Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көру қабілеті бұзылған оқушылардың білім алуы
Education of students with vision impairment
Соқырлық және білім беру мәселесі соқыр оқушылардың ерекше қажеттіліктерін қалай тиімді шешуге болады деген тұрғысынан дамып келе жатқан тәсілдерді және қоғамдық пікірлерді қамтиды. Соқырларды психиатриялық ауруханаларға жатқызу тарихы мың жылдан астам уақытқа созылады, бірақ билік тек 18 ғасырда олар үшін арнайы мектептер құрды, онда соқыр балалар, әсіресе жағдайы жақсырақ балалар, көбінесе осындай мамандандырылған ортада білім алды. Бұл мекемелер қарапайым кәсіби және бейімделу оқытумен қатар, балама форматта ұсынылатын академиялық пәндердің негіздерін берді. Мысалы, әдебиет соқыр оқушыларға көтеріңкі әріптермен жазылған түрде қолжетімді болды.
The subject of blindness and education has included evolving approaches and public perceptions of how best to address the special needs of blind students. The practice of institutionalizing the blind in asylums has a history extending back over a thousand years, but it was not until the 18th century that authorities created schools for them where blind children, particularly those more privileged, were usually educated in such specialized settings. These institutions provided simple vocational and adaptive training, as well as grounding in academic subjects offered through alternative formats. Literature, for example, was being made available to blind students by way of embossed Roman letters.
Ежелгі Мысыр
Ежелгі египеттіктер мүгедектіктің себептері мен емделуіне қызығушылық танытқан алғашқы өркениет болды, және кейбір кезеңдерде соқыр адамдар қоғамдағы ақындар мен музыканттардың маңызды бөлігін құрады. Орта патшалықта (б.з.д. 2040–1640 жж.) қабір қабырғаларында соқыр арфашылдар бейнеленген. Үміткерлер соқыр және кедей болуы керек еді, және олар тамақ пен киім үшін күніне 24 соу алды. Тұрғындардың бір бөлігі қолөнер жасады, бірақ олар ресми оқыту алмады. 1765 жылы Эдинбург пен Бристольде еңбек ететін соқырларға арналған паналар ашылды, бірақ соқырларды арнайы оқыту үшін алғашқы мектепті 1791 жылы Ливерпульде Эдвард Раштон "Мұқтаж соқырларды оқыту мектебі" деп атап құрды. Ол соқыр балаларды қолөнерге үйретті, бірақ формалды білім берілмеді. Сол кезде ашылған басқа да мекемелер: Лондондағы мұқтаж соқырлар мектебі және Норвичтегі мұқтаж соқырларға арналған пана және мектеп. Францияда Валентин Хауй 1784 жылы Ұлттық жас соқырлар институтын құрды. Хауйдың соқырларға көмектесуге деген ниеті, діни мереке кезінде соқырларды мазақтап, қорлағандарын көргенде туды. 1784 жылдың мамырында Сен-Жермен-де-Преде ол жас сұраныш иесі Франсуа Лесуэрмен танысты; ол оның алғашқы шәкірті болды. Ол Лесуэрге оқуға және сөйлемдер құрастыруға үйрету үшін көтеріңкі әріптер әдісін ойлап тапты. Ол үлкен жетістіктерге жетті, және Хауй 1784 жылдың қыркүйегінде Journal de Paris басылымында осы жетістігін жариялады, содан кейін Француз ғылым академиясынан қолдау алды. Филантропиялық қоғамның көмегімен Хауй 1785 жылдың ақпанында соқыр жастар институтын, Institut National des Jeunes Aveugles-ті құрды. Соқырларға арналған филантропиялық тоқыма шеберханасының негізінде 1786 жылдың 26 желтоқсанында соқыр балалар институты ашылды. Оның мақсаты оқушыларды оқыту және оларды қолмен жұмыс істеуге үйрету болды: тоқу және кітап басу.
