Валид бин Атташ: Гуантанамо тұтқыны және 11 қыркүйекке қатысты күдіктер

Кіріспе

Йемендік Гуантанамо тұтқыны (1978 жылы туған)

Валид Мухаммад Салих бин Мубарак бин Атташ (وليد محمد صالح بن مبارك بن عتش; 1978 жылы туған) – терроризмге қатысты айыптармен АҚШ-тың Гуантанамо тұтқын лагерінде ұсталып тұрған йемендік тұтқын. Ол 11 қыркүйек шабуылының бастапқы кезеңдерінде маңызды рөл атқарды деген күдік бар. Ұлттық барлау дирекциясы оны "террорист отбасының мүшесі" деп сипаттады. Гуантанамодағы әскери комиссияның американдық прокурорлары оның 1998 жылғы Шығыс Африкадағы елшіліктерге жасалған және USS Cole кемесіне шабуылдарды дайындауға көмектескенін, сондай-ақ Осама бен Ладеннің күзетшісі болғанын мәлімдеді.

9/11 шабуылдарына қатысы бар деп айыпталған

1999 жылдың көктемінде Бен Ладен АҚШ-тың қандай нысандарға ұшақтарды шапқылауды талқылағаннан кейін, өз-өзіне қасас жасаушы ретінде төрт адамды іріктеді. Бұл оперативтік қызметкерлер Валид бин Атташ, Наваф әл-Хазми, Халид әл-Михдар және Абу Бара әл-Йемені деп анықталды. Бинатташтың ұшақтар операциясына қатысуын қалаған Халид Шейх Мохаммед (KSM) операцияны екі бөлікке бөлді. Бірінші бөлігі АҚШ-та жоспарланған шабуылдарды, ал екінші бөлігі Оңтүстік-Шығыс Азияда АҚШ тілді коммерциялық авиакомпанияларды қақпақтап, оларды жаруды қамтыды. Бинатташ бұл жоспардың бөлігін растап, Оңтүстік-Шығыс Азияның бірнеше елінен авиакомпанияларды қақпақтап алу ниетін білдірді. 1999 жылдың желтоқсанында Бинатташ Пәкістанның Карачи қаласында KSM-мен бірге негізгі ағылшын тілін үйрену, авиакомпания кестелерін түсіндіру және оқу, саяхаттарды ұйымдастыру, қақпақтап алу туралы фильмдер көру, ұшу симуляторларын пайдалану және ұшуларды тексеруді үйренуге қатысты. Бинатташ Куала-Лумпурға сапар шегіп, Наваф әл-Хазми мен Халид әл-Михдармен кездесіп, ұшуларды тексеру кезінде алынған мәліметтерді талқылады, оған ұшу қауіпсіздігі, ұшақтағы шапыру пышағын жасыру және «Ұшақтар операциясы» үшін пайдаланылатын басқа ұшу ақпараты кірді. Ол «Қараңғы түрмеге» жіберілді, ал оның інісі 2003 немесе 2004 жылдары Гуантанамодағы тұтқын лагеріне ауыстырылды. Ол онда қатал жағдайларда тексерілді және Абдеррауф Ждейді білгенін мойындады. Бір аяғы ғана болғанына қарамастан, ол «оған өте қиын» күйде тұруға мәжбүр болды, себебі американдықтар оның жасанды аяғын алып тастады, оны бір аяғымен қиындықпен теңдестіруге мәжбүр етті, содан кейін тепе-теңдігін жоғалтып, қолының сіңірлерін жыртып алды. 2006 жылдың 6 қыркүйегінде ол ЦРУ-ның құпия түрмесінде ұсталып тұрған тағы 13 «жоғары деңгейдегі тұтқынмен» бірге Гуантанамоға жеткізілді. Польшада ол американдықтардың Польша аумағындағы ЦРУ-ның қара тірек пунктінде жасаған жазалауларына байланысты құрбандық статусын алды.

