Кіріспе

1977 жылы Джон Бурманның "Еретик" атты фильмін түсіру үшін драматург Уильям Гудхартқа сценарий жазуға тапсырыс берілді; ол Пьер Тейяр де Шарденнің теорияларына негізделген (Блаттидің "Экзорцист" романындағы Меррин әкесінің кейіпкеріне шабыттандырған иезуит палеонтологы/археологы). Гудхарттың сценарийі түпнұсқа фильмге қарағанда метафизикалық және интеллектуалды тұрғыдан көбірек дамыған. Мұнда жақсылық пен жамандық арасындағы күрес адам санасы төңірегінде өрбиді – католик дінтануының аясында адам санасы технология арқылы біріктірілуі мүмкін деген нақты идеямен, бірақ бұл жақсылықты және жамандықты іздеушілер арасында қақтығыс тудырады. Сэм О'Стин бастапқыда фильмді режиссерлік етуге келісім берді, бірақ ресми түрде жобаға қатыспады. Оның орнына Ричард Бертон рөлге келісті. Доктор Джин Таскин рөлі бастапқыда ер адам үшін жазылған, Крис Сарандон мен Джордж Сегал үміткерлердің қатарында болды. Кейіпкердің жынысы өзгертілген соң Энн Маргрет пен Джейн Фонда да қарастырылды. Луиза Флетчер, 1975 жылы "Күкі ұясынан ұшқандар" фильміндегі үздік әйел рөлі үшін "Оскар" сыйлығын жеңіп алған, бұл рөлді қабылдады.

Сценарий және түсірілім

Негізгі түсірілім 1976 жылғы 24 мамырда Бербанк студиясында 11 миллион долларлық бюджетпен басталды (алайда фильмнің құны соңында 14 миллион долларға жетті). Боорман фильмнің басым бөлігін нақты орындарда түсіргісі келді (соның ішінде Эфиопия мен Ватикан), бірақ көптеген жоспарлары іске аспады, нәтижесінде маңызды сыртқы көріністерді Warner Bros. студиясының алаңында түсіруге тура келді. Тіпті Джорджтаундағы МакНейл үйін студияда қайта жасауға тура келді, себебі фильм жасаушыларға нағыз үйде түсіруге рұқсат берілмеді. Фильм жасаушылар МакНейл үйіне жақын орналасқан әйгілі "Хитчкок сатыларын" да қайта жасауға мәжбүр болды, өйткені Вашингтон қалалық әкімшілігі оларға нағыз сатылардың жанында көріністер түсіруге рұқсат бермеді. Нью-Йорк аймағында екі апта түсірілім жұмыстары жүргізілді. Сондай-ақ, көріністер Нью-Джерси штатының Ньюарк қаласындағы Пенсильвания станциясында түсірілді. Боорман Гудхарттың сценарийіне қанағаттанбады және оған Роспо Палленбергтің идеяларын қосып, қайта жазуды сұрады. Гудхарт бас тартты, сондықтан сценарийді Палленберг пен Боорман бірлесіп қайта жазды. Гудхарттың сценарийі фильм түсіріліп жатқанда үнемі өңделді, фильм жасаушылар оқиғаның қалай аяқталуын нақты білмей қалды. Линда Блэр еске алады: "Алғашқыда сценарий өте жақсы болған. Бірақ барлығы қол қойғаннан кейін, оны бес рет қайта жазды, нәтижесінде ол бастапқы фильмге мүлдем ұқсамайтын болып кетті". "Экзорцист II" фильмінің түсірілімі кезінде көптеген қиындықтар туды. Боорман Сан-Хоакин аңғарындағы қызбаға (тыныс алу жолдарының саңырауқұлақтық инфекциясы) шалдықты, бұл өндірісті бір айдан астам уақытқа тоқтатты (құнды кешігу). Басқа да мәселелер болды: кадрлартың тым жарқырауы және қайта түсіру қажеттігі; фильмнің кульминациялық көріністері үшін Англиядан әкелінген шегірткелердің тез өлімі (2500 шегіртке жеткізіліп, күніне 100-дей өлді); фильмнің бастапқы монтажшысы Джон Мерит өндірістен кетіп (оның орнын Том Пристли басты), сондай-ақ Китти Винн мен Луиза Флетчердің екеуі де өт қабығының қабынуынан зардап шекті. Блэр бір сұхбатында Палленберг фильмнің көп бөлігін режиссерлікпен қатар сценарийді өңдеумен де айналысқанын айтты. Палленберг екінші режиссер және "шығармашылық серіктес" ретінде көрсетілді.

Кассалық жинақ

The Heretic – Warner Bros. компаниясының ең ірі бірдей күніндегі шығарылымы болды, АҚШ және Канададағы 725 кинотеатрда көрсетілімге түсіп, студия үшін дебюттік апта сомасы бойынша рекорд орнатты. 6,7 миллион доллармен фильм АҚШ-та 30 749 142 доллар жинап, пайда әкелді, бірақ түпнұсқа фильмнің жинаған сомасына қарағанда көңіл көншітпейді.

Үй медиасы

Exorcist II: The Heretic бастапқыда АҚШ-та VHS форматында шығарылған. Лазерлік диск тек Жапонияда ғана шығарылды. 1992 жылдың 4 желтоқсанында Warner Home Video компаниясы АҚШ-та VHS қайта шығарды. Ол алғаш рет 2002 жылдың 6 тамызында DVD форматында, Snapcase қаптамасында шығарылды, ал екінші DVD 2009 жылдың 3 қарашасында стандартты қаптамада жарық көрді. Сонымен қатар, фильм "The Complete Anthology" жинағының құрамында бар, онда франшизаның барлық бес фильмі кіреді және 2006 жылдың 10 қазанында DVD-де шығарылды. Фильм алғаш рет 2014 жылдың 23 қыркүйегінде Blu-ray форматында жеке жинақ ретінде де, "The Complete Anthology" жинағының Blu-ray нұсқасының бөлігі ретінде де шықты. 2018 жылдың 25 қыркүйегінде Scream Factory, Shout Factory компаниясының еншілес кәсіпорны, Exorcist II: The Heretic фильмін Blu-ray форматында, жаңадан дайындалған екі дискілік "Collector's Edition" нұсқасында шығарды. Жинаққа театрлық нұсқасы, фильмнің қысқартылған альтернативті нұсқасы, Линда Блэрмен және редактор Том Пристлимен жасалған жаңа сұхбаттар, сондай-ақ режиссер Джон Бурман мен жоба кеңесшісі Скотт Босконың түсіндірулері кіреді.