The Ancient Egyptians were the first civilisation to display an interest in the causes and cures for disabilities and during some periods blind people are recorded as representing a substantial portion of the poets and musicians in society. In the Middle Kingdom (c. 2040–1640 BCE), blind harpists are depicted on tomb walls. Applicants had to be both blind and poor and they received 24 sous a day for their food and clothing. Some of the residents produced craft work but they received no formal instruction. Asylums for the Industrious Blind were established in Edinburgh and Bristol in 1765, but the first school anywhere, to expressly teach the blind was set up by Edward Rushton in Liverpool as the School for the Instruction of the Indigent Blind in 1791. It taught the blind children skills in manual crafts although there was no formal education as such. Other institutions set up at that time were: the School for the Indigent Blind in London and the Asylum and School for the Indigent Blind at Norwich. In France, the Institut National des Jeunes Aveugles was established in 1784 by Valentin Haüy. Haüy's impulse to help the blind began when he witnessed the blind being mocked during a religious street festival. In May 1784, at Saint Germain des Prés, he met a young beggar, François Lesueur; he was his first student. He developed a method of raised letters, to teach Lesueur to read, and compose sentences. He made rapid progress, and Haüy announced the success, in September 1784 in the Journal de Paris, then receiving encouragement from the French Academy of Sciences. With the help of the Philanthropic Society Haüy founded the Institute for Blind Youth, the Institut National des Jeunes Aveugles, in February 1785. Building on the philanthropic spinning workshop for the blind, the institution of Blind Children was dedicated on 26 December 1786. Its purpose was to educate students and teach them manual work: spinning, and letterpress.
Брайль жазуы
1819 жылы Луи Брайль Хауи мектебінде оқыды, кейін ол онда сабақ берді. Көп ұзамай ол көретін және соқыр адамдар арасындағы маңызды байланыс үзілісін жоюға мүмкіндік беретін оқу және жазу жүйесін жасауға бекінді. Оның сөздерімен айтқанда: «Коммуникацияға қол жеткізу – кең мағынада білімге қол жеткізу, және бұл біз үшін [соқырлар] үшін өте маңызды, егер бізді көретін адамдар жек көруі немесе жоғарыдан қарауы мүмкін болса. Бізге аяныш керек емес, біздің осалдығымызды еске салмаудың қажеті де жоқ. Біз тең дәрежеде қарастырылуымыз керек – және коммуникация осыны қамтамасыз етудің жолы». 1821 жылы Брайль француз армиясының капитаны Шарль Барбьер жасаған коммуникация жүйесі туралы білді. Барбьердің «түнгі жазуы» қалың қағазға басылған нүктелер мен сызықтардан тұратын код болды. Бұл белгілерді саусақтармен толыққанды түсінуге болады, бұл сарбаздарға жарықсыз немесе сөйлемей-ақ майданда ақпарат алмасуға мүмкіндік берді. Капитанның коды бастапқыда әскери мақсаттар үшін тым күрделі болып шықты, бірақ ол Брайльді өзінің жүйесін жасауға шабыттандырды. Брайль өз идеяларымен талмай жұмыс істеді және 1824 жылы, он бес жасында жүйесін дамытты. Барбьердің түнгі жазуынан ол оның түрін жеңілдетіп, тиімділігін арттырды. Ол әр әріп үшін біртекті бағаналар жасады және он екі көтерілген нүктені алтыға дейін азайтты. Ол жүйесін 1829 жылы жариялады, ал 1837 жылғы екінші басылымда оларды оқу қиын болғандықтан сызықтарды алып тастады. Ең бастысы, Брайльдің кіші ұяшықтарын бір саусақпен әріптер ретінде тануға болады. Осы кезде оқу кодтары, әсіресе Брайль және Нью-Йорк нүктелері педагогтар арасында танымал болды, себебі кейбір адамдар рельефті әріптерді (мысалы, Ай шрифтін) үйренуге қиын және қолдануға қолайсыз деп санады, сондықтан (НҮКТЕ КОДТАРЫ) жаңадан құрылды немесе Еуропадағы белгілі мектептерден әкелінді. Нью-Йорк нүктесі бір кезде кеңінен қабылданса да, кейіннен Брайль «Нүктелер соғысы» деп аталатын тартыста жеңіске жетті. Ең беделді интернаттарда білім беру теориясының соңғы жаңалықтарымен таныс білікті мұғалімдер жұмыс істеді. Олардың кейбір әдістері қазіргі стандарттармен салыстырғанда ескірген сияқты көрінсе де, әсіресе кәсіптік оқыту мүмкіндіктеріне қатысты, олардың күш-жігері ХХ ғасырда соқыр студенттердің білім алуы мен қоғамға интеграциялануына жол ашты. ХХ ғасырдың басында бірнеше соқыр студенттер өз аудандарындағы мектептерге арнайы білім беру көмегімен қабылданды. Көпшілігі әлі де интернаттарда оқыды, бірақ ақ таяқ 1930 жылдары кеңінен қолданысқа енгеннен кейін олардың саны жылдар өте келе төмендеді – ол қозғалыс құралы және соқырлықтың символы болды.
Louis Braille attended Haüy's school in 1819 and later taught there. He soon became determined to fashion a system of reading and writing that could bridge the critical gap in communication between the sighted and the blind. In his own words: "Access to communication in the widest sense is access to knowledge, and that is vitally important for us if we [the blind] are not to go on being despised or patronized by condescending sighted people. We do not need pity, nor do we need to be reminded we are vulnerable. We must be treated as equals – and communication is the way this can be brought about." In 1821, Braille learned of a communication system devised by Captain Charles Barbier of the French Army. Barbier's "night writing" was a code of dots and dashes impressed into thick paper. These impressions could be interpreted entirely by the fingers, letting soldiers share information on the battlefield without having light or needing to speak. The captain's code turned out to be too complex to use in its original military form, but it inspired Braille to develop a system of his own. Braille worked tirelessly on his ideas, and his system was largely completed by 1824, when he was just fifteen years of age. From Barbier's night writing, he innovated by simplifying its form and maximizing its efficiency. He made uniform columns for each letter, and he reduced the twelve raised dots to six. He published his system in 1829, and by the second edition in 1837 had discarded the dashes because they were too difficult to read. Crucially, Braille's smaller cells were capable of being recognized as letters with a single touch of a finger.) By this time, reading codes chiefly braille and New York Point had gained favor among educators as embossed letters (such as Moon type) were said by some to be difficult to learn and cumbersome to use, and so (DOT CODES) were either newly created or imported from well established schools in Europe. Though New York Point was widely accepted for a time, Braille has since emerged the victor in what some blindness historians have dubbed "the War of the Dots". The more respected residential schools were staffed by competent teachers who kept abreast of the latest developments in educational theory. While some of their methods seem archaic by today's standards particularly where their Vocational Training options are concerned their efforts did pave the way for the education and integration of blind students in the 20th century. The early 20th century saw a handful of blind students enrolled in their neighborhood schools, with special educational supports. Most still attended residential institutions, but that number dropped steadily as the years wore on especially after the white cane was adopted into common use as a mobility tool and symbol of blindness in the 1930s.
