Алан Крэнстон: Саяхатшы, журналист және сенатордың өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық саясаткер және журналист (1914–2000)

Алан Макгрегор Кранстон (19 маусым 1914 – 31 желтоқсан 2000) – 1969 жылдан 1993 жылға дейін Калифорниядан АҚШ сенаторы, ал 1949 жылдан 1952 жылға дейін Дүниежүзілік федералистік қауымдастығының президенті болған американдық саясаткер және журналист. Калифорния штатының Пало-Альто қаласында туған Кранстон Стэнфорд университетін бітіргеннен кейін журналист болып жұмыс істеді. Калифорния штатының қаржы бақылаушысы қызметін атқарғаннан кейін, 1968 жылы Сенатқа сайланды. 1977 жылдан 1991 жылға дейін Сенаттың Демократиялық партиялық ұйымдастырушысы болды. 1984 жылы Кранстон Демократиялық партиядан президенттікке үміткерлікке түсті, Суық соғыстың соңғы кезеңдерінде ядролық қаруды тоқтатуды қолдады. Бірінші бастауыш сайлаулардан кейін үміткерліктен бас тартты. 1991 жылы Сенаттың этика комитеті Кранстонды жинақталған қаржы және несие дағдарысындағы рөлі үшін, «Китинг Бесі» тобының мүшесі ретінде кінәлады. Простата қатерлі ісік анықталғаннан кейін, ол тағы бір мерзімге сайланудан бас тартты. Сенаттан зейнетке шыққаннан кейін ол Жаһандық қауіпсіздік институтының президенті болып қызмет етті және ядролық қаруды толық жоюды жақтады.

Ерте өмір және білім

Кранстон Калифорния штатының Пало-Альто қаласында Кэрол (туған есімі Диксон) мен Уильям Макгрегор Кранстонның ұлы ретінде дүниеге келді. Ол бір жыл Помона колледжінде оқыды, содан кейін Мексиканың Ұлттық автономды университетінде бір жаз бойы оқудан өтті. 1936 жылы Стэнфорд университетін ағылшын тілі мамандығы бойынша бітірді.

Ерте мансап

Кранстон Екінші дүниежүзілік соғыстан екі жыл бұрын Халықаралық жаңалықтар агенттігінің тілшісі болды. Адольф Гитлердің «Менің күресім» кітабының қысқартылған ағылшын тіліндегі аудармасы жарық көргенде, Гитлердің антисемитизмі мен әскеришілдігін жою мақсатымен өңделген нұсқасынан өзгеше, Кранстон кітаптың мазмұнын дәлірек бейнелейтініне сенген тағы бір аударманы (түсіндірмелермен) жариялады. 1939 жылы Гитлердің баспагері оны Коннектикут штатында авторлық құқықты бұзды деп сотқа берді; судья Гитлердің пайдасына шешім шығарды және кітаптың басылымы тоқтатылды, бірақ сол кезде жарты миллион данасы сатылып үлкерді, бұл Гитлердің қаупі туралы көптеген адамдарды хабардар етуге көмектесті. 1944 жылы әскерге шақырылғанға дейін Кранстон «Common Ground» журналында редактор және жазушы болып жұмыс істеді, содан кейін Соғыс ақпарат бюросында қызмет етті. 1944 жылы қатардағы сарбаз ретінде әскерге келген ол, жаяу әскерінің негізгі дайындығын аяқтағаннан кейін, жауынгерлік бөлімде қызмет етуді сұрады, бірақ оның орнына «Army Talk» журналының редакторы болып тағайындалды. Қызмет барысында ол «Бейбітшіліктің қаны» атты екінші кітабын жазды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-ты Ұлттар лигасына қосу әрекетінің сәтсіздігін қамтитын мазмұн болды. Кранстон 1945 жылы соғыс аяқталғанда сержант шенімен запасқа шықты. Әлемдік үкіметті қолдаушы Кранстон 1945 жылы Дублин декларациясына әкелген конференцияға қатысты және 1948 жылы Дүниежүзілік федералисттер қауымдастығының президенті болды. Ол Калифорния заң шығарушы органына 1949 жылғы Дүниежүзілік федералисттік Калифорния резолюциясын қабылдауға ықпал етті, ол Конгреске АҚШ-тың федералдық әлемдік үкіметке қатысуына рұқсат беру үшін Конституцияға түзетулер енгізуге шақырды. Сонымен қатар, 1940 жылдардың соңында Кранстон ядролық қаруға қарсы ұзаққа созылған наразылық күресін бастады. 1952 жылы Кранстон Калифорния демократиялық кеңесін (CDC) құрды және оның төрағасы болды. Осы уақыттан бері CDC Калифорния штатында сайлау кампанияларын және қоғамдық белсенділікті үйлестіретін жергілікті демократиялық клубтардың ресми емес коалициясы ретінде жұмыс істеп келеді. CDC 1958 жылы штат контролері лауазымына және АҚШ Сенатына бірнеше рет үміткерліктеріне қатысқан Кранстонға айтарлықтай қолдау көрсетті.

