Кіріспе

Американдық актер, дауыс актері және режиссер Питер Койота (нағыз аты Роберт Питер Кохон; 10 қазан 1941 жылы туған) – американдық актер, режиссер, сценарист, автор және кино, театр, теледидар мен аудиокітаптарды баяндаушысы. Ол "Е.Т. экстратеррестриал" (1982), "Кросскрик" (1983), "Жасық қыр" (1985), "Ащы ай" (1992), "Кика" (1993), "Пэтч Адамс" (1998), "Эрин Брокович" (2000), "Есте сақтау үшін серуендеу" (2002) және "Жанатын әйел" (2002) фильмдерінде жұмыс істеді. Оның дауыстық жұмыстарының ішінде 2002 жылғы Қысқы Олимпиаданың ашылу салтанатын баяндауы бар. Ол PBS телеарнасының "Тынық мұхиты ғасыры" (1992) сериалын баяндады, осы арқылы "Эмми" жүлдесін жеңіп алды. 2015 жылы ол Кен Бернстің "Рузвельттер: жеке тарих" деректі мини-сериалындағы жұмысы үшін "Primetime Emmy Award" сыйлығына ие болды. Койота 1960 жылдардың ортасында Хайт-Эшбериде белсенді болған анархистік импровизациялық топ "Diggers" негізін қалаушылардың бірі болды, соның ішінде "Махаббат жазы" да олардың құрамында болды.

Контрмәдениеттік іс-шаралар

Сан-Францискодағы актерлік шеберханада қысқа уақыт шәкірт болғаннан кейін ол Сан-Франциско мимикалық труппасына қосылды, бұл радикалды саяси көше театры болатын, оның мүшелері рұқсатсыз саябақтарда өнер көрсеткені үшін қамауға алынды. Койота Мим труппасында актерлік өнер көрсетті, сценарийлер жазды және режиссерлік жасады. Койота "The Minstrel Show, Civil Rights in a Cracker Barrel" атты қойылымның алғашқы бүкіл елдік гастрольдік сапарына жетекшілік етті.

1967 жылдан 1975 жылға дейін Койота Сан-Францисконың Haight Ashbury қарсы мәдениет қауымдастығының белгілі бір мүшесі болды және Эметт Гроган, Питер Берг, Джуди Голдхафт, Кент Мино, Нина Блассенхайм, Дэвид Симпсон, Джейн Лапинер және Билли Мёркоттпен бірге Diggers тобының негізін қалаушылардың бірі болды. Бұл топ анонимді түрде және ақшасыз жұмыс істеуімен белгілі анархистік ұйым еді. Олар жеке меншік, тұтынушылық және адамның өзінің жұмысымен байланыстыру туралы түсініктермен байланысты проблемаларға назар аудару мақсатында әртүрлі "театрлық" шаралар ұйымдастырды. Олар күніне шамамен 600 адамды "тегін" тамақтандырып, адамдардан "Ашық қадағалау алаңы" деп аталатын алты футқа алты фут алаңнан өтуді ғана сұрады. Олар тегін дүкен (онда тауарлар ғана емес, басқарушылық лауазымдар да тегін болды), тегін медициналық клиника және тіпті қысқа мерзімді тегін банк ашты.

Дзенді ашу

Койота зенді алғаш рет жасөспін шағында Джек Керуак, Гэри Снайдер және басқа биттердің еңбектері арқылы ашты. Койота Снайдермен Diggers тобы арқылы танысты және Снайдердің "салмақтылығы мен әдемілігіне, оның қамқорлығы мен ойлылығына" әсерленді. 1975 жылы Койота медитациямен шұғылдана бастады, нәтижесінде американдық Дзен буддизмінің адал жақтасы болды және Сан-Франциско Дзен орталығына көшті. Кейіннен ол Сото дәстүрінде үй діни қызметкері болып бекітілді, ал 2015 жылы Дзен діни қызметкері атағын алды. Койота Шуньрю Судзукидің "Zen Mind, Beginner's Mind" және Пол Репстің "Zen Flesh, Zen Bones" аудиокітаптарын жазды, сондай-ақ "Ұлы мәселе туралы зерттеу: Дзен буддизмінің тарихы" деректі фильмін баяндады.

