Кіріспе
1968 жылы туған) – ағылшын крикетінің комментаторы және 1999-2003 жылдар аралығында Англия крикет құрамасының капитаны болған, жалпы халықаралық мансабы 1990 жылдан 2004 жылға дейін созылған бұрынғы крикетші. Оң жақта ойнайтын шабуылшыл батсмен Хұсайн 650-ден астам матчта, оның ішінде 62 жүздік соқты. Оның ең жоғары Тест көрсеткіші – 207 ұпай, ол 1997 жылғы «Пепел» (Ashes) турнирінің бірінші Тест матчында Эджбастон қаласында соғылған еді, және «Уизден» журналы оны «ғажайыпқа толы» деп сипаттады. Ол барлығы 96 Тест матчы мен 88 бір күндік халықаралық ойында ойнады. Тест матчтарында ол 5764 ұпай жинады және 67 рет допты ұстады, көбінесе екінші тайғақ және гүлі (gully) позицияларында өнер көрсетті. Мадраста туған Хұсайнды крикетке әкесі баулыды, ал оның отбасы Хұсайн кішкентай болғанда Англияға көшіп келді. Ол 1987 жылы «Эссекске» қосылды, мектепте спин боулерінен батсменге айналып, «Эссекс» жастар командаларында ойнады, өйткені оның жастық шағындағы лег-спині оны тастап кетті. Ол 1989 жылғы округтік чемпионатта «Эссекс» үшін соққан 990 ұпайының арқасында Англия құрамасына алғаш рет шақырылды, бірақ жарақаттар мен нашар формасы 1990-жылдардың басындағы халықаралық матчтарын 1990 жылы Батыс Индияға жасаған үш Тест турнесімен және 1993 жылы өткен тағы төрт матчпен шектеді. Тек 1996 жылы ғана ол Англияның тұрақты Тест крикетшісіне айналды. Жастық шағында өте жарысқан адам ретінде танылған Хұсайн 1999 жылы Алек Стюарттан кейін капитандыққа ие болды және 2003 жылы отставкаға шыққанға дейін Англияны қырық бес Тест матчында жетектеді. Қатарынан төрт Тест сериясында жеңіске жеткізіп, Англияны Тест рейтингінде үшінші орынға көтерген Хұсайн Англияның ең қабілетті капитандырының бірі саналады. «Таймс» газетінің журналисі Саймон Барнс Хұсайнды «бәлкім, бұл лауазымды атқарған ең жақсы капитан» деп жазды. Капитандықтан кеткеннен кейін Хұсайн болашақ капитан Эндрю Штраустың дебюттік Тест матчына дейін Тест крикетімен айналысты – Хұсайн оның қабілетін осы матчта жүздік соғып көрді, – және командадан кетуге қатысты үн талқылаулары оны лауазымынан бас тартып, зейнетке шығуға итермеледі. Ол көп ұзамай «Sky Sports» телеарнасына комментатор болып жұмысқа орналасты. Оның 2005 жылы жарық көрген «Отпен ойнау» атты автобиографиясы 2005 жылғы Британдық спорт кітабы сыйлығының «Ең үздік автобиография» номинациясын жеңіп алды.
