Кіріспе
Американдық тарихшы және пастор (1822–1909)
Эдвард Эверетт Хейл (3 сәуір, 1822 – 10 маусым, 1909) – американдық жазушы, тарихшы және унитариандық пастор, «Елсіз адам» атты туындысымен танымал, ол Азамат соғысы кезінде Одақты қолдау мақсатымен Atlantic Monthly журналында жарияланған. Ол Революциялық соғыс кезіндегі американдық тыңшы Натан Хейлдің шөбере інісі болған.
Өмір және мансап
Хейл 1822 жылдың 3 сәуірінде Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келді. Ол Бостон Daily Advertiser газетінің иесі және редакторы болған Натан Хейлдің (1784–1863) және Сара Престон Эверетттің ұлы еді. Эдвард Хейл – оратор және мемлекет қайраткері Эдвард Эверетттің шөбересі, ал британдықтар тыңшылық жасады деген айыппен жазалаған Революциялық соғыс батыры Натан Хейлдің (1755–1776) туысы. Эдвард Эверетт Хейл сондай-ақ Ричард Эверетттің ұрпағы және Хелен Келлермен туысқандық байланыста болды. Хейл – өте қабілетті, әдеби дағдыларымен ерекше көзге түскен балалық шақтан бастап дарынды жазушы болды. Ол 13 жасында Бостон латын мектебін бітіріп, дереу Гарвард колледжіне түсті. Ол әдеби ортамен байланысып, екі рет Боудин сыйлығын жеңіп, сынып ақыны болып сайланды. Содан кейін Гарвард діни мектебінде білім алды. Он жылдар өткен соң ол ондағы жаңа либералды теология туралы ойларын бөлісті: 1842 жылы Хейл унитарий дін қызметкері ретінде уағыз айтуға лицензия алды және өмірінің соңына дейін осы қоғаммен байланыста болып, оның игілігі үшін түрлі лауазымдарда жұмыс істеді. Ол 1852 жылдан 1854 жылға дейін және 1858 жылдан 1891 жылға дейін кеңесшілер кеңесінде екі рет (бірінен соң бірі емес) қызмет етті, ал 1854 жылдан 1858 жылға дейін хатшы болып жұмыс істеді. Ол 1891 жылдан 1906 жылға дейін қоғамның вице-президенті, 1906 жылдан 1907 жылға дейін президент, содан кейін 1907 жылдан 1909 жылға дейін қайтадан вице-президент болып сайланды. Хейл 1859 жылы Atlantic Monthly журналына "Менің екі жұзім және ол мені қалай жеңді" атты әңгімесін жазғанда жазушы ретінде танымал болды. Ол осы журналда көптеген басқа да әңгімелер жариялады. Оның ең танымал туындысы – 1863 жылы Atlantic журналында жарияланған "Елі жоқ адам", ол Солтүстікте Одаққа қолдау көрсетуді күшейту мақсатында жазылған. 1870 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Америка Азамат соғысы кезінде Одаққа көрсеткен қолдауы үшін Хейл АҚШ-тың адал легионының әскери орденінің үшінші дәрежелі серігі болып сайланды. Хейл 1869 жылы Christian Examiner, Old and New журналын құруға көмектесті және оның редакторы болды. 1880-жылдардың басында Харриет Э. "Хатти" Фримен Хейлдің ерікті хатшыларының бірі болды. Оның отбасы 1861 жылдан бері Хейлдің шіркеуімен байланыста болған. Хэтти мен Хейл бірге жұмыс істегенде бір-біріне жақындады. Тарихшы Сара Дейдің айтуынша, олардың қарым-қатынасы махаббатқа толы және жақын болған. Дей Конгресс кітапханасында сақталған 3000 Хейл Фрименнің махаббат хаттарын (1884–1909) зерттегеннен кейін осы тұжырымға келді. 1969 жылы кітапханаға сыйға берілген хаттар 2006 жылға дейін құпия сақталды, ол кезде Дей интимді бөлімдердің Таундроудың стенографиясымен жазылғандығын анықтады. 1886 жылы Хейл "Ленд э Хэнд" қорынын құрды, ол 1897 жылы "Charities Review" және "Ленд э Хэнд" журналымен бірікті. 1895 жылы Америка кітапхана қауымдастығының құрметті мүшесі атанды. Хейл 1899 жылы Оңтүстік конгрегациялық шіркеудегі қызметінен зейнеткерлікке шықты және оның орнына Эдвард Каммингстің әкесі Эдвард Каммингсті таңдады. Ғасырдың басында Хейл елдің ең маңызды әдебиетшілерінің бірі ретінде танылды. Бостондықтар одан 1900 жылдың 31 желтоқсанында Массачусетс штатының заң шығарушы органының балконында псалм оқып, жаңа ғасырды қарсы алуға көмектесуді сұрады. 1903 жылы ол АҚШ Сенатының капелланы болды және Вашингтонның әдеби қоғамына қосылды. Келесі жылы ол өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1904 жылы ол Intercontinental Correspondence University-ге инвестиция салған бірнеше белгілі инвесторлардың бірі болды, бірақ 1915 жылы мекеме жабылды. Хейл 1869 жылдан бастап Роксберидегі Эдвард Эверетт Хейл үйінде тұрды және сол жерде қайтыс болды. Ол Род-Айленд штатының Оңтүстік Кингстаун қаласындағы жазғы үйінде де тұратын. Хейл 1909 жылы Бостонның сол кездегі бөлігі болған Роксбериде қайтыс болды. Ол Массачусетс штатының Саффолк округіне қарасты Ямайка жазығындағы Форст Хиллз зиратында жерленді. Оның еңбегі мен өмірін еске түсіретін өмірлік мөлшердегі қоладан жасалған мүсіні Бостонның қоғамдық бағында орналасқан.