In the spring of 1999, Bin Laden selected four individuals to serve as suicide operatives after discussing what U. S. targets to crash planes into. These operatives were identified as Walid Bin Attash, Nawaf al Hazmi, Khalid al Mihdhar, and Abu Bara al Yemeni. Still wanting Bin'Attash to be involved in the planes operation, Khalid Sheikh Mohammed (KSM) split the operation into two parts. The first part involved the planned attacks in the US with the second part involving the hijacking of US flagged commercial airlines over South East Asia and blowing them up. Bin'Attash confirmed this part of the plot and state the intention was to hijack several airlines from various Southeast Asian countries. In December 1999, Bin'Attash was trained by KSM in Karachi, Pakistan which involved learning basic English, interpreting and reading airline timetables/flight schedules, making travel arrangements, watching movies that featured hijackings, using flight simulator games and learning how to case flights. Bin 'Attash traveled to Kuala Lumpur where he met with Nawaf al Hazmi and Khalid al Mihdhar and discussed the surveillance obtained while casing flights, which included the security on the flights, secreting the razor knife on board the aircraft, and other flight information for use in the "Planes Operation." He was sent to The Dark Prison, and his brother was moved to Guantanamo Bay detention camps in 2003 or 2004. While there, he was interrogated under harsh circumstances and confessed that Abderraouf Jdey had been known to him. Despite having only one leg, he was forced to stand in stress positions, "an acutely difficult technique for him" as the Americans took away his false leg, forcing him to balance awkwardly on one foot until losing his balance and ripping at the tendons in his arms. He was transferred to Guantanamo on September 6, 2006, together with 13 other "high level detainees" the CIA had been holding in secret detention. He was given victim status in Poland for his alleged torture by Americans in a CIA black site on Polish soil.

Жауынгерлік мәртебені қарау жөніндегі сот

Гуантанамоға қара жерлерден әкелінген жаңа тұтқындарға, «жау жауынгерінің» жаңа анықтамасына сәйкес келе ме екенін анықтау үшін, жауынгерлік мәртебеге қатысты жаңа трибуналдар ұйымдастырылды. Бұл трибуналдар 2004 жылы Жоғарғы Соттың Гуантанамодағы тұтқындарды ұстаудың конституцияға қайшы екендігі туралы шешімін жеңілдету мақсатында құрылған. Трибуналға оның тұтқындалуына әкеп соққан жайттарды тізімдеген дәлелдер туралы қорытынды хабарлама дайындалды. Мұхаммед Рашид Дауд әл-Овхалидің мәлімдемесіне сәйкес, Атташ оған шабуылдардан бір-екі ай бұрын АҚШ-тың Шығыс Африкадағы елшіліктеріне қарсы өзіне-өзі жарғыш шабуылға дайындалуды тапсырған. Атташ Лаугардағы жаттығу лагерінде жақын қарым-қатынасқа түсуге оқытылған және Осама бен Ладеннің лагерь бітірушілеріне сөз сөйлегенін көрген. Сондай-ақ, ол «USS Cole» кемесіне жасалған шабуылға қатысты күдіктінің қолданған Йемен азаматының тіркеу карточкасын пайдаланған. «USS Cole» шабуылына қатысушы аты-жөні аталмаған тұлға, Атташтан шабуылға көмектесуді сұраған хат алғанын мойындады, және оның бомбалаушыларға көмектесуінің жалғыз себебі осы хат болған. Билік «Аяқ атасы» деп аталған «әл-Қаида» тобының жоғары лауазымды мүшесі бар екенін білген, және оның жоғалған аяғына байланысты бұл Атташқа сілтеме болуы мүмкін деп санайтын. Атташқа тиесілі телефондағы контактілік нөмір «әл-Қаиданың» жоғары лауазымды қызметкеріне тиесілі дептерде де тіркелген, ал оның университеттік куәлігі «әл-Қаиданың» Карачидегі тұрағынан табылған. Сондай-ақ, ол рейд кезінде табылған жазбада «әл-Қаиданың» түрлі мүшелеріне жасалған төлемдер туралы айтылған. Аты-жөні аталмаған дереккөз оны әл-Фаруқ жаттығу лагерінде көргенін мәлімдеді. Бин Атташ өзінің трибуналына қатысты. 2007 жылдың 12 наурызындағы трибуналдан бір апта өткен соң, Атташ «USS Cole» және елшілікке жасалған шабуылдарға қатысқан рөлін мойындады. Ол «USS Cole» бомбалауында пайдаланылған жарылғыш заттар мен шағын қайықты сатып алғанын, сондай-ақ қылмыскерлерді жалдағанын және шабуылдан 18 ай бұрын операцияны жоспарлағанын мойындады. Ол «USS Cole» шабуылы кезінде бен Ладенмен бірге Ауғанстанның Кандагар қаласында болғанын, ал елшілікке жасалған шабуыл кезінде шабуылдың бас ұйымдастырушысымен Карачиде кездескенін мәлімдеді. Қорғаныс министрлігі кейіннен трибуналдың құпия емес бөлігінен он беттік транскрипт жариялады: Мен Усама бен Ладен мен оның орынбасары шейх Абу Хафс әл-Масри және Найробидегі ұяшық басшысы арасындағы байланыс болдым. Мен Пакистанда қолжетімді байланыс болдым. Мен ұяшықтың қажетті құжаттарымен, жалған мөрлерден бастап визаларға дейін қамтамасыз еттім. Оның жеке өкілі 13 ақпанда онымен кездесіп, Атташ көптеген айыптаулардың негізінен дұрыс екенін растады, бірақ оның ешқашан телефоны болмағанын және Йеменнің тіркеу картасын өзі жасалмалағанын айтты.

