Ақ таяқ – көзі нашар көретін немесе соқыр адамдардың қауіпсіздігі үшін қолданылатын құрал. Қоршаған ортаны тексеруге, кедергілерді анықтауға көмектеседі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көзі көрмейтіндер пайдаланатын ерекше таяқ. Ақ таяқ – көзі көрмейтін немесе көру қабілеті нашар көптеген адамдар қолданатын құрал. Ақ таяқ негізінен пайдаланушыға қоршаған ортаны кедергілер мен бағыт белгілері үшін тексеруге мүмкіндік береді, сонымен қатар айналадағы адамдарға пайдаланушының көзі көрмейтін немесе көру қабілеті нашар екенін анықтауға және тиісті сақтық шараларын қолдануға көмектеседі. Міне, осы себепті көптеген елдерде таяқтың ақ түсті болуы міндетті.
Distinctive cane used in walking by the blind
A white cane is a device used by many people who are blind or visually impaired. A white cane primarily allows its user to scan their surroundings for obstacles or orientation marks, but is also helpful for onlookers in identifying the user as blind or visually impaired and taking appropriate care. The latter is the reason for the cane's white colour, which in many jurisdictions is mandatory.
Нұсқалар
Ұзын таяқ: Негізінен пайдаланушының жолындағы кедергілерді анықтауға арналған қозғалыс құралы ретінде жасалған. Таяқтың ұзындығы пайдаланушының бойына байланысты, дәстүрлі түрде еденнен пайдаланушының кеуде сүйегіне дейін созылады. Бұл ең танымал түрі, бірақ кейбір ұйымдар одан әлдеқайда ұзын таяқтарды қолдануды ұсынады. Жетекші таяқ: Әдетте еденнен пайдаланушының белшесіне дейін жететін, қозғалыс құралы ретінде мүмкіндігі шектеулі қысқа таяқ. Ол бордюрлер мен сатыларды анықтау үшін қолданылады. Жетекші таяқты денеге диагональ бойынша қою арқылы қорғануға болады, ол пайдаланушыны алдындағы кедергілер туралы ескертеді. Анықтама таяғы (кейде ID таяғы деп қысқартылады және британдық ағылшын тілінде символ таяғы деп аталады): Басты мақсаты – пайдаланушының көру қабілеті нашар екенін басқаларға хабарлау, бірақ оған ұзын таяқ немесе басқа түр қажет емес. Ол көбінесе ұзын таяқтан жеңіл және қысқа болады, және қозғалыс құралы ретінде қолданылмайды. Қолдау таяғы: Көру қабілеті нашар пайдаланушыға физикалық тұрақтылық беруге арналған, сонымен қатар анықтама құралы ретінде де жұмыс істейді. Оның қозғалыс құралы ретінде мүмкіндігі өте шектеулі. Балалар таяғы: Бұл түр ересектердің ұзын таяғымен бірдей жұмыс істейді, бірақ балаларға арналған, сондықтан кішірек және жеңіл. Жасыл таяқ: Кейбір елдерде, мысалы Аргентинада, пайдаланушының көру қабілеті нашар екенін көрсету үшін қолданылады, ал ақ таяқ – толық соқыр екенін білдіреді.
Long cane: Designed primarily as a mobility tool used to detect objects in the path of a user. Cane length depends upon the height of a user, and traditionally extends from the floor to the user's sternum. It is the most well known variant, though some organisations favor the use of much longer canes. Guide cane: A shorter cane, generally extending from the floor to the user's waist, with more limited potential as a mobility device. It is used to scan for kerbs and steps. The guide cane can also be used diagonally across the body for protection, warning the user of obstacles immediately ahead. Identification cane (sometimes shortened to ID cane and known as the symbol cane in British English): Used primarily to alert others that the user is visually impaired, but not to the extent where they require a long cane or other variant. It is often lighter and shorter than the long cane, and has no use as a mobility tool. Support cane: Designed primarily to offer physical stability to a visually impaired user, the cane also works as a means of identification. It has very limited potential as a mobility device. Kiddie cane: This variant functions exactly the same as an adult's long cane but is designed for use by children, and is thus smaller and lighter. Green cane: Used in some countries, such as Argentina, to designate that the user has low vision, while the white cane designates that a user is completely blind.