Hale was licensed to preach as a Unitarian minister in 1842 and he would be involved with the society for the rest of his life, taking up various positions in the service of the society. He served two non consecutive terms on its board of councilors, from 1852 to 1854, and a lengthy term from 1858 to 1891, and as recording secretary from 1854 to 1858. He served as vice president of the society from 1891 to 1906, served a shorter term as president from 1906 to 1907, then again took up the position of vice president from 1907 to 1909. Hale first came to notice as a writer in 1859, when he contributed the short story "My Double and How He Undid Me" to the Atlantic Monthly. He soon published other stories in the same periodical. His best known work was "The Man Without a Country", published in the Atlantic in 1863 and intended to strengthen support for the Union cause in the North. In 1870, he was elected as a member to the American Philosophical Society. In recognition of his support for the Union during the American Civil War, Hale was elected as a Third Class Companion of the Military Order of the Loyal Legion of the United States. Hale assisted in founding the Christian Examiner, Old and New in 1869 and became its editor. In the early 1880s Harriet E. "Hattie" Freeman became one of Hale's volunteer secretaries. Her family had been connected with Hale's church since 1861. As Hattie and Hale worked together they grew closer and closer. According to historian Sara Day, their relationship became loving and intimate. Day came to this conclusion after studying 3,000 Hale Freeman love letters (1884–1909) held by the Library of Congress. The letters, donated to the library in 1969, had held their secrets until 2006 when Day realized that the intimate passages were written in Towndrow's shorthand. In 1886, Hale founded Lend a Hand, which merged with the Charities Review in 1897, and the Lend a Hand Record. He was awarded American Library Association Honorary Membership in 1895. Hale retired as minister from the South Congregational Church in 1899 and chose as his successor Edward Cummings, father of E. E. Cummings. By the turn of the century, Hale was recognized as among the nation's most important men of letters. Bostonians asked him to help ring in the new century on December 31, 1900, by presenting a psalm on the balcony of the Massachusetts State House. In 1903 he became Chaplain of the United States Senate, and joined the Literary Society of Washington. The next year, he was elected as a member of the Academy of Arts and Sciences. Also in 1904, he was one of several high profile investors who backed the Intercontinental Correspondence University, but the institution folded by 1915. Hale lived from 1869 to his death at the Edward Everett Hale House in Roxbury. He maintained a summer home in South Kingstown, Rhode Island where he and his family often spent summer months. Hale died in Roxbury, by then part of Boston, in 1909. He was buried at Forest Hills Cemetery in Jamaica Plain, Suffolk County, Massachusetts. A life size likeness in bronze statue memorializing the man and his works stands in the Boston Public Garden.
Нанымдар
Ол күшті тұлға, ұйымдастырушылық қабілеті және либералды практикалық теологияны үйлестіріп, жарты ғасыр бойы американдық өмірдің мәдени деңгейін көтеруге белсенділік танытты. Ол құлдыққа қарсы қозғалысқа (әсіресе Канзаста), халықтық білім беруге (оның ішінде Шаутаука ересектер білім беру қозғалысына) және жұмысшы отбасыларының тұрмысына қызығушылық танытты. Ол көркем әдебиет, тарих және өмірбаян жанрында көптеген еңбектер жариялады. Өзінің жазбаларымен және өзі құрған "Ескі және жаңа" (1870–75) және "Қол ұстау" (1886–97) атты екі журналы арқылы діни төзімділік, құлдықты жою және білім беруді кеңейту сияқты бірқатар әлеуметтік реформаларды ілгерілетуге ұмтылды. Жазушы-педагог Мэри Лоу Дикинсон "Қол ұстау" журналының ортақ редакторы болды. Хэйл 19 ғасырдың ортасында ирланд иммиграциясын қолдады, себебі ол жаңа жұмысшылар американдықтарды ауыр, қара жұмыстан босатады деп ойлады. "Бостон Дейли Адвертайзер" газетінде жарияланған бірқатар хаттарында ол иммигранттардың "кемтарлығын" атап өтті: "[Олар] төменгі деңгейге түсуге мәжбүр, ал нәтижесінде біздің бәріміз жоғарылаймыз". Эдвард Эверетт Хэйлдің "Елі жоқ адам" (1863) атты әңгімесі: "Мен Маккинодағы ескі миссионерлік үйде, Супериор көліне келмейтін кеме күтіп отырдым" деген сөйлеммен басталды. 1893 және 1900 жылдардағы естеліктерінде Хэйл: ""Елі жоқ адам" және оның жалғасы "Филип Ноланның достары" әңгімесін жазу үшін АҚШ-қа Луизиананың қосылу тарихын мүмкіндігінше мұқият зерттедім" деді.
Хейл туралы шығармалары
Сара Дей (2014) "Кодталған хаттар, жасырылған махаббат, Харриет Фримен мен Эдвард Эверетт Хейлдің көрнекті өмірі". Жаңа академия баспасы.
Боша, Фрэнсис Дж. "Хейл, Эдвард Эверетт (1822–1909), жазушы, реформатор және унитариандық пастор". Америка ұлттық өмірбаяны. Оксфорд университетінің баспасы.