Nasser Hussain (born 28 March 1968) is an English cricket commentator and former cricketer who captained the England cricket team between 1999 and 2003, with his overall international career extending from 1990 to 2004. A pugnacious right handed batsman, Hussain scored over 30,000 runs from more than 650 matches across all first class and List A cricket, including 62 centuries. His highest Test score of 207, scored in the first Test of the 1997 Ashes at Edgbaston, was described by Wisden as "touched by genius". He played 96 Test matches and 88 One Day International games in total. In Tests he scored 5,764 runs, and he took 67 catches, fielding predominantly in the second slip and gully. Born in Madras, Hussain was led into cricket by his father, and his family moved to England when Hussain was a young child. He joined Essex in 1987 after developing from a spin bowler to batsman while at school and playing for the various Essex youth teams, as the leg spin of his youth deserted him. He was selected for England initially on the back of 990 runs scored for Essex in the County Championship of 1989, though injury and poor form would limit his international caps during the early 1990s to three Tests of a 1990 West Indies tour, and four further matches in 1993. Only in 1996 did he become a regular England Test cricketer. Although regarded as somewhat of a firebrand in his youth, Hussain succeeded Alec Stewart as captain in 1999 and led England in forty five Test matches until resigning in 2003. Overseeing four consecutive Test series victories and England's rise to third in the Test rankings, Hussain is regarded as one of England's most able captains. Simon Barnes of The Times wrote that Hussain was "perhaps the finest captain to hold the office." After resigning the captaincy, Hussain played on in Test cricket until the debut Test of future captain Andrew Strauss – the ability of whom was witnessed by Hussain who scored a century in the same match – and growing calls for him to leave the team, prompted him to yield his position and retire. He joined Sky Sports as a commentator shortly thereafter. His 2005 autobiography Playing With Fire won the Best Autobiography category of the 2005 British Sports Book Awards.
Алғашқы жылдар
Хусейн Үндістанның Мадрас қаласында мұсылман отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Раза Жавад «Джо» Хусейн – үнді мұсылманы, сонымен қатар крикет және хоккеймен әуесқой болған. Ол 18 ғасырдың екінші жартысындағы Аркот мемлекетінің науабы Мұхаммед Әли Хан Уаллажаның ұрпағы. Насердің анасы Ширин (бұрынғы аты Патрисия Прайс) – ағылшын. Бала кезінде Насердің крикетпен алғашқы танысуы – отбасылық сапарлармен Чепаукқа бару болды, онда оның үлкен ағалары Мехрияр «Мел» Хусейн (кейін Уорстершир үшін қысқаша ойнаған) және Аббас, ол допты қуалағанда аутфилдте соққы беруші еді. 1975 жылы әкесі отбасын Англияға көшірді. Хусейн 2005 жылғы өмірбаянында отбасының ағылшын білім беру жүйесінің артықшылықтарын алу үшін Үндістандағы жайлы өмірден бас тартқанын айтты. Отбасы Илфордқа көшіп келді, ал Хусейн кейін Илфордтағы жабық крикет мектебін басқарды, онда ол ағаларына сағаттап боулинг тастайтын. Ол талантты боулингші еді, оның қабілеті сегіз жасында көріне бастады, Хусейн 11 жасқа дейінгі Эссекс құрамасына шақырылды, ал 12 жасында 15 жасқа дейінгі Эссекс құрамасы үшін ойнаған ең жас ойыншы болды. Осы уақытта ол Уолтемстоудағы Forest School мектебінде білімін жалғастырды. 14 жасында Хусейн Англия мектептері құрамасына шақырылды, онда ол өзінің досы және болашақ Англия құрамаласы Майк Атертонмен танысты. Бес күннің арасында дүниеге келген Хусейн мен Атертонның мансабы бірдей қарқынмен дамыды, олар Англия жасөспірімдер құрамаларының капитандары, соққы берушілері және боулингшілері болды. Атертонмен қатар, сол кезде Солтүстіктің «Алтын баласы» деп есептелген Хусейн Марк Рампракаш, Грэм Торп және Тревор Уорд сияқты ойыншылармен де ойнады. 15 жасында Англия мектептерінің капитаны болған Хусейн «қыста бірден бір футқа өсті» және оның боулинг траекториясы өзгерді. Ол былай деді: «Мен үй ішіндегі мектепте барлығы қарап тұрғанда Грэм Гучты боулингпен ұрып түсірдім, кейін тордың төбесіне тидім немесе боулингті үш рет секіріп жіберіп, үнсіздікке ұшырадым». Хусейннің өмірбаянында зейнеткерлікке шыққаннан кейін әкесінің одан күткен үміті туралы алаңдаушылығы жалғасты. Боулингтен қалып қойғаннан кейін Хусейн замандастарынан қалып қойды; Атертон, Рампракаш және Мартин Бикнелл кәсіби округтік келісімшарттар алды, ал Хусейн өкілдік ойындарға және Англия турнелеріне шақырылмады. Хусейн 16 жасқа дейінгі «Эссекс» құрамасының капитаны болған кезде соққы беруге ауысты және көбірек ұпай алу үшін және боулингпен айналыспау үшін тізімде жоғары көтерілді. Оның соққы беруі жақсарды, сол жылы ол Форст мектебінде 1901 жылдан бері бір маусымда 1000 ұпай жинаған алғашқы 16 жасқа дейінгі ойыншы болды.
