Джеймс Раус: Американдық кәсіпкер және қала құрылысшысы

Кіріспе

Американдық жылжымайтын мүліктерді дамытушы, қала құрылысшысы және қоғамдық белсенді, американдық футболшы.

Джеймс Уилсон Роуз (26 сәуір 1914 – 9 сәуір 1996) – американдық кәсіпкер және The Rouse Company компаниясының негізін қалаушы. Роуз – американдық жылжымайтын мүліктерді дамытудың алғашқы қадамдарын жасаған, қала құрылысшысы, қоғамдық белсенді және кейіннен еркін кәсіпкерлік негізіндегі қайырымдылықпен айналысқан адам. Ол өмірінің барлық кезеңіндегі жетістіктері үшін ең жоғары азаматтық награда – Президенттік бостандық медалін алды.

Ерте өмір және білім

Джеймс "Джим" Рауз Мэриленд штатының Истон қаласында Лидия Агнес (құрметті әкесі Робинсон) мен консерві тауарткері Уиллард Голдсмит Рауздың отбасында дүниеге келген. Оның әкесі, Джонс Хопкинс университетінде білім алған заңгер, Харфорд округының бас прокуроры лауазымына бірнеше рет үміткер болған. Ол сайлауда жеңілген соң, Рауз отбасы Бель-Эйрден (Мэриленд штаты) Истонға көшіп келді. Рауз Истон қаласында (сол кездегі халқы: 5000) қала шетіндегі жақсы ауданда өсті. Оны анасы екінші сыныпқа дейін үйде оқытты, содан кейін мемлекеттік мектепке берді. 1930 жылы Рауз әкесін қуық безінің қатерлі ісікесінен, анасын жүрек жеткіліксіздігінен және балалық шағындағы үйін банк ипотекасынан айырды. Оның ағасы Билл оның Мэриленд штатының Порт-Депозит қаласындағы жеке Томе мектебінде бір жыл оқуына төледі. Ақша тапшылығына байланысты және Томе мектебінде оқуын жалғастыра алмағандықтан, Рауз отбасы Гавайиде орналасқан АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицеріне үйленген үлкен әпкесінен көмек сұрады. Рауз өзін әпкесінің күтімінде деп жариялады және енді әскери-теңіз байланыстарымен Гавайи университетінің Маноа қаласындағы кампусына өте төмен бағамен оқуға қабылданды. Ол бакалаврлық білімді екі жыл ғана алған, бірақ 1930 жылдары заң факультетіне түсу үшін осы жеткілікті болды. 1936 жылдың наурыз айында ол FHA несие кепілдіктерін іздеген Title Guarantee and Trust Company компаниясының несие офицері Гай Холлидейден ақша қарыздады және Мэриленд университетінің заң мектебінде аптасына үш күн сабаққа қатысты. Ол 22 жасында өзінің ұстазы Холлидейдің жұмысына орналасты. Жаңа келісім кезінде FHA-да жұмыс істеген кезде Раузға нәсілдік дискриминациялық ережелерді орындау міндеті жүктелді. Рауз Балтимор қаласының Роланд Парк ауданында антисемиттік квоталарды қолданды. 1951 жылы Рауз Балтимордың солтүстігіндегі Мэриленд пәтерінде пәтерлердің 75% жалға берілмейінше, еврей тұрғындарының 12% аспайтын квотасын сақтады. Рауз 1937 жылы бітіріп, 1939 жылы FHA-дан кетіп, Хантер Мосспен Мосс Рауз компаниясы деп аталатын ипотекалық банк фирмасында серіктес болды, бұл компания Мосс әпкесінен 20 000 доллар несиемен қаржыландырылды, ол кейін Рауз компаниясына айналды. Компания FHA қолдауымен несиелерге маманданды және Коннектикут Жалпыдан Черчилль Г. Кериді жұмысқа алды, оның бұрынғы компаниясы Мосс Раузға несие капиталын берді. 1954 жылы екі серіктес ажырасты, Мосс ажырасуды былай түсіндірді: "[Рауз] үлкен істерді жасағанды ұнататын адам еді. Мен кішкентай компанияны ұнататынмын. Сондықтан біз ажырастық". Harundale Mall кейін Harundale Plaza-ға ауыстырылды. 1999 жылы сауда орталығы қайта ашылып, Harundale Plaza деп қайта құрылды. Дүкендерге A. J. Wright, Super Fresh супермаркеті, Outback Steakhouse, Hollywood Video, Burlington Coat Factory және АҚШ пошта бөлімі, сонымен қатар бірнеше типтік сауда орталықтары кірді. Harundale Mall-дың "тасы" қазір Harundale Plaza-да тұр. Растық бөліністі қатаң түрде сақтаған қалада Рауз Крос-Кейзді барлық мүмкіндігі барларға ашық етуді жоспарлады. Бұл жобада таунхаустар, бақшадағы пәтерлер, Франк Гери жобалаған биік пәтер үйі, ауыл алаңының айналасында орналасқан дүкендер және кеңсе кешені болды. 