Кіріспе

Оңтүстік Африкалық крикетші Жак Генри Каллис ОИС (16 қазан 1975 жылы туған) – Оңтүстік Африка крикет құрамасының жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби крикетші. Ол барлық уақыттағы ең ұлы крикетшілердің бірі және ең ұлы жан-жақты ойыншы ретінде танылады. Оң жақтан соққы беретін және оң жақтан жылдам орташа темппен доп беретін ойыншы. 2022 жылға дейін Каллис – бір күндік және тест матчтарында 10,000-нан астам ұпай жинаған және 250-ден астам қақпа алған жалғыз крикетші. Сондай-ақ, ол бір күндік матчтарда 131 рет қақпа ұстаған. Тест матчтарындағы мансабында 13,289 ұпай жинап, 292 қақпа алды. Каллис 45 тест матчта жүздік соққы жасап, тарихында тест матчтарында ең көп ұпай жинаған үшінші ойыншы. Ол 23 рет «Матчтың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды, бұл тест тарихындағы ең көп көрсеткіш. Каллис 1998 жылғы ICC KnockOut Trophy (қазір ICC Чемпиондар Трофи) турнирінде Оңтүстік Африканың жеңіске жеткен кампаниясында «Турнирдің үздік ойыншысы» атанды, бұл Оңтүстік Африка тарихындағы жалғыз ICC турнирінің жеңісі. Каллис турнирде екінші орында тұрды және жартылай финалда да, финалда да «Матчтың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды. 1998 жылғы ICC Нокаут Трофи финалында Каллис 30 ұпайға 5 қақпа алды. Каллис 166 тест матчында ойнап, 55-тен астам ұпай жинаған. 2007 жылдың қазан айынан желтоқсан айына дейін төрт тест матчында бес жүздік соқты. 2011 жылдың қаңтарында Үндістанға қарсы үшінші тесттің екінші иннингінде 40-ыншы жүздігін соғып, Рикки Понтингті басып өтіп, тест матчтарында жүздік соққы жасаған екінші ойыншы атанды, тек Сачин Тендулкардың 51 жүздігінен кейін. Каллис 2007 жылғы өнерлері үшін 2008 жылғы Wisden журналында «Әлемдегі жетекші крикетші» атанды, сонымен қатар 2005 жылы «ICC Тест жыл ойыншысы» және «ICC Жыл ойыншысы» атанды. Кевин Питерсен мен Даррил Куллинан оны осы ойынды ойнаған ең ұлы крикетші деп атады, ал Уоли Хаммонд пен сэр Гарри Соберспен бірге тест матчтарында 50-ден жоғары ұпай жинаған және тест матчтарындағы доп беру көрсеткішінен 20-дан астам ұпайға басымдық танытқан сирек жан-жақты ойыншылардың бірі. Каллис 2013 жылдың 2 қаңтарында Жаңа Зеландияға қарсы алғашқы тест матчының алғашқы күні 13,000 тест ұпайына жеткен төртінші ойыншы және бірінші оңтүстік африкалық болды. Ол 2013 жылы «Висден» журналының «Жылдың үздік крикетшілерінің» бірі атанды. Каллис 2013 жылдың желтоқсанында Дурбанда өткен Үндістанға қарсы екінші тесттен кейін тест және бірінші сыныптық крикеттен зейнеткерлікке шықты. Ол осы матчта 45-ші тест жүздігін соғып, соңғы тест матчында жүздік соққы жасаған бірнеше ойыншылардың бірі болды. 2014 жылдың 30 шілдесінде ол барлық халықаралық крикет түрлерінен зейнеткерлікке шықты. 2019 жылдың желтоқсан айында Жак Каллис Оңтүстік Африка ұлттық крикет құрамасына, The Proteas, жаз бойы команданың соққы беру жөніндегі кеңесшісі ретінде қайта оралды. 2020 жылдың тамызында ол ICC Крикет Даңқы залына енгізілді.

