Кіріспе

Родни Уильям Уитакер (12 маусым 1931 – 14 желтоқсан 2005) – американдық кино зерттеушісі және жазушы. Уитакер түрлі жанрларда жазып, бестселлер болған, сондай-ақ Николас Сир, Бенайт Ле Кагот және Эдоард Моран сияқты басқа да бірнеше псевдонимдермен шығармаларын жариялаған. Ол өз атымен «Фильм тілі» атты ғылыми еңбегін жариялаған. 1972-1983 жылдар аралығында оның бес романының әрқайсысы миллионнан астам данада сатылды. Ол «Золя, Ян Флеминг, По және Чосермен салыстыратын әуежайдағы кітаптардың жалғыз авторы» деп сипатталды. Уитакер өмірінің көп бөлігінде жариялылықтан мұқият қашқан, оның нағыз аты көп жыл бойы құпия сақталған. 1980 жылғы «Twentyth Century Crime and Mystery Writers» анықтамалығында оның аты Треван псевдонімімен бірге тізілген.

Өмір

Гранвилл қаласында туған Уитакер бала кезінен әңгімелерге құмар болды. Оның отбасы кедейлікпен күресті. Ол жасөспірім шағында бірнеше жыл Нью-Йорктің Олбани қаласында тұрды (оның соңғы жарияланған туындысында бейнеленген кезең). Уитакер Вашингтон университетінде драма бойынша бакалавр және магистр дәрежелерін алды. Онда ол үш актілік "Жарылыс алдындағы Ева" пьесасын жазып, режиссерлік етті, бұл UW Playhouse театрындағы магистрлік диссертациясы болды. Пьесаның компания менеджері және ассистент режиссері Джерри Пурнелл болды. Уитакер Норт-Уэстерн университетінде коммуникация және кино ғылымдары докторы ғылымын қорғады. Өзінің алғашқы екі романын жазғанда ол Остин қаласындағы Техас университетінің радио, теледидар және кино факультетінің деканы болды, онда ол көп жылдар бойы оқытумен айналысты. 1979 жылы сыншылардың ең жоғары бағасын алған "Шибуми" романы жарық көрді. 1983 жылы ол психологиялық қорқыныш романы "Катяның жазы" атты туындысын жариялады. Жанрлардың кең ассортименті "Треван" – бірлесіп жұмыс істейтін жазушылар тобының псевдонимдері деген кең таралған теорияға әкелді. Николас Сир есімімен Треваниан 1975 жылы "1339 немесе солай: саудагерге кешірім" (махаббат пен батылдық туралы ортағасырлық әңгіме) және 1983 жылы "Дөңгелек үстелдің әңгімелері" (Артур туралы анекдоттардың еркін қайта айтуы) жариялады. 15 жылдық үзілістен кейін Треваниан 1998 жылы "Жиырма мильдегі оқиға" атты вестерн романымен және 2000 жылы "Қаладағы ыстық түн" атты әңгімелер жинағымен оралды. Оның соңғы жарияланған романы, денсаулығы нашарлаған кезде жазылған "Жеміс көшесінің ақымақ әйелдері" (2005), Нью-Йорк штатының Олбани қаласындағы кемқорлықта анасы мен қарындасымен күрескен ұлдың өмірбаяндық оқиғасы, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және оның кезінде болған оқиғалар. 2005 жылдың қарашасында Тарихи роман қоғамы оны 11 редактордың таңдауына іліккен кітаптардың бірі деп таныды. Треванианның 1848 жылғы төңкеріс кезіндегі париждік суретшілер туралы "Төрт желдің көшесі" атты туындысы, оның дәуірге қатысты зерттеулеріне негізделген, әлі жарияланбаған. Оның бір бөлігі Треванианның веб-сайтында жарияланған. 2005 жылы Crown Publishers компаниясы Треванианның алғашқы бес кітабын – "Эйгер санкциясы", "Ло санкциясы", "Майн", "Катяның жазы" және "Шибуми" – қапталды қағаздан жасалған жинақ ретінде қайта басып шығарды. Уитакер өзінің нағыз есімін көп жылдар бойы құпия сақтады. Ол сұхбат беруден немесе баспагерлерінің жарнамалық шараларына қатысудан бас тартты. Оның алғашқы танымал сұхбаты 1979 жылдың 10 маусымында "Шибуми" романының жарық көргеніне орай "Нью-Йорк Таймс" газетінде Кэрол Лоусонға берілді. Бұл мақалада Треваниан "Треваниан бизнестен шығып жатыр. Енді ол сөйлей алады" деді. Треванианның Роберт Ладлумның псевдонимдерінің бірі екендігі туралы әңгімелер тарады. Треваниан бұл пікірге келіспеді, "Мен оның кім екенін тіпті білмеймін. Мен Прустты оқыдым, бірақ 20 ғасырда жазылған басқа көп нәрсені оқымадым" деді. Треваниан бірнеше жанрда сәтті жазды. 1998 жылы Newsweek журналына берген сұхбатында ол әр жаңа кітап үшін алдымен кімнің оқиғаны айтуы керек екенін шешетінін айтты. Ол өзінің қалаған оқиғасына ену үшін актерлік әдістерді қолданып, өзін сол автордың орнына қойды. Бұл, әсіресе АҚШ және американдықтарға қатысты, елге деген көңілінің тоңуына байланысты оны елден кетуге итермеледі. Кейінірек Треваниан өзінің туған елінен ерікті түрде кеткен себептерін ашып айтты; ол АҚШ-тың материалдық құндылықтарға берілгендігін АҚШ-тағы өмір сапасының төмендеуіне себепкер деп атады. Ол американдықтар бір күні оянып, арзан дегенің жақсы екенін білмейтінін түсінетінін айтты. Треваниан өзінің веб-сайтында құндылық туралы мәселені де көтерді.

Қысқа әңгімелері

"Ауыстыру", Треванян. "Плейбой" журналы. 1978 жылғы желтоқсан. (Бұл әңгіменің қайта қараланған нұсқасы "Қаладағы ыстық түнде" "Риктің сағатынан кейін" деген атпен жарияланды.) "Ауылдық жиынның хаттамасы", Бенайт Ле Кагот, Треванян аударған. "Харпердің айлық журналы". 1979 жылғы ақпан, 60–63 б. (Бұл әңгіменің қайта қараланған нұсқасы "Қаладағы ыстық түнде" басылымда жарық көрді.) "Бейнат – сол түлкі", Бенайт Ле Кагот, Треванян аударған. "Йейл әдеби журналы". 1984 жыл. 151 том, 1 нөмір, 25–33 б. (Бұл әңгіменің қайта қараланған нұсқасы "Қаладағы ыстық түнде" басылымда жарық көрді.) "Мисс Плимсоллдың құпиялары, жеке хатшы", Треванян. "Қызыл кітап". 1984 жылғы наурыз. (Бұл әңгіменің қайта қараланған нұсқасы "Қаладағы ыстық түнде" "Мисс Плимсоллды жұмыстан босату" деген атпен жарияланды.) "Жеміс ағашы", Треванян. "Антиохиялық шолу", Йеллоу-Спрингс: 2000 жылғы көктем. 58 том, 2 шығарылым; 195 б. (14 бет). "Жеміс ағашы" 2001 жылғы "Американың үздік қысқа әңгімелері" антологиясына да енді. "Рухани сағатқа ояну", "Антиохиялық шолу", Йеллоу-Спрингс: 2003 жылғы жаз. 61 том, 3 шығарылым; 409 б.