1970 жылға қарай Крос-Кейс ауылы Балтимор аймағындағы ең ізгілік жерлердің біріне айналды. Крос-Кейз құрылысы әлі жалғасып жатқанда, Рауз жаңа қала салуды шешті. Балтимор мен Вашингтон арасында орналасқан Мэриленд штатының Колумбия қаласын құру Рауз өміріндегі ең маңызды оқиға болды. Колумбия – бұл оның идеалдарын жаңа қалада жүзеге асыру мүмкіндігі. Колумбияны құруға қатысты жоба үшін Рауз бұрынғы жобаларындағы серіктесі Коннектикут Жалпы өмірді сақтандыру компаниясына ("CG") жүгінді. Компанияның Хартфордтағы штаб-пәтерінде өткен кездесуде Рауз CG-нің жылжымайтын мүлік және ипотекалық бөлімдеріне және компанияның басқарма төрағасы Фразер Б. Уайльдқа өз жоспарын ұсынды. Әңгіме көбінесе теріс пікірлермен толы болды, Уайльд қосылғанға дейін. Ол CG-ның ұтылмауы мүмкін екенін айтты. Егер Рауздың жобасы сәтті болмаса, жерді әрқашан сатуға болады, тіпті одан да қымбатқа. Жаңа қаланың жері "Ховард зерттеу және даму корпорациясы" деп аталатын еншілес компанияға тиесілі болады. CG компаниясының жартысы, ал Рауз компаниясының жартысы. Рауз сатып алынған жерді басқаруға және дамудың бас жоспарын дайындауға жауапты болады. CG сонымен қатар Колумбияның инфрақұрылымына ақша бөлді. Қалғанын Мұғалімдердің сақтандыру және аннуитет қауымдастығы және Чейз Манхэттен банкі қамтамасыз етті. 1963 жылдың жазының соңына қарай Говард округының шамамен жартысының егістік жері сатып алынды және онымен не істеу керектігін жоспарлауға кірісуге уақыт келді. Рауз көптеген сарапшылар мен ғалымдардың пікірін естігісі келді. Ол денсаулық сақтау, отбасылық өмір, білім беру, демалыс, үкімет, көлік және жұмыспен қамту салаларындағы мамандардан тұратын "Жұмыс тобы" деп белгілі болған топты құрды. Нәтижесінде жаңа қала жай ғана жатақ емес, көп қырлы қала болуы керек екені анықталды. Тұрғындары үшін жұмыс, білім беру, демалыс, денсаулық сақтау және басқа да қажеттіліктердің бәрін табуға мүмкіндік болуы керек. Рауз өзінің туған қаласы Истонды Колумбияның үлгісі ретінде келтіруге дайын болды. Жаңа қаладағы негізгі бөлініс аудан болуы керек екені туралы консенсус қалыптасты, ол 10 000-нан 15 000 адамнан тұратын бірлік. Бұл сан жергілікті сәйкестік сезімін қалыптастыруға ең ықтимал деп есептелді: сатушылар өз клиенттерін, дін қызметкерлері өз қауымдастарын, ал мұғалімдер өз оқушыларын және ата-аналарын тануы үшін. Қала ішінде 12 аудан болады. Әрбір ауданда әртүрлі кіріс деңгейі мен тұрғын үй типтерінің адамдары кездесетін және араласатын орталық жиналатын орын болады. Әрбір ауданда орта мектеп және жоғары мектеп, жасөсперімдер орталығы, супермаркет, кітапхана, аурухана, концерт залы, кеңселер, мейрамханалар, бірнеше арнайы дүкендер және бірнеше ірі демалыс орындары болады. Сондай-ақ, Гордон Косбидің Экюменикалық шіркеуінің үлгісіндегі "экюменикалық орталық" деп аталатын әртүрлі діндердің үйі болады. Бір ғимараттың бірнеше дін өкілдеріне пайдалануына үміттенілді. Ауданға қоса, жаңа қаланың "орталық" болып табылатын негізгі аймақ болады. Мұнда сауда дүкендерінің негізгі шоғыры (сауда орталығы ретінде орналасқан), қонақ үй және конференц-орталық, аурухана, кинотеатрлар мен концерт залы, колледж және Мэриленд институтының колледжі мен Пибоди музыка консерваториясының филиалдары болады. Басты ойын-сауық аймағы Копенгагендегі ойын-сауық аймағының атымен аталған Тиволи болады. Бастапқыда Рауз Тиволидің "әдемі әсерімен көңіл көтеріп, таныс әдістермен демалып, адамдарға, әсіресе тартымды және ыңғайлы ұсынылған жаңа ойын-сауық түрлерін табуға мүмкіндік беретін орын" болуын үміттенеді. Рауз Колумбия қаласының орталығында жаңа қалада ең толық демалыс және қызметтер ұсынуын қалады. 1970 жылдардағы экономикалық төмендеу Колумбияға ауыр соққы берді, және CG жобаны қайта қаржыландыруға мәжбүр болды, бұл Рауз компаниясының үлесін азайтты. CG кейін 1985 жылы жобадан толығымен шығып кетті, бірақ сол кезде ол қайтадан пайдалы болды.