Карьерасының алғашқы жылдары және 1996 жылғы Криккет әлем чемпионаты

Каллис Уинберг ұлдар орта мектебінде оқыды және крикет ойнады. 2009 жылы Уинберг Каллиске құрмет көрсетіп, негізгі крикет алаңына оның есімін берді. 1993 жылғы шілдеде ол Оңтүстік Африканың 17 жасқа дейінгі құрамасына Шотландияның 19 жасқа дейінгі құрамасына қарсы шақырылды. 1993/94 маусымында 18 жасында Батыс Провинция Б командасы сапында алғашқы сыныптық ойынына қатысты. Әлі де 18 жаста болған Каллис 1994 жылы Англияда, Солихалл қаласындағы «Олд Эдвардс» клубында лигалық крикет ойнады, онда тренерлер оның бірінші сыныптық жан-жақты ойыншыға айналу әлеуетін байқады; келесі жазда ол Кендал қаласындағы «Недерфилд» клубында ойнап, 14 матчта 98.87 орташа есеппен 791 ұпай жинады. Оның алғашқы Тест матчы 1995 жылғы 14-18 желтоқсанда Дурбанда Англияға қарсы өтті, бірақ алғашқы ойындарында ол қиындыққа тап болды. Каллис 1996 жылы Пакистанда өткен әлем чемпионатына қатысты, бірақ өзін көрсетуге көп мүмкіндік болмады. Оның шығуы 1997 жылы болды, ол Пакистанға қарсы 61 ұпай жинады, содан кейін екі матчтан соң Мельбурн крикет алаңында Австралияға қарсы тең нәтижеге қол жеткізу үшін күрескен жүздік соқты.

1998-2002 жылдар

1998 және 2002 жылдар аралығында Жак Каллис әлемдегі жетекші жан-жақты ойыншылардың бірі болды, бұл ICC крикет рейтингтерінде көрініс тапқан. 1998 жылы ол Оңтүстік Африка құрамасын ICC Чемпиондар кубогының жеңімпазы етіп шығарды, бұл жолы екі рет «Ойынның үздік ойыншысы» және «Серияның үздік ойыншысы» атанымдарын жеңіп алды. 1999 жылғы ICC крикет әлем чемпионатында жас ойыншы аса жарқын ойнамаса да, тұрақтылық танытты. 2000 жылы Үндістанда Оңтүстік Африканың Үндістанға қарсы таңғажайып Тест сериясында жеңіске жеткеніне «Серияның үздік ойыншысы» атанымы себеп болды. 2001 жылдың соңына қарай ол әлемдегі бірінші орынды иеленген Тест ойыншысы болды және бір күндік матчтарда да шамамен 3 жыл бойы сол көрсеткішті сақтап келді. Осы кезеңде «Каллис әлемдегі ең үздік соққышыға айналды, оның қорғаныс техникасы ешкіммен теңеспес еді, ал Кейп-Пойнт лимпетінің жабысқақтығындай берік тұрды. Әдетте тыныш және эмоциясыз адам болғандықтан, Оңтүстік Африка құрамындағы маңызды үшінші нөмірді алды, бұл позицияны бұрын бірнеше ойыншылар сынап, сәтсіздікке ұшырағаннан кейін бекітті, және оның көрсеткіштері осы сәттен бастап үлкен өсім көрсетті». Ол 2004 жылы ICC әлемдік бір күндік құрамасына, ал 2005 жылы құраманың 12-ші ойыншысы ретінде де шақырылды. 2007 жылы да бір күндік құрамаға іліккен болатын. 2007 жылы Каллис төрт Тест матчында бес жүздік соқты, осылайша Брэдман, Кен Баррингтон және Мэтью Хейденнен кейін төрт Тест матчында төрт жүздік соққан төртінші ойыншы болды. Каллистің орташа соққы көрсеткіші 50-ге жуық, және ол әлемдегі ең үздік соққышылардың бірі ретінде бағаланды. 292 Тест қақпасын алған қабілетті боулингші болғанымен, 2005-2007 жылдар аралығында ол көбінесе соққысымен көзге түсті. Осының нәтижесінде ол жан-жақты ойыншыға айналды, және Дейл Стейн, Морне Моркель және Вернон Филандердің қабілеттері артып келе жатқандықтан, ол осы рөлін жалғастырды. Каллис – Тест крикетінде 10 000-нан астам ұпай жинаған және 200-ден астам қақпа алған жалғыз ойыншы. Сэр Гарфилд Соберс одан да көп, 8 000-нан астам ұпай және 200 қақпа алған, сонымен қатар орташа көрсеткіштері де шамалы жоғары. 2005 жылы Каллис 2004 жылғы цунамиден зардап шеккендерге арналған қайырымдылық матчында Азия XI құрамасына қарсы ойнау үшін таңдалды, сондай-ақ оның отандасы Шон Поллок та қатысты. Сол жылы ол «Жылдың үздік ойыншысы» аталымы бойынша Сэр Гарфилд Соберс жүлдесімен марапатталды. Жүлде Англия құрамасының ойыншысы Эндрю Флинтоффпен бөлісілді, академия дауысы тең түскендіктен, ол әлемдегі жетекші жан-жақты ойыншы ретіндегі жалғыз бәсекелесі болды. Сондай-ақ ол сол жылы «Жылдың үздік Тест ойыншысы» атағын жеңіп алды. Осы кезеңде «Протеалар» бір серияда (Батыс Индияға қарсы) жеңіске жетті, төрт серияда тең түсті (Үндістанға қарсы екі, Англияға қарсы біреу және Біріккен Араб Әмірліктерінде Пәкістанға қарсы біреу), ал Австралияға қарсы бір серияда жеңіліске ұшырады. Каллис 2010 жылы Нагпурда 173 ұпай жинады. Сол жылы Үндістанға қарсы өткен «Сентурион» Тест матчында ол Тест матчындағы алғашқы қос жүздігін соқты. Оның 201 ұпайы Оңтүстік Африканың ойыншыларының (А.Б. де Вильерс және болашақ капитан Хашим Амла) маңызды жүздік соққандарының нәтижесінде жеңіске жеткізді. Каллис мансабында екінші рет, серияның үшінші Тест матчында, өз үйінен, Кейптаундағы Ньюлендс стадионында екі жүздік соқты. 2012 жылдың қаңтар айында Каллис Шри-Ланкаға қарсы Тест матчындағы ең жоғары ұпайын – 224 ұпайды соқты. Каллис Оңтүстік Африка үшін ойнаған соңғы сегіз серияның барлығында «Протеалар» жеңіске жетті, тек БАӘ-де Пәкістанға қарсы бір серия тең аяқталды. Каллис Англия мен Австралияда әрқайсысынан екі серияда жеңіске жеткен әлемдегі азана ойыншылардың бірі болды. «Протеалар» сонымен қатар Жаңа Зеландияға қарсы екі серияда және Үндістан, Пәкістан, Шри-Ланка, Англия және Австралияға қарсы бір-бір серияда жеңіске жетті. Мансабының осы кезеңінде Каллис боулинг шеберлігі үшін де жоғары бағаланды. Ол тиімді оверлер тастап, маңызды қақпаларды алуға қабілетті болды. 2014 жылдың қыркүйегінде Каллис Биг-Бэш лигасындағы Сидней Тандер клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. «Тандер» сапында алғашқы ойынында ол 97* ұпай соғып, бір қақпа алды.

