Кіріспе
Квебек провинциясындағы қала. Шауниган атауының тарихында әртүрлі жазылу түрлері болған: Чаунигане, Ошаунигане, Ассаунигане, Ачаунеган, Чаунигаме, Шаунигане, Чауэнигане. Бұл атау "оңтүстік тасымалдау жолы", "бук ағаштарының тасымалдау жолы", "бұрышты тасымалдау жолы", немесе "төбе" немесе "қанат" деген мағынаны білдіруі мүмкін. 1958 жылға дейін қала Шоуниган Фолс деп аталып келді. Шауниган – Канаданың бұрынғы премьер-министрі Жан Кристиеннің туған жері.
The name Shawinigan has had numerous spellings over time: Chaouinigane, Oshaouinigane, Assaouinigane, Achawénégan, Chawinigame, Shawenigane, Chaouénigane. It may mean "south portage", "portage of beeches", "angular portage", or "summit" or "crest". Before 1958, the city was known as Shawinigan Falls. Shawinigan is the birthplace of former Prime Minister of Canada Jean Chrétien.
Тарих
1651 жылы иезуит діни қызметкері Бутео Сент-Морис өзенімен жоғары қарай саяхаттап, осы өзеннің алғашқы үлкен сарқырамасына жеткен еуропалықтың біріншісі болды. Кейіннен Жоғарғы Сент-Мориске баратын миссионерлер осы жерде тоқтайтын. 1899 жылы SW&P компаниясы Монреальдегі Pringle and Son инженерлік фирмасына Сент-Морис өзенінің жағасындағы жаңа өнеркәсіптік қала үшін жоспар жасауды тапсырды, бұл болашақ Шауиниган қаласының негірін қалады. 1901 жылы бұл жер Шауиниган-Фолс ауылдық муниципалитеті ретінде құрылды және бір жыл өткен соң, 1902 жылы қала мәртебесіне ие болды. Гидроэлектр станциясы экономикалық өсімге үлкен үлес қосты, ал қала Канада тарихында бірнеше маңызды жаңалықтарды жасады: алюминийдің алғашқы өндірісі (1901), карборунд (1908), целлофан гранулалары (1932). Шауиниган-Фолс сондай-ақ Канадада электрмен жарықтандырылған алғашқы қалалардың бірі болды.
Қалалық өсім
Онжылдықтар бойы жергілікті целлюлоза-қағаз, химия және тоқыма өнеркәсібі мыңдаған жұмыс орындарын жасап, қаланың өсуін күшейтті (Шоуниган қаласының 1899-1951 жылдардағы қалалық картасының сызбасын қараңыз). Шоуниган-Фоллс қаласының орталық бөлігіндегі қала құрылысы үздіксіз дамыды. 1921 жылға қарай бұл аймақ Төртінші және Бесінші көшелердегі коммерциялық ғимараттармен, сондай-ақ Стейшн-авенюмен тығыз құрылысқа ие болды, Риверсайд дәлізінде (