James "Jim" Rouse was born in Easton, Maryland, to Lydia Agnes (née Robinson) and Willard Goldsmith Rouse, a canned foods broker. His father, a lawyer trained at Johns Hopkins University, once ran for state's attorney for Harford County. When he lost, the Rouse family moved from Bel Air, Maryland, to Easton. Rouse grew up in Easton (then population: 5,000) on a well to do street on the edge of town. He was taught at home by his mother until second grade when he transferred to a public school. In 1930, Rouse lost his father to bladder cancer, his mother to heart failure, and his childhood home to bank foreclosure. His brother Bill paid for him to attend the private preparatory Tome School in Port Deposit, Maryland, for a year. Facing money problems and unable to continue at the Tome School, the Rouse family sought a way for him to attend college by appealing to his oldest sister, who had married a United States Navy officer stationed in Hawaii. Rouse declared himself his sister's dependent and, with Navy connections now secured, was thereby able to attend the University of Hawaiʻi at Mānoa at a greatly reduced cost. Although he had only two years of undergraduate college on his transcript, in the 1930s that was enough to qualify for law school. He borrowed money in March 1936 from Guy Hollyday who was a loan officer with the Title Guarantee and Trust Company seeking FHA loan guarantees and attended classes three nights a week at the University of Maryland School of Law. He was hired at age 22 by his mentor Hollyday. While working at the FHA during the New Deal, Rouse was tasked with enforcing racially discriminatory guidelines. Rouse used antisemitic quotas when building in the Roland Park neighborhood of Baltimore. In 1951, Rouse enforced a quota of no more than 12% Jewish residents for the Maryland Apartment in north Baltimore until 75% of the apartments were rented. Rouse graduated in 1937 and in 1939 left the FHA and became partner with Hunter Moss at a mortgage banking firm called the Moss Rouse Company funded by a $20,000 loan from Moss's sister, which would eventually become the Rouse Company. The company would specialize in FHA backed loans, and hired Churchill G. Carey from Connecticut General, with his former company providing loan capital to Moss Rouse. In 1954, the two partners split, with Moss summarizing the split this way: "[Rouse] was a person who liked to do things in a big way. I liked the smaller company. So we split up." Harundale Mall has since been replaced by Harundale Plaza. In 1999, the mall reopened and redeveloped as Harundale Plaza, a strip shopping center. Stores include A. J. Wright, a Super Fresh supermarket, Outback Steakhouse, Hollywood Video, Burlington Coat Factory, and a U. S. Post Office, along with several other typical strip mall stores. The signature "rock" from Harundale Mall is now at Harundale Plaza. In a city that practiced strict racial segregation, Rouse intended Cross Keys to be open to all who could afford to live there. The development was a mixture of townhouses, garden apartments, a high rise apartment house designed by Frank Gehry, stores grouped around a village square, and an office complex. By 1970, the Village of Cross Keys had become among the most desirable places to live in the Baltimore area. While Cross Keys was still under construction, Rouse decided to build a whole new city. The creation of Columbia, Maryland, between Baltimore and Washington, D. C., was the greatest adventure of Rouse's life. Columbia was the ultimate opportunity: the chance to embody his ideals in a whole new city. For the undertaking that would become Columbia, Rouse turned to his partner in previous projects, the Connecticut General Life Insurance Company ("CG"). At a meeting at company headquarters in Hartford, Rouse made his pitch to CG's top real estate and mortgage people and the company's chairman of the board, Frazar B. Wilde. The questioning was mostly negative, until Wilde joined in. He expressed the view that CG couldn't lose. If Rouse's project did not succeed, the land could always be sold, and probably for a higher price than what it cost. The land for the new city would be owned by a subsidiary called Howard Research and Development Corporation. CG would own half of that corporation and Rouse's corporation the other half. Rouse would be responsible for the management of the acquired land and for preparing a master plan for development. CG also put up some of the money for Columbia's infrastructure. The rest was supplied by Teachers Insurance and Annuity Association and the Chase Manhattan Bank. By the end of the summer of 1963 close to of Howard County farmland had been acquired, and the time was at hand to begin planning what to do with it. Rouse wanted to hear from a wide assortment of experts and scholars. He brought together an assemblage which became known as "The Work Group." It consisted of top people in health, family life, education, recreation, government, transportation, and employment. Ultimately emerging was the idea that the new city should be a real multi faceted city, not a bedroom suburb. It should be possible for its residents to find everything they needed right there—jobs, education, recreation, health care, and any other necessity. Rouse was not reluctant to bring up his home town of Easton as a model for Columbia. Consensus formed around the idea that the basic subdivision within the new city should be the village, a unit of 10,000 to 15,000 people. This number was thought to be the most likely to foster a local feeling of identification: for merchants to get to know their customers, ministers their memberships, and teachers their pupils and parents. Within the city, there would be 12 villages. Each village would have a central gathering place where people of different income levels and types of housing would cross paths and mix. Each village would have a middle school and a high school, a teen center, a supermarket, a library, a hospital, an auditorium, offices, restaurants, some specialty shops, and a few larger recreational facilities. It also would have a multi denominational house of worship known as an "interfaith center" based on the Gordon Cosby's Ecumenical Church of the Savior called the Kittamaqundi Community. The hope was that one building would be used by several religions. In addition to the villages there would be a core area that would function as the new city's "downtown." Here would be the main cluster of retail stores (arranged as a mall), a hotel and conference center, a hospital, movie theaters and a concert hall, a community college, and branches of the Maryland Institute College of Art and the Peabody Conservatory of Music. The main entertainment area was to be known as Tivoli, after the entertainment area in Copenhagen. Early on, Rouse said that he hoped Tivoli would be a place "where, under the benign influence of having fun and relaxing in familiar ways, people would have opportunities, especially attractive and conveniently presented, for discovering new ways to enjoy their free time—new foods, new visual and tactile aesthetic experiences, even new social relations." Rouse wanted the town center in Columbia to provide the most comprehensive range of recreational activities and services that had ever been contemplated in a new town. The recession of the 1970s hit Columbia hard, and CG had to refinance the project, reducing The Rouse Company's stake. CG later pulled out of the project completely in 1985, but by that time it had returned to profitability.