Having been brought to Guantanamo from black sites, the new prisoners were accorded a new series of Combatant Status Review Tribunals, to determine whether the captives met the new definition of an "enemy combatant". They had been instituted in 2004 to mitigate the Supreme Court's findings that the holding of prisoners at Guantanamo Bay was unconstitutional. A Summary of Evidence memo was prepared for the tribunal, listing the alleged facts that led to his detainment. These included that Mohammad Rashed Daoud al Owhali had stated that Attash had told him to prepare for a suicide carbombing against East African embassies of the United States a month or two before the attacks occurred. The memo alleged that Attash had trained in close combat in the Lowgar training camp and seen Osama bin Laden give a speech to graduates of the camp. The memo also alleged that Attash used a Yemeni merchant's registration card that had been forged by "a suspect of the USS Cole bombing". An unnamed participant in the Cole bombing also confessed to being given a letter written by Attash which asked for his assistance with the bombing, and was the only reason he aided the bombers. It also said that authorities knew of an al Qaeda cell dubbed "Father of the Leg" that revolved around a senior member, and believed this was a reference to Attash due to his missing limb. It also stated that a contact stored in the phone belonging to Attash was also listed as a contact in a notebook belonging to "a senior al Qaida operative", and that his University ID card had been found "at an alleged al Qaida residence" in Karachi. He was also "implicated" by a notebook found during a raid, which listed payments made to various al Qaeda members. An unnamed source also claimed to have seen him at al Farouq training camp. Bin Attash attended his Tribunal. A week after the March 12, 2007, tribunal, Attash was reported to have confessed to his role in preparing both the Cole and Embassy attacks. He confessed purchasing the explosives and small boat used in the Cole bombing, as well as recruiting the perpetrators, and planning the operation 18 months before the actual attack; he stated that he was in Kandahar, Afghanistan with bin Laden at the time of the Cole attack, and in Karachi at the time of the simultaneous embassy bombings meeting with the mastermind of the attack. The DoD was later to publish a ten page transcript from the unclassified portion of the Tribunal:

I was the link between Usama bin Laden and his deputy Sheikh Abu Hafs al Masri and the cell chief in Nairobi. I was the link that was available in Pakistan. I used to supply the cell with whatever documents they need from fake stamps to visas, whatever. His Personal Representative met with him on February 13, and told the tribunal that Attash confirmed that many of the allegations were basically correct, but that he had never owned a telephone and that he had forged the Yemeni registration card himself.