Тарих
Соқыр адамдар ғасырлар бойы таяқтарды қозғалыс құралы ретінде пайдаланып келеді. 1921 жылы Бристоль қаласынан шыққан фотограф Джеймс Биггс апаттан кейін соқыр болып, үйі маңындағы қозғалысқа бейімделе алмағандықтан, таяғын ақ түспен бояп, оны жақсы көрінуіне мүмкіндік жасады. 1931 жылы Францияда Гилли д’Эрбемон соқыр адамдар үшін ұлттық ақ таяқ қозғалысын бастады. 1931 жылдың 7 ақпанында Гилли д’Эрбемон бірнеше француз министрлерінің куәлігінде алғашқы екі ақ таяқты соқыр адамдарға табыс етті. Кейіннен тағы 5000 ақ таяқ Бірінші дүниежүзілік соғыста соқыр болған француз ардагерлері мен соқыр азаматтарға жіберілді. Бірінші арнайы ақ таяққа қатысты жарлық 1930 жылдың желтоқсанында Пеорияда, Иллинойс штатында, Пеория Lions клубының араласуымен қабылданды, ол соқыр жаяу жүргіншілерге қорғау және ақ таяқ ұстағанда жол беру құқығын берді. Ұзын таяқты Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерін оңалту жөніндегі маман Ричард Э. Гувер Valley Forge армиялық ауруханасында жетілдірді. 1944 жылы ол Lions Club ақ таяғын (алғашқыда ағаштан жасалған) алып, бір апта бойы ауруханада көзін байлап жүрді. Осы уақыт ішінде ол қазіргі «ұзын таяқ» оқыту әдісін немесе Гувер әдісін жасады. Ол қазір «Жеңіл салмақты ұзын таяқ техникасының әкесі» деп аталады. Негізгі техника – таяқты дене ортасынан аяқ алдына қарай және кері итеру. Адам қадам басса кезінде таяқ артқы аяққа қарай сүрілуі керек. Басқа оңалтушыларды немесе «бағдар берушілерді» жаңа техникамен таныстырудан бұрын, ол Еуропа майданындағы ардагерлер үшін жеңіл, ұзын ақ таяқтар жасауға арнайы тапсырыс берді. Гувердің ұзын таяқ техникасы 1948 жылы Ардагерлер істері департаментінің бірінші соқырларды оңалту орталығын ашқан және бұрынғы Valley Forge армиялық ауруханасының оқытушыларымен жұмыс істеген Эдвард Хайнс кіші ВА ауруханасында жетілдірілді. 1964 жылдың 6 қазанында Конгрестің бірлескен қарары HR 753 қол қойылып, АҚШ Президентіне әр жылдың 15 қазанын «Ақ таяқ қауіпсіздігі күні» деп жариялауға рұқсат берді. Президент Линдон Джонсон бұл жарлықты алғаш рет жариялады.
Blind people have used canes as mobility tools for centuries. In 1921 James Biggs, a photographer from Bristol who became blind after an accident and was uncomfortable with the amount of traffic around his home, painted his walking stick white to be more easily visible. In 1931 in France, Guilly d'Herbemont launched a national white stick movement for blind people. On February 7, 1931, Guilly d'Herbemont symbolically gave the first two white canes to blind people, in the presence of several French ministers. 5,000 more white canes were later sent to blind French veterans from World War I and blind civilians. The first special white cane ordinance was passed in December 1930 in Peoria, Illinois, after intervention of the Peoria Lions Club, granting blind pedestrians protections and the right of way while carrying a white cane. The long cane was improved upon by World War II veterans rehabilitation specialist, Richard E. Hoover, at Valley Forge Army Hospital. In 1944, he took the Lions Club white cane (originally made of wood) and went around the hospital blindfolded for a week. During this time he developed what is now the standard method of "long cane" training or the Hoover Method. He is now called the "Father of the Lightweight Long Cane Technique". The basic technique is to swing the cane from the center of the body back and forth before the feet. The cane should be swept before the rear foot as the person steps. Before he taught other rehabilitators, or "orientors", his new technique he had a special commission to have lightweight, long white canes made for the veterans of the European fronts. Hoover's long cane technique was perfected at Edward Hines Jr. VA Hospital, which opened the Department of Veterans Affairs' first Blind Rehabilitation Center in 1948 and was staffed by former Valley Forge Army Hospital instructors. On October 6, 1964, a joint resolution of the Congress, HR 753, was signed into law authorizing the President of the United States to proclaim October 15 of each year as "White Cane Safety Day". President Lyndon Johnson was the first to make this proclamation.
