32%1989Ran on PS list19942,344,45712.03%1999Ran on PS list2004121,5730.71%2009Did not runN/A2014Ran on PS list2019Ran on PS list