Cranston was a correspondent for the International News Service for two years before World War II. When an abridged English language translation of Adolf Hitler's Mein Kampf was released, sanitized to exclude some of Hitler's anti Semitism and militancy, Cranston published a different translation (with annotations) that he believed reflected the contents of the book more accurately. In 1939, Hitler's publisher sued him for copyright violation in Connecticut; a judge ruled in Hitler's favor and publication of the book was halted, but by then a half million copies had been sold, helping inform a wide audience about the threat Hitler posed. Before enlisting in the armed forces in 1944, Cranston worked as an editor and writer for the magazine Common Ground, and later in the Office of War Information. Enlisting in the army as a private in 1944, he requested service with a combat unit after completing Infantry basic training, but was instead assigned to be editor of Army Talk magazine. While on active duty, he wrote a second book, The Killing of the Peace, a synopsis of the failed bid to get the United States to join the League of Nations immediately after World War I. Cranston held the rank of sergeant when he was discharged at the end of the war in 1945. A supporter of world government, Cranston attended the 1945 conference that led to the Dublin Declaration and became president of the World Federalist Association in 1948. He successfully pushed the California legislature to pass the 1949 World Federalist California Resolution, calling on Congress to amend the Constitution to allow U. S. participation in a federal world government. Also in the late 1940s, Cranston began his longstanding opposition to nuclear weapons. In 1952, Cranston co founded the California Democratic Council (CDC), and served as chairman. Since that time, the CDC has served as an unofficial coalition of local Democratic clubs that coordinate electoral activities and activism throughout California. The CDC provided substantial support to Cranston in his bid for State Controller in 1958 and his numerous runs for the U. S. Senate.

Мемлекеттік бақылаушы

Демократ болған Кранстон 1958 жылы Калифорния штатының бас есепшісі болып сайланды, 1962 жылы қайта сайланды, ал 1966 жылы қайта сайлануға үміткерліктен жеңіліп қалды.