2008-2013 жж.

2008 жылы Шон Поллок зейнеткерлікке шыққандықтан, Каллиске барлық жағынан ойыншы ретінде үлкен жауапкершілік жүктелді. Қысымға қарамастан, Уэйн Парнелл жақсы төменгі қатарда ойнайтын ойыншы ретінде көзге көріне бастады. Каллис бұрынғыдан өзгеше 2008 жылды нашар өткізді, көп бөлігінде орташа көрсеткіші отыздан төмен болды. Тоғызыншы орындағы Бангладеш командасына қарсы төрт тест матчында оның орташа көрсеткіші 25,75-ті құрады. Ол сондай-ақ Үндістан Премьер-лигасында «Роял Челленджерс Бангалор» командасы үшін ойнады, онда ол 7 матчта ойнағанда 16,85 орташа есеппен ұпай жинады және доп тастағанда әр қақпаға 55,5 ұпай алды, экономикалық көрсеткіші 9,65 болды, бірақ кейін құрамнан шығарылды.

Жаттықтырушылық мансап

Каллис 2015 жылдың қазан айында «Колката Найт Райдерс» командасының бас бапкері болып тағайындалды, бұл оның алдындағы бас бапкер Тревор Бейлис 2015 жылдың маусымында Англия крикет құрамасының бас бапкері лауазымына өтіп кеткеннен кейін болды. Каллис 2015 жылғы Үндістан Премьер-лигасы маусымында KKR командасының соққы жасау бойынша кеңесшісі де болды. 2019 жылдың желтоқсан айында Каллис Оңтүстік Африка ұлттық крикет құрамасының соққы жасау бойынша кеңесшісі болып тағайындалды. 2020 жылдың соңына қарай ол Англия ұлттық крикет құрамасының соққы жасау бойынша кеңесшісі қызметін атқарып жүр.