Қамысқа қатысты заңнама
Ақ таяқ көбінесе "соқырлықтың символы" ретінде қабылданып жүрсе де, әр елде "соқырларға арналған таяқ" деген ұғымға қатысты әртүрлі ережелер бар. Ұлыбританияда ақ таяқ адамның көру қабілеті нашар, бірақ есту қабілеті қалыпты екенін көрсетеді; қызыл жолақтар қосылғанда, ол пайдаланушының саңырау-соқыр екенін білдіреді. 2002 жылдың қараша айында Аргентинада көру қабілеті төмен адамдардың жасыл таяқ қолдануын мойындайтын заң қабылданды, онда ел "осы заңнан бастап, Аргентинаның барлық аймағында көру қабілеті төмен адамдардың бағдарлануы мен қозғалысы үшін жасыл таяқты пайдалануды қабылдайды. Оның салмағы, ұзындығы, серпімді тұтқасы және флуоресцентті сақинасы соқырлар қолданатын ақ таяқтардың сипаттамаларымен бірдей болады". Германияда ақ таяқпен жүретін адамдар (сенім принципінен) босатылады, яғни басқа жол қатысушылары олардың жол қозғалысы ережелері мен тәжірибесіне сәйкес келетініне сенбеуі керек. Өзін соқыр немесе мүгедек деп белгілеуге міндеттілік болмаса да, жол апатына қатысқан соқыр немесе көру қабілеті нашар адам өзін белгілемеген жағдайда, егер белгілемеуі апатқа себеп болмағанын немесе басқаша байланысы жоқ екенін дәлелдемесе, зиянды өтеуге жауапты болуы мүмкін.
While the white cane is commonly accepted as a "symbol of blindness", different countries still have different rules concerning what constitutes a "cane for the blind". In the United Kingdom, the white cane indicates that the individual has a visual impairment but normal hearing; with red bands added, it indicates that the user is deafblind. In November 2002, Argentina passed a law recognizing the use of green canes by people with low vision, stating that the nation would "adopt from this law, the use of a green cane in the whole of Argentina as a means of orientation and mobility for people with low vision. It will have the same characteristics in weight, length, elastic grip and fluorescent ring as do white canes used by the blind." In Germany, people carrying a white cane are exempted from the de (trust principle), therefore meaning that other traffic participants should not rely on them to adhere to all traffic regulations and practices. Although there is no general duty to mark oneself as blind or otherwise disabled, a blind or visually impaired person involved in a traffic accident without having marked themselves may be held responsible for damages unless they prove that their lack of marking was not causal or otherwise related to the accident.
Балалар мен таяқтар
Көптеген елдерде, Ұлыбритания сияқты, таяқ әдетте бала 7 мен 10 жас аралығында болғанда ғана қолданылады. Дегенмен, соңғы кезде балалар жүріп үйренгеннен бастап-ақ таяқтарды дамытуға көмектесу үшін пайдалану практикасы қолға алынып, үлкен табысқа қол жеткізілуде. Соқыр және мүмкіндігі шектеулі балалардың дамуы саласындағы пионерлер – Джозеф Каттер мен Лили Нильсен соқыр нәрестелердің және балалардың қозғалыс қабілетін зерттеу бойынша жаңа зерттеулерді енгізе бастады. Каттердің "Соқыр балаларда тәуелсіз қозғалыс және саяхат" атты кітабында таяқты мүмкіндігінше ертерек қолдану ұсынылады, осылайша соқыр бала оны пайдалануға және көретін бала жүріп үйренгендей табиғи және еркін қозғалуға үйренеді. Баланың жетілмеген ұстауы мен таяқтың тұтқасын алдынан емес, бүйінінен ұстау бейімділігін толықтыру үшін мұрын мен жақ деңгейі арасындағы ұзын таяқ ұсынылады. Баладан таяқты тиімді пайдаланудың толыққанды техникасын күтуге болмайды, ал бала өскен сайын оның стилі мен техникасын жетілдіруге болады.
In many countries, including the UK, a cane is not generally introduced to a child until they are between 7 and 10 years old. However, more recently canes have been started to be introduced as soon as a child learns to walk to aid development with great success. Joseph Cutter and Lilli Nielsen, pioneers in research on the development of blind and disabled children, have begun to introduce new research on mobility in blind infants in children. Cutter's book, Independent Movement and Travel in Blind Children, recommends a cane to be introduced as early as possible, so that the blind child learns to use it and move around naturally and organically, the same way a sighted child learns to walk. A longer cane, between nose and chin height, is recommended to compensate for a child's more immature grasp and tendency to hold the handle of the cane by the side instead of out in front. Mature cane technique should not be expected from a child, and style and technique can be refined as the child gets older.