Тестілік крикет
Хұсейн 1990 жылы Вест-Индияға қарсы өткен матчада тестілік крикеттегі дебютін жасады, ал матч соңғы күні түскі үзіліске дейін аяқталды. Англия тестіде тоғыз қақпаға жеңіске жетті, бірақ серияны 2–1 есебімен ұтылды. Кейін ол үш жыл бойы құрамаға шақырылған жоқ. Ол өте жарысқан мінезді адам ретінде танылды, оның ыстық қаны халықаралық карьерасының болашағына қауіп төндірді. Эссексте Хұсейн үздіксіз ұпай жинап, Англия құрамасының капитаны Грэхам Гучті әсерлі қалдырды, нәтижесінде ол 1993 жылғы 3-ші Ашес тестісіне қайта шақырылды. Онда ол 71 және 47 ұпай жинады, бұл оның серияның қалған бөлігіне ілігуін қамтамасыз етті. Дегенмен, бұл оның келесі қысқы турнеге, тіпті келесі үш жылғы тестілік матчтарға қатысуына жеткіліксіз болды. 1996 жылы Хұсейн тағы да Индияға қарсы тестілік серияға шақырылды. Англия үшін үшінші нөмірлі соққы беру позициясы ұзақ уақыт бойы қиындық тудырып келді. Англия сол жақтағы Джейсон Галлианнан бастап, тәжірибелі Робин Смит, сондай-ақ Грейм Хик пен Марк Рампракаш сияқты күмәнді жұптамаларға дейін, үшінші нөмірде түрлі комбинацияларды сынап көрді. "Соққы беру позицияңызға көп мән беріледі", - деп еске алды Хұсейн ESPNcricinfo сайтына берген сұхбатында, "бірақ мен әрқашан сезінемін, және Дэвид Ллойд маған қоңырау шалып, үшінші нөмірде ойнауды сұрағанда, егер сіз тестілік крикет ойнауға лайықты болсаңыз, сіз бесіншіден үшінші нөмірге өтуге де лайықты болуыңыз керек". Хұсейн бірінші таймда 128 ұпай жинады. Хұсейн "Матчтың үздік ойыншысы" атағына ие болды, ал сол жаздағы соңғы тестідегі тағы бір ғасыры үшін "Серияның үздік ойыншысы" атағын жеңіп алды.
Hussain was subsequently not picked for the next three years. He was regarded as a bit of a "hot head", and his fiery temper briefly jeopardised his prospects of an international career. At Essex, Hussain continued to score runs and impressed his county colleague and England captain Graham Gooch enough to have a Test reprieve. He was thus selected for the 3rd Ashes Test of 1993, in which he scored 71 and 47 not out, ensuring his selection for the rest of the series. It was however not enough to secure his place for the subsequent winter tour, nor for that matter the next three years of Test matches. Hussain was picked again for a Test series against India in the summer of 1996. The number 3 batting position had been troublesome for England for some time. England had tried all manner of combinations at No. 3, from the left field Jason Gallian to the veteran Robin Smith, via the temperamentally suspect pairing of Graeme Hick and Mark Ramprakash. "A lot is made of your batting position," Hussain recalled to ESPNcricinfo, "but I always felt, and I did back then when David Lloyd rang me up and asked me to bat No. 3, that if you're good enough to be playing Test cricket, you should be good enough to move from No. 5 to No. 3". Hussain scored 128 in the first innings. Hussain was awarded Man of The Match and with another century in the last Test that summer was awarded Man of the Series.
