Кіріспе

Cistus (грекше kistos) – Cistaceae тұқымдастығына жататын гүлді өсімдіктер туысы, шамамен 20 түрін қамтиды (Ellul et al. 2002). Бұл көп жылдық бұталар Жерорта теңізі аймағындағы құрғақ немесе тасты топырақта, Марокко мен Португалиядан Таяу Шығысқа дейін, сондай-ақ Канар аралдарында таралған. Cistus, көптеген гибридтері мен сорттарымен, көбінесе бақша гүлі ретінде кездеседі. «Rockrose» (Ұлыбританияда «rock rose») деген жалпы атау осы түрге қолданылады, бұл атаумен туыс туыстар Halimium, Helianthemum және Tuberaria да бөліседі, олардың барлығы Cistaceae тұқымдастығына жатады. Шаңды түрлерге, әсіресе C. ladanifer-ге «gum cistus» деген жалпы атау беріледі.

Сипаттама

Жапырақтары мәңгі жасыл, қарама-қарсы, қарапайым, көбінесе беті сәл дөрекі, ұзындығы 2–8 см. Кейбір түрлерінде (әсіресе C. ladanifer) жапырақтары лабданум деп аталатын өте хош иісті шайырмен жабылады. Гүлдері көзге жарасымды, 5 қанаты бар, ақтан күлгін, қою қызғылт түске дейін болады, ал кейбір түрлерінде әр қанатының түбінде айқын қара қызыл дақ болады.

Экология

Олар ашық, күнге толы жерді қажет ететін жылусүйгіш өсімдіктер. Бұл өсімдік туысының ерекшелігі – жазғы құрғақшылыққа және өрт сияқты жиі болатын жайылым мен басқа да бұзылу оқиғаларына төтеп беру үшін бірқатар арнайы бейімделулерді дамытқандығында. Сонымен қатар, олар эктомикориза мен арбускулярлық микориза құра алады. Қазірге дейін 40 туысқа жататын 200-ден астам эктомикориза құраушы саңырауқұлақ түрлерінің Cistus-пен байланысы бар екені хабарланды. Сондықтан Cistus өсімдіктері пирофиттер деп есептеледі, яғни олар өз биомында таралуын жеңілдету үшін өмірлік циклінің бір бөлігі ретінде отқа тәуелді өсімдіктер. Cistus тұқымдары өртке төзімді, сондықтан өрт тоқтағаннан кейін олар өне бастайды және басқа түрлердің бәсекесі аз ортадан пайда көреді.