АҚШ сенаторы

Кранстон алғаш рет 1964 жылы АҚШ Сенатына үміткер болды. Ол демократиялық партияның ішкі сайлауында бұрынғы Ақ үйдің баспасөз хатшысы Пьер Салингерден жеңіліп, кейін жалпы сайлауда республикашыл Джордж Мерфиге есе жіберді. 1968 жылы Кранстон АҚШ Сенатының төрт мерзімнің біріншісіне сайланды, ол жалпы сайлауда республикалық мектептердің штаттық басқарушысы Макс Раффертиді жеңді, себебі консервативті Рафферти либералды республикашыл Томас Кучелді партия ішіндегі сайлауда тікелей жеңіске жеткізген еді. Сайлау науқанында қарапайымдық болды. Консервативті жазушы Фрэнк Капелл Кранстонның жастық шағында коммунистік көзқарастарға бейім болғанын және Соғыс ақпарат бюросында жұмыс істеген кезінде Франклин Д. Рузвельттің нацистік Германия Катынь қырғынын жасады деген жалған сенімге икемдеуге көмектескенін айтатын памфлет жазды. 1974 жылы «Американ Опинион» журналында жарияланған «Алан Кранстон: Сенаттағы көлеңке» деген мақалада осы айыптаулардың көп бөлігі қайта жаңғыртылды. (Мақаланың тақырыбы танымал «Көлбеу» радио бағдарламасының басты кейіпкері Лэмонт Кранстонға сілтеме жасады.) Офисіндегі алғашқы айларда Кранстон президент Никсонға 59 жұмыс корпусы орталығын жабуды тоқтатуға шақыратын резолюция ұсынды. Бірақ Сенат 1969 жылдың 13 мамырында 52-40 дауыспен оны қабылдамады. 1971 жылдың 12 қыркүйегінде Кранстон Пентагонның әскери күш пен ұлттық қауіпсіздікке қауіп төндіретіні туралы мәлімдемесіне қарсы шықты, егер Конгресс Никсонның өкілеттігін жаңартпаса, ол шақыру жобасын бұзуға дайын екенін айтты. 1973 жылдың қыркүйегінде Кранстон АҚШ әскерлерін теңізде келесі 18 айда 20 пайызға қысқартуға және теңіз күштерін де қамтуға бағытталған түзету ұсынды. Бұл түзету сенатор Майк Мэнсфилд ұсынған АҚШ-тың шетелдегі әскерлерін 40 пайызға қысқарту туралы ұсынысқа жауап ретінде енгізілді. 1973 жылдың қарашасында Кранстон Джеральд Фордты вице-президенттік лауазымға ұсынуды қолдағандығын жариялады. Ол өзінің қолдауы «Калифорния штатындағы бірнеше жүз адаммен, демократтар мен республикашылдар, бизнес және еңбек көшбасшылары, сайланған саясаткерлер мен партиялық қызметкерлермен» кеңескеннен кейін болғанын және Фордқа қарсылықтың аз екенін айтты. 1974 жылдың 23 сәуірінде Кранстон Ардагерлер әкімшілігінің қызметкерлері Никсонның қайта сайлау науқанына қаржылай көмек көрсетуге ынталандырылғанын және Ардагерлер әкімшілігінің басшысы Дональд Э. Джонсонтың бұл іс-әрекеттерге хабардар болғанын мәлімдеді. Кранстонның бұл мәлімдемесін сол күні бұрынғы ардагерлер әкімшілігінің қызметкері растады. 1974 жылы Кранстон республикашыл Х. Л. «Билл» Ричардсонды жеңді, ол бұрын Джон Бирч қоғамымен байланысы бар консервативті сенатор болған. Кранстон 3 693 160 дауыс (60,5%) алды, ал Ричардсон 2 210 267 дауыс (36,2%) алды. 1979 жылы 19 сенатор SALT II келісімшартына қолдау көрсетулері президент Джимми Картердің АҚШ қорғанысына тигізетін әсеріне байланысты екенін білдіретін хатқа қол қойғаннан кейін, Кранстон олардың алаңдаушылығы заңды екенін, бірақ көбінесе «SALT II келісімшартының мәтініне тікелей қатысы жоқ» екенін және келісімшартқа қатысты олардың наразылықтарын жою үшін «өлімге әкеп соқтыратын түзетулерді» қолданудың қажеті жоқ екенін айтты. 1980 жылы Кранстон республикашыл Пол Ганнды 4 705 399 (56,5%) дауыспен 3 093 426 (37,1%) дауысқа қарсы жеңді. Оның науқаны 31 шілдеде өткен қайырымдылық шарасымен ерекшеленді, бұл Eagles тобының 14 жылдан кейін бірге ойнаған соңғы концерті болды. Іс-шара барысында Кранстонның әйелі Eagles гитарисі Дон Фельдерге өнер көрсеткені үшін алғыс айтты, ал Фельдер «Рақмет десем болады» деп жауап берді. Eagles тобының мүшесі Глен Фрей Фельдердің сөзіне наразылық білдірді, бұл сахнадағы дауға және концерттен кейін топтың тарауына әкелді. 1981 жылдың наурыз айында Кранстон Ольстер қақтығысына бейбіт шешім табуға Рейган әкімшілігін шақыратын бірлескен мәлімдеме жасаған 24 сайланған лауазымды адамның бірі болды. 1981 жылдың сәуірінде Сенатта сөйлеген сөзінде Кранстон Үндістан мен Пәкістанның ядролық сынақ алаңдарын дайындаудың соңғы кезеңдеріне кіргенін мәлімдеді, Үндістанның «келесі бірнеше айда Покхаранда тағы бір сынақ жасауға шешім қабылдауы мүмкін» екенін және Пәкістанның «ұқсас сынақ үшін fissile материалдарды, мүмкін осы жылдың соңына дейін, ең болмаса 1982 жылдың соңына дейін өндіруі мүмкін» екенін болжады. Ол өзінің ақпарат көзін көрсетпеді, бірақ Рейган әкімшілігінің жоғары лауазымды шенеуніктері «сенатор Кранстонның ақпаратының мәнін» растады. «Нью-Йорк Таймс» Кранстонды «шашы жоқ, қияңдаған, бірақ аса харизматикалық емес адам» деп сипаттады. Кранстон 1986 жылы қайта сайланды, ол қымбат және қызу сайлаудан кейін республикалық кандидат конгрессмен Эд Цшауды аздап жеңді. 1990 жылдың 2 қазанында Кранстон Дэвид Саутерді Жоғарғы Сот судьясы лауазымына ұсынуға қарсы дауыс берген тоғыз сенатордың бірі болды.