Кино және теледидардағы актерлік шеберлік

1978 жылы Койота қайтадан актерлік өнерді бастады ("тозаңын сілкіп тастау" үшін), Сан-Францискодағы жүлделі Magic Theatre театрында спектакльдерде ойнады. Ол Сэм Шепардтың "Нағыз Батыс" пьесасының әлемдік премьерасында басты рөлді ойнап тұрғанда, Голливуд агенті оған жолығып, оның кино мансабы "Күлкімен өлім" (1980) фильмімен басталды. Ол "Маған жұмбақ айт" (1980), "Оңтүстік Комфорты" (1981) фильмдерінде, сондай-ақ "Е.Т. – жерден тыс қарым-қатынас" (1982) фильміндегі құпия ғалым "Ключ" рөлінде эпизодтық рөлдер сомдады. Ол "Жоғалған сандықтың іздеушілері" (1981) фильміндегі Индиана Джонс рөліне үміткер ретінде қарастырылып, кастингтен өтті. Койотаның алғашқы басты рөлі ғылыми-фантастикалық "Таймердер: Лайл Сваннның оқиғасы" (1982) фильмінде болды. Ол сондай-ақ "Жарлы жиек" (1985) және "Аса қатыгез байлық" (1987) фильмдерінде де ойнады. Осыдан бері ол театр және теледидар үшін 120-дан астам фильмге түсірілді және Роман Полански ("Ащы ай"), Педро Альмодовар ("Кика"), Мартин Ритт ("Кросс-Крик"), Жан-Поль Раппно ("Жақсы саяхат"), Диана Курис ("Сүйген адам") және Уолтер Саллес ("Ашылу") сияқты көптеген режиссерлер үшін басты рөлдерді ойнады. 1990 жылы "Авонлеяға жол" телесериалында қонақ ретінде пайда болғаны үшін ол алғашқы Primetime Emmy Award номинациясын алды. Соңғы жылдары "Сфера", "Есте сақтау үшін серуендеу" және "Эрин Брокович" сияқты фильмдердегі жұмысынан басқа, Койота көптеген телефильмдер мен мини-сериалдарда ойнады, сондай-ақ коммерциялық дауыстауды жүзеге асырды. Койота бірнеше телесериалдарда басты рөлдерде ойнады: 2004 жылы "4400", ал 2005 жылы "Ішкі әлем". "Ішкі әлем" тоқтатылғаннан кейін, Койота "4400" сериалының маусымдық финалында арнайы қонақ ретінде оралды, содан кейін ABC телеарнасының "Бас қолбасшы" сериалының актерлік құрамына АҚШ вице-президенті ретінде қосылды, ал келесі жылы төрт эпизодта Салли Филдтің жаман жігіті рөлінде "Бауырлар және қарындастар" сериалында ойнады.

Баяндылық

2005 жылы Койот бірнеше танымал жобалардың баяндаушысы болды, соның ішінде деректі фильм «Enron: The Smartest Guys in the Room» және National Geographic пен PBS бірлесіп жасаған Джаред Даймондтың «Guns, Germs, and Steel» кітабы негізінде түсірілген деректі фильм. Ол сондай-ақ 2006 жылғы сәуірде «Lost» сериалының бір бөлімін баяндады. 2008 жылы PBS телеарнасы үшін «Қыйноқ демократиясы» деген деректі фильмін баяндады, онда Джордж Буш әкімшілігінің «терроризмге қарсы күресте» «күшейтілген тексеру әдістерін» пайдалануы туралы толық мәлімет берілген. Бұған қоса, ол Ұлттық саябақтар туралы 12 сағаттық Кен Бернс сериалын және National Geographic Explorer сериалының 15 эпизодын баяндады. 2010 жылы ол ұзақ мерзімді оқшауланудың салдары туралы «Жеке қамауда» деректі фильмін баяндады, онда барлық тұтқындар осылай ұсталатын Колорадо штатының түрмесінен түсірілген кадрлар көрсетілген. 2014 жылы ол TNT телеарнасының «Perception» сериалында басты кейіпкер доктор Дэниел Пирстің әкесі рөлінде ойнады және Бернстің «Рузвельттер: Жеке тарих» фильмін баяндады; осы жұмысы үшін ол алғашқы рет Primetime Emmy жүлдесін жеңіп алды. 2019 жылы ол Бернстің PBS телеарнасы үшін түсірген «Country Music» деректі фильмін баяндады. Соңғы кезде ол The Lincoln Project компаниясының бірнеше жарнамаларына дауыс берді.