Анируддханың соқырлар үшін банкі
Әлемде көру қабілеті бұзылған 253 миллион адам бар: олардың 36 миллионы соқыр, ал 217 миллионы орташа немесе ауыр дәрежеде көру қабілетінен айырылған. Оның ішінде Үндістанда 8 миллионға жуық адам бар, олардың шамамен 3 миллионы – соқыр оқушылар. Табиғат заңына сәйкес, адам организмінің бір сезім мүшесі жұмыс істемей қалғанда, қалғандары бұл кемшілікті толықтыру үшін көбірек белсенді болады. Соқыр адамдарда есту және сезіну қабілеттері өте жақсы дамыған және маңызды рөл атқарады. Мумбайдағы (Үндістан) Шри Анируддха Упасана қорының идеясымен құрылған және жұмыс істейтін Анируддханың соқырлар банкі, соқыр балалардың біліміне мейіріммен және ерекше тәсілмен қолдау көрсетеді. Банк ағылшын, хинди, маратхи, гужарати, тамил, каннада, бенгал, малаялам, телугу және санскрит тілдеріндегі оқу бағдарламасын өз ана тілдерін жақсы білетін адамдар арқылы жазады. Бүгінгі күнге дейін жазылған CD дискілері Үндістанның 26 штатында және көршілес Пәкістанның бірнеше аймағында көзі көрмейтін адамдардың өміріне үлкен өзгеріс әкелді. Банк CD дискілерінің жоғары сапасын және стандартын тұрақты және ұқыпты тексеру арқылы сақтайды.
An estimated 253 million people live with vision impairment: 36 million are blind and 217 million have moderate to severe vision impairment in the world with nearly 80 lakhs in India itself out of which number of blind students is close to 30 lakhs. As per the law of nature, when one sensory organ does not function in human body, the other sensory organs become more active to compensate for the defect. In the case of blind persons, hearing and touch are very active and play an important role. Aniruddha's Bank for The Blind, conceptualized and operationalized by Shree Aniruddha Upasana Foundation, Mumbai, India, supports education for the blind in an affectionate and unique way. The bank records the study curriculum in 12 languages like English, Hindi, Marathi, Gujarati, Tamil, Kannada, Bengali, Malayalam, Telugu, and Sanskrit by the people who are well versed in their own mother tongue. To date, the recorded CDs have made a difference in the lives of blind people in almost 26 states of India and a few regions of neighbouring Pakistan too. The bank maintains high quality and standard of the CDs by regular and diligent verification.
Бүгін
Көптеген соқыр және көру қабілеті нашар оқушылар қазір өз аудандағы мектептерге барады, көбінесе білім алуда академиялық пәндердің мұғалімдері және оларды балама дағдыларға оқытатын мамандар тобы көмектеседі: Ориентация және мобильділік (О және М) оқуы – тәуелсіз саяхаттануға қатысты нұсқаулар – әдетте осы салада білім алған мердігерлермен жүргізіледі, сондай-ақ Брайль оқуы да солардың құзырында. Соқыр балаларға кеңістіктік ұғымдарды түсіну және өзін-өзі күту бойынша қосымша оқыту қажет болуы мүмкін, себебі олар басқа балалар сияқты көру арқылы немесе еліктеу арқылы үйрене алмайды. Заң бойынша соқыр деп тіркелгендердің тек он пайызы ғана көру қабілетін мүлдем жоғалтқан, сондықтан көптеген оқушыларға қалған көру қабілеттерін барынша тиімді пайдалануға үйретіледі, осылайша кейбіреулері оптикалық құралдармен немесе оларсыз жазуды оқиды және таяқсыз саяхаттайды. Әрбір оқушының жеке қажеттіліктеріне бейімделген қажетті оқыту мен берік академиялық білімнің үйлесімі, соқыр және көру қабілеті нашар оқушыларды әлеммен дербес айналыса білуге дайындауға зор үлес қосады.
Most blind and visually impaired students now attend their neighborhood schools, often aided in their educational pursuits by regular teachers of academics and by a team of professionals who train them in alternative skills: Orientation and Mobility (O and M) training instruction in independent travel is usually taught by contractors educated in that area, as is Braille. Blind children may also need special training in understanding spatial concepts, and in self care, as they are often unable to learn visually and through imitation as other children do. Since only ten percent of those registered as legally blind have no usable vision, many students are also taught to use their remaining sight to maximum effect, so that some read print (with or without optical aids) and travel without canes. A combination of necessary training tailored to the unique needs of each student and solid academics goes a long way towards producing blind and visually impaired students capable of dealing with the world independently.