Ойын стилі және салыстырулар

Каллис өзінің дәстүрлі соққы беру техникасы үшін жоғары мақтауға ие болды. 2012 жылдың шілдесінде Telegraph газетіне жарияланған мақаласында Англияның бұрынғы ойыншысы және капитаны Майкл Воган Каллистің "ұрысшы ретінде әлемдегі ең үздік ойыншы" екенін жазды. Ол Каллистің ұрыс-керісін толығырақ сипаттады: Алдыңғы немесе артқы аяқпен ойнағанда, ол жақсы және тиімді соққы береді. Ол Брайан Лара немесе Рикки Понтинг сияқты агрессивті немесе жарқын емес, бірақ ол өте сенімді және оған қоса, барлық қажетті соққыларды меңгерген. Сонымен қатар, оның жапсырмалық соққысы және жамбастан соққысы орындалуы мен әдемілігі жағынан жоғары деңгейде. Ол кейде жылдам ұпай жинай алады, бірақ оны ерекшелендіретін нәрсе – жағдайды дұрыс бағалай білуі. Ол қашан қорғанысқа көшу керектігін және қашан қарқынды ұпай жинау керектігін біледі. Кейбіреулер оның қарқынды ұпай жинау мүмкіндігін жоғарырақ бағалайды, және бұл кейде дұрыс пікір, бірақ көбінесе ол өзінің қабілеттерін жақсы біледі және Оңтүстік Африканың жеңіске жету мүмкіндігі оның алаңда қалған уақытына байланысты деп санайды. Хейг сондай-ақ Каллис пен Соберстің кейбір жағдайларда қарама-қарсы екенін талдады: Соберс – 360 градусқа бұрыла алатын, серпімді және әсем ойыншы, үш түрлі доп тастаумен; ал Каллис – ірі денелі, күшті және нео-бруталистік архитектура сияқты құрылған ойыншы. Дегенмен, олардың ең үлкен айырмашылығы – олардың өмір сүрген дәуірлері. Соберс – өте жарқын ойыншы, ал оның заманы консервативті болғандықтан, ол одан да ерекше көзге түсті; ал Каллис – өте сабырлы және қатал ойыншы, ол одан да әсем және театрландырылған заманда өмір сүрді. Соберс – консерваторлар арасындағы еркін ойыншы болды; ал Каллис – еркін ойыншылар арасындағы консерваторға айналды. Оның бес жыл кіші қарындасы Жанин Каллис 2009 жылы Үндістан Премьер-лигасында чирлидер болып жұмыс істеді және қазіргі кезде Шығыс Лондонда физиотерапевт болып жұмыс істейді. Әкесінің дер кезінде емдеуге келмейтін ісігі бар екені анықталғанда, Каллис әкесімен бірге болу үшін крикеттен уақыт алды: "2003 жылғы Әлем чемпионатына қатысқанда әкемнің денсаулығына қатысты бірдеңе дұрыс емес екенін білдік. Ол нашар сезіне бастады, содан кейін күтпеген жерден оған бірнеше ай ғана өмір сүруге мүмкіндік бар екенін айтты. Бұл біз үшін үлкен соққы болды, өйткені біз әрқашан жақын отбасы болдық. Сол жылы Англиядағы алғашқы екі тест матчын өткізіп, онымен бірге болу үшін үйге қайттым. Бұл менің өмірімдегі ең қиын кезең болды, бірақ соңғы апталар ең қымбат сәттерге толы болды. Мен оған алғыс айтуға және қоштасуға мүмкіндік алдым. Кейіннен, мен осы мүмкіндікке ие болғаным үшін қаншалықты бақытты екенімді түсіндім. Егер ата-ана уақытында айтылмаған сөздермен кетіп қалса, бұл әлдеқайда қиын. Оның өлімі мен үшін крикетке деген көзқарасымды өзгертті. Бұл жай ғана ойын – және егер санаңызды сақтай алсаңыз, өте қарапайым ойын." Олардың 2020 жылдың 11 наурызында туған Джошуа Генри Каллис есімді ұлы бар.

Жак Каллис стипендиялық қоры

Жак Каллис стипендиялық қоры Каллистің қайырымдылық жылында құрылды, бұл қор ағымдағы мектеп құрылымдарының академиялық және өмірлік дағдыларын Жак Каллистің қаржылық және жетекшілік көмегімен үйлестіруді мақсат етеді. Қор өз серіктестерімен бірге дарынды жастарға спорт және оқудағы мүмкіндіктерін толыққанды пайдалануға мүмкіндік беруді көздейді. Қазіргі таңдағыда қор Wynberg Boys мектебінен 2 ұл, Претория Boys High School мектебінен 2 ұл, Maritzburg College мектебінен 2 ұл және Selborne College мектебінен 2 ұлға қолдау көрсетеді. Жак Каллис өз қоры үшін жыл сайын ақша жинау шараларына қатысады және оған Марк Буше және Андре Нель сияқты оңтүстікафрикалық атақты тұлғалар мен крикетшілерді шақырады.