Әскери комиссия алдында айып тағылды

Қорғаныс министрлігі 2007 жылдың 9 тамызында ЦРУ-ның құпия түрмелерінен Гуантанамоға ауыстырылған "жоғары құндылықтағы тұтқындардың" барлығы он төртіншісінің ресми түрде "жау жауынгерлері" деп тағайындалғанын жариялады. Сот судьялары Питер Браунбек пен Кит Оллред екі ай бұрын тек "заңсыз жау жауынгерлері" ғана әскери комиссияға тартылуы мүмкін деген үкім шығарғанмен, Қорғаныс министрлігі бұл талаптан бас тартып, барлық он төрт адам Гуантанамодағы әскери комиссия алдында айыпталуы мүмкін екенін мәлімдеді. Бен Атташ, Халид Шейх Мохаммед және Аммар әл Балучи өздерінің адвокаттары ретінде өзі қызмет етуді таңдады. Олар қорғанысын дайындау үшін ноутбуктер мен интернетке қол жеткізуді сұрады. 2008 жылдың қазанында Ральф Кольман оларға компьютерлер беруге, бірақ интернетке қол жеткізуге рұқсат бермеді. 2008 жылдың 8 желтоқсанында Халид Шейх Мохаммед судьяға өзі және тағы төрт айыпталушы кінәларын мойындап, жазасын өтеуге дайын екендерін айтты; алайда, Хосауи мен бин әл Шибтың психикалық жағдайына қатысты тыңдаулар өткеннен кейін өтініш қарастырылатын болды. Мохаммед: "Біздің барлығымыз бірге кінәмызды мойындағымыз келеді" деді. 2010 жылдың 17 мамырында Saba News агенттігі Валид бин Атташ пен тағы төрт йемендікке 2010 жылдың жазында айып тағылатынын хабарлады. Saba News хабарлағандай, тағы екі йемендік – Рамзи бин әл Шиб және Абд әл Рахим әл Нашири де айыпталуы мүмкін. 2011 жылдың 31 мамырында Қорғаныс министрлігі 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдарға қатысы бар деп күдіктелген Бин Атташ пен тағы төрт адамға қатысты іс қозғалып, жаза күшейтілгенін хабарлады. Айыптамалардың ішінде: құлсату, соғыс заңын бұза отырып кісі өлтіру, бейбіт тұрғындарға шабуыл жасау, азаматтық объектілерге шабуыл жасау, қасақана дене жарақатын келтіру, соғыс заңын бұза отырып мүлікті жою, ұшақтарды қақпау және терроризм. 2022 жылдың желтоқсанына қарай, іс әлі де сотқа дейінгі кезеңде қалып, жылдар бойы кешіктіріліп келеді. 2022 жылдың соңындағы хабарларға сәйкес, Байден әкімшілігі Бин Атташ пен тағы төрт күдікті террористке қатысты әскери комиссияда келісім жасау мүмкіндігін қарастырып жатыр.

The Department of Defense announced on August 9, 2007, that all fourteen of the "high value detainees" who had been transferred to Guantanamo from the CIA's black sites, had been officially classified as "enemy combatants". Although judges Peter Brownback and Keith J. Allred had ruled two months earlier that only "illegal enemy combatants" could face military commissions, the Department of Defense waived the qualifier and said that all fourteen men could now face charges before Guantanamo military commissions. Bin Attash, Khalid Sheikh Mohammed, Ammar al Baluchi chose to serve as their own attorney. They requested laptops, and internet access, in order to prepare their defenses. In October 2008, Ralph Kohlmann ruled that they be provided with the computers, but not the internet access. On December 8, 2008, Khalid Sheikh Mohammed told the judge that he and the other four indictees wished to confess and plead guilty; however, the plea would be delayed until after mental competency hearings for Hawsawi and bin al Shibh. Mohammed said, "We want everyone to plead together." On May 17, 2010, Saba News reported that Walid bin Attash, and four other Yemenis would face charges in the summer of 2010. Two of the other Yemenis Saba News reported would face charges were: Ramzi bin al Shibh and Abd al Rahim al Nashiri. On May 31, 2011, the Department of Defense announced that capital charges have been re filed against Bin 'Attash and four other alleged co conspirators for their alleged roles in the September 11th, 2001 attacks. The charges include: conspiracy, murder in violation of the law of war, attacking civilians, attacking civilian objects, intentionally causing serious bodily injury, destruction of property in violation of the law of war, hijacking aircraft and terrorism. As of December 2022, the case is still in the pretrial phase after years of delays. Reporting in late 2022 indicated that the Biden administration was weighing a possible plea deal with Bin 'Attash and the four other suspected terrorists' Military Commission Trial.