Мерекелік базарлар

Роуз қала маңындағы саудадан қалалық сауда орталықтарына көшті, оларды ол "фестивальдік базарлар" деп атады, ал Фанюил Холл базарлары осы концепцияның алғашқы және ең табысты мысалы болды. 1976 жылы аяқталып, АҚШ Тұрғын үй және қала құрылысы департаментінің көмегімен қаржыландырылған Фанюил Холл базар алаңы (Квинси базары және Бостонның Фанюил Холлға жақын орналасқан басқа да кеңістіктерді қамтиды) архитектор Бенджамин К. Томпсон жобалаған. Ол қаржылық сәттілікке, тарихи мұраны сақтауға және қаланың қайта жаңғыруына серпіліс берді. Кейін Бостон көркемсурет мұражайы Квинси базарында филиал ашты, ал сауда орталығы мұражайдан да көп жаяу көлік қозғалысын тудырды. Бастапқыда жоба сәтсіз аяқталады деп болжағандар болды, ал басқалары оның ерте табысын уақытша құмарлық деп есептеді. Кальвин Триллин мен Питер Холл Фанюил Холл базарларының нағыз қалалық орта емес, жасалма урбанизмнің мысалы екенін айту үшін Диснейлендті мысалға келтірді. Архитектура сыншысы Роберт Кэмпбелл мұндай сынды жоғарыпарсылық деп санады және фестивальдік базарлардың адамдарды көліктерінен шығарып, қаламен жақсырақ танысуға мүмкіндік беретінін мәлімдеді. Жобаны жоспарлау кезінде Роуз адамдардың тек сауда жасамай, сонымен қатар көңіл көтеретінін ескерді. Бірақ ол кейіннен оның туристік автобустар үшін танымал орынға айналатынын күтпегенін айтты. Rouse компаниясының "фестивальдік базар" жобаларының басқа мысалдары: Нью-Йорктегі South Street Seaport, Филадельфиядағы Market East галереясы, Балтимордағы Harborplace, Сент-Луистегі Сент-Луис Юнион Станциясы, Портленд қаласының орталық бөлігіндегі Pioneer Place және Жаңа Орлеандағы Riverwalk Marketplace. Фанюил Холл және Харборплейс сияқты алғашқы фестивальдік базарлар TIME журналына Роузды "қалаларды қайтадан қызықты ете білген адам" деп сипаттауға мүмкіндік берді.