Cranston first ran for the United States Senate in 1964. He lost the Democratic primary to former White House Press Secretary Pierre Salinger, who went on to lose the general election to Republican George Murphy. In 1968, Cranston was elected to the first of four terms in the United States Senate, defeating Republican state Superintendent of Schools Max Rafferty in the general election after the staunchly conservative Rafferty had narrowly defeated the liberal Republican incumbent, Thomas Kuchel, in that party's primary. The election was marred by mudslinging. A conservative writer, Frank Capell, authored a pamphlet suggesting that Cranston might have had Communist leanings in his youth, and that during his stint at the Office of War Information he helped falsely convince Franklin D. Roosevelt that Nazi Germany had perpetrated the Katyń massacre. Many of the same allegations were recycled in an article that ran in American Opinion in 1974 titled "Alan Cranston: The Shadow in the Senate". (The article's title was a reference to Lamont Cranston, the main character in the popular radio program The Shadow.) During his first few months in office, Cranston introduced a resolution calling for President Nixon to halt closing 59 Job Corps Centers. but the Senate defeated it on May 13, 1969, by a vote of 52 to 40. In a September 12, 1971 statement, Cranston disputed the Pentagon's claims that military manpower and national security would be threatened if Congress did not renew Nixon's draft authority and said he would filibuster the draft measure. In September 1973, Cranston introduced an amendment that would reduce American forces overseas by 20% in the next 18 months and would include naval forces. It was introduced as a fallback amendment to the 40% reduction in American forces overseas Senator Mike Mansfield had offered. In November 1973, Cranston announced his support for the nomination of Gerald Ford as vice president. He said his support came after consulting "several hundred persons—Democrats and Republicans, business and labor leaders, elected politicians and party functionaries—in his own state of California" and finding little opposition to Ford. On April 23, 1974, Cranston stated that members of the Veterans Administration had been encouraged to contribute to Nixon's reelection campaign and that head of the Veterans Administration Donald E. Johnson was privy to these activities. Cranston's allegations were corroborated later that day by a former VA employee. In 1974, Cranston defeated Republican H. L. "Bill" Richardson, a conservative state senator previously affiliated with the John Birch Society. Cranston polled 3,693,160 votes (60.5%) to Richardson's 2,210,267 (36.2%). In 1979, after 19 senators signed a letter indicating that their support for the SALT II treaty hinged on President Jimmy Carter's response to its impact on U. S. defense posture, Cranston said their concerns were legitimate but mostly did not "relate directly to the text of the SALT II treaty" and it was likely that their reservations about the treaty could be resolved without using killer amendments. In 1980, Cranston defeated Republican Paul Gann, 4,705,399 (56.5%) to 3,093,426 (37.1%). His campaign was notable for a July 31 benefit that was the last concert the Eagles played at together for 14 years. During the event Cranston's wife thanked Eagles guitarist Don Felder for performing, to which Felder reportedly replied, "You're welcome I guess." Bandmate Glenn Frey took exception to Felder's comment, leading to onstage bickering and the band's breakup immediately after the concert. In March 1981, Cranston was one of 24 elected officials to issue a joint statement calling on the Reagan administration to find a peaceful solution to the Ulster conflict. In April 1981, during a Senate floor speech, Cranston asserted that India and Pakistan had entered the final stages of their preparation for nuclear test sites, speculating that India "will decide to make another test at the Pokaran site in the next few months" and Pakistan "could produce the fissile materials for a similar test, perhaps by the end of this year, most likely by the end of 1982." He did not identify the source of his information, but senior Reagan administration officials verified "the gist of Senator Cranston's information." The New York Times called Cranston a "bald, craggy looking, none too charismatic man." Cranston was reelected in 1986, narrowly defeating Republican nominee Congressman Ed Zschau after an expensive and heated election. On October 2, 1990, Cranston was one of nine senators to vote against the nomination of David Souter for Associate Justice of the Supreme Court.