Бір күндік халықаралық
Хусейннің ең жоғары бір күндік ойындағы ұпайы 115, ол 2002 жылғы NatWest сериясының финалында Үндістанға қарсы өткен матчта тіркелді. Бұл ойынды BBC тілшісі Джонатан Агню "Мен көрген ең қызықты бір күндік халықаралық матч" деп сипаттады. Ойынға дейін Хусейннің үшінші нөмірде ойнау туралы талабы және тіпті командаға қосылуы бірнеше баспасөз өкілдері, әсіресе Sky Sports комментаторлары (және Хусейннің болашақ әріптестері) Ян Ботэм мен Боб Уиллис тарапынан көп рет сұраққа тартылды. Оның ойынында Маркус Трескотикпен 185 ұпайлық серіктестік құрылды (ол өзі 109 ұпай жинады). Ғасырлық ұпайға жеткен соң Хусейн дау тудырды, қолмен белгі беріп, арқасындағы 3 нөмірін көрсетіп, үш саусағын медиа орынға көтерді. Үндістанға жеңіске жету үшін 326 ұпайдан асып түсу міндеті қойылды, және олар соңғы үш допқа дейін бұл міндетті орындады.
Ойын-сауық мансабынан кейін
Хұсейннің крикеттен қанағат етуын жариялағаннан кейін бірнеше сағат өткен соң, ол Sky Sports түсіндіру тобына толық уақытпен қосылатыны расталды. Бұрынғы Англия капитандығын атқарған Боб Уиллис, Дэвид Гоуэр, Йән Ботам және оның бұрынғы Англия жаттықтырушысы Дэвид Ллойд осы командаға қосылды. Sky өкілі Вик Уэйклинг: «Біздің түсіндіру кабинасындағы ең тәжірибелі команда жиналды», – деді. «Англияның төрт бұрынғы капитаны 400-ден астам тест матчында, 20 000-нан астам ұпай жинап, 700-ден астам қақпаны ұтып алды. Олардың әрқайсысы – «Wisden» журналының «Жылдың үздік крикетшісі» атанған». 2011 жылдың тамызында Ұлыбритания мен Үндістан арасындағы матчта Хұсейннің үндістандық командаға қатысты айтқан сөздері кейбір крикет жанкүйерлерінің арасында дау тудырды: «Мен екі команданың арасындағы ең басты айырмашылық – алаңдағы ойын. Англия командасының барлық ойыншылары жақсы алаңда ойнайды. Менің ойымша, Үндістанның 3-4 жақсы алаңшысы бар, ал қалғандары алаңда тиімсіз». 2004 жылы Хұсейн «Отпен ойнау» атты өмірбаянын жариялады. Ол 2005 жылғы Британдық спорт кітабы сыйлығының «Үздік өмірбаян» номинациясында жеңіске жетті. 2010 жылдан бері ол Эссекстегі тәуелсіз «Нью-Холл» мектебінде жаттықтырушы болып жұмыс істеп келеді. 2011 жылы ол «Патиала Хаус» атты Болливуд фильмінде өзін ойнады, онда басты рөлді Акшай Кумар сомдады. Ол Соурав Гангули капитандыққа тағайындалғанға дейін үндістандық командаға қатысты пікірлері үшін Сунил Гаваскардың сынына ұшырады. Ол Майкл Атертон, Дэвид Ллойд, Йән Уорд және Роб Кеймен бірге Sky Cricket-тің жетекші комментаторларының бірі.
Жеке өмір
Хусейн 1993 жылдан бері Каренге үйленген. Олардың Жоел және Джейкоб есімді екі ұлы мен Лейла есімді қызы бар. Үшеуі де Хюссейннің туған Эссекс округіндегі Хаттон крикет клубында ойнайды. Клуб әйелдер крикетінің жаңадан дамуына арналған қысқа деректі фильмде көрсетілген. Оның інісі Мехрияр да жоғары деңгейдегі крикетпен айналысқан.
Құрметтер
2002 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету тізімінде "Крикетке қызметтері үшін" азаматтық дивизионында Британ империясы орденінің офицері (OBE) орны берілді. 2005 жылы Мэрилебон крикет клубының құрметті өмірлік мүшесі болып тағайындалды.