Зейнеткерлік

Роуз компаниясында 40 жыл жұмыс істегеннен кейін, 1979 жылы ол күнделікті басқарудан зейнеткерлікке шықты. Одан кейін көп ұзамай ол әйелімен бірге Enterprise Community Partners коммерциялық емес қорын құрды. Бұл қор, The Enterprise Development Company коммерциялық еншілес компаниясының қаржыландыруымен, кедей аудандарда қолжетімді тұрғын үй және оған қоса әлеуметтік қызметтер қажеттілігін шешу үшін жергілікті қоғамдық ұйымдармен серіктестіктерді дамытуға бағытталған. 1984 жылы Джим Роуз Роуз компаниясының бас директоры және Enterprise Development компаниясының президенті ретінде бизнес айналысты. Роуз компаниясының директорлар кеңесі Джим Роузды Роуз компаниясының бас директоры лауазымынан және Enterprise Development-тегі қызметінен кетуін сұрады, осылайша ол өзі құрған компаниямен байланысын үзді. 1981 жылы Джим Роуз Junior Achievement АҚШ Бизнес құрмет залына енгізілді. 1988 жылы Роуз Ұлттық құрылыс мұражайының екінші Құрмет наградасын алды. Уайлд Лейк орта мектебіндегі Роуз театры Джеймс Роуздың құрметіне аталды. 2006 жылдың мамыр айында Мэриленд штатының Колумбия қаласындағы М-95 және АҚШ-29 тас жолдары арасындағы Мэриленд 175 тас жолының шамамен төрт мильдік бөлігіне Роуз және оның әйелі Пэттидің есімдері берілді. Джим Роузтің көрегендік орталығы 2006 жылы Балтимордағы бұрынғы ластанған виски қоймасында ашылды.

Марапаттар

1978 жылы Рауз жеке тұлғаның мемлекетке көрсеткен ең үлкен қызметі үшін С. Роджер Хорчоу сыйлығымен марапатталды, бұл сыйлықты Джефферсон сыйлықтары жыл сайын табыстайды. 1981 жылы Рауз Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды. 1995 жылы президент Билл Клинтон Раузды Азаттық орденімен марапаттады.

Жеке өмір

Джеймс Роустың алғашқы әйелі Элизабет Джеймисон "Либби" (туған аты Уинстед) болды, олар 1941 жылдың 3 мамырында үйленді. Оның қызы Робин актер Эдвард Нортонның анасы. Оның ұлы Джим Вьетнам соғысы кезінде әкесінің қолдауымен саналы түрде әскери қызметтен бас тарту туралы өтініш берді. 1970 жылдың мамыр айында Роуз "Вашингтон Пост" газетінде, кейін "Нью-Йорк Таймс" газетінде толық беттік соғысқа қарсы жарнамалар жариялады, бұл Никсон әкімшілігін ашуландырды. Роуз 1973 жылы Либбиден ажырасып, 1974 жылдың қараша айында Вирджиния штатының Норфолк қаласынан Мертл Патрисия Траготтқа үйленді. Ол 1996 жылдың 9 сәуірінде амиотрофиялық бүйірлік склероз салдарынан қайтыс болды. Пэтти Роуз 2012 жылдың 5 наурызында дүние салды. Роуздың туған інісі Уиллард Руз III де жылжымайтын мүлік саласындағы кәсіпкер болды.

Құрмет

Оның немересі Эдвард Нортон 1991 жылы Йель университетін бітіргеннен кейін Жапонияға көшіп, Рауз қорында жұмыс істеді. Кейін Нортон 2019 жылы шыққан "Анасы жоқ Бруклин" фильмін "[Джеймс Рауз] ұстанып өткен құндылықтарға құрмет ретінде" түсірді. Атап айтқанда, фильм күмәнді қала құрылысшы Роберт Мозесті, оның билікқұмарлығы, әдепсіздігі, өшпешілдігі және нәсілшілдігі үшін сынап көрсетті.