Президенттікке кандидат

Кранстон 1977 жылдан 1991 жылға дейін Демократиялық партияның парламенттік жұмысын ұйымдастырушысы болды. Ол 1984 жылғы сайлауда Демократиялық партияның президенттік тізіміне үміткер болды. 1983 жылдың 1 ақпанында ол алғашқы кандидат ретінде өзін жариялады. Жасы 69-да болғанмен және одан да егде жасы көрсеткенімен (оның қалған ақ шашын көптеген адамдар апельсин түсіне бояды), Кранстон тез арада танымал үміткерге айналды. Ядролық қаруды тоқтатуды ынталы түрде қолдауы оған ядролық қаруға қарсы белсенділердің арасында зор қолдауға ие болды, бұл қолдау науқанға қаржылай көмек, адал қызметкерлер (болашақ Вашингтон сенаторы Мария Кантуэлл 1983 жылы штатқа көшіп, Кранстонның штаттағы науқандық жұмысына жетекшілік етті) және еріктілер, сондай-ақ Висконсин, Калифорния және Алабама штаттарындағы алдын ала дауыс беру нәтижелеріне әкелді. Алайда, 1983 жылдың қыркүйегінде Джордж Макговерн сайысқа қосылғаннан кейін Кранстонның қолдауы азайды. 1984 жылдың ақпанында Айова штатында төртінші орынды алды және бір аптадан кейін Нью-Гэмпшир штатында сегіз үміткердің арасында жетінші орынды иеленіп, дауыстардың бар болғаны екі пайызын жинады. Кранстон 1984 жылғы сайлаудан кейін 2 миллион долларлық қарызбен қалды, ол 1986 жылы өте қымбат және қиын қайта сайлауға дайындала бастады, онда ол кейіннен Республикалық партиядан шығып кеткен либералды республикалық АҚШ өкілі Эд Цшауды шамалы айырыспен жеңді.

Сөйлеу

1991 жылғы 20 қарашада Кранстон АҚШ Сенатының этика жөніндегі арнайы комитеті тарапынан "әдепсіз мінез-құлқы" үшін жазаланды. Линкольн Сэйвингс басшысы Чарльз Китингтің компаниялары Кранстонмен тығыз байланыста болған сайлаушыларды тіркеу топтарына 850 000 доллар көмектескен. Китинг федералды реттеушілердің оның жинақ-несие қауымдастығын "қудалауын" тоқтатуын қалаған. Комитет "Сенатор Кранстонның Китингке көмектесуге келіскеніне ешқандай дәлел ұсынылмағанын" анықтады, бірақ Кранстонның бұзық әрекетін Китинг Бестігінің арасындағы ең ауыр қылмыс деп санды. Кранстон простата қатерлі ісігімен күресіп жатқандықтан, бесінші мерзімге сайлауға түспеуге шешім қабылдады. Оның орнын Барбара Боксер иеленді.

Тестілеу және спорттық алаң

Қоғамдық өмірі бойында Кранстон қарт спринтерлер арасындағы арнайы жарыстарда жеңіл атлетика спортымен айналысып, қатысқандығымен ерекшеленді. Көптеген жарыстар, ірі жарыстардағы қарт спринтерлерге арналған жарыстар, шеберлер атлетикасының пайда болуына себеп болған алғашқы шаралар еді. Кранстон көптеген саяси сапарларында дене күшін сақтау үшін ұзақ қонақүй дәліздерінде спринт жасаған.

Жеке өмір

Кранстонның отбасы бай болды, жылжымайтын мүлікке инвестициялары болған. Ол екі рет үйленді және екі рет ажырасты. Оның бірінші әйелі Женева Макмат, Робин және Ким атты ұлдарының анасы болды. Робин жас кезінде автокөлік апатында қайтыс болды, ал Ким аман қалды. Кейін Кранстон Норма Вайнтраубқа үйленді.

Зейнеткерлік және өлім

Ол зейнетке шыққаннан кейін өмірін ядролық қаруды толық жоюға арнады, бастапқыда Дүниежүзілік форумның Ядролық қаруды жою бастамасы арқылы, ал кейін 1999 жылы өзі құрған Жаһандық қауіпсіздік институтының президенті болып қызмет етті. Зейнетке шыққаннан бастап 2000 жылдың 31 желтоқсанында қайтыс болғанға дейін Калифорния штатының Лос-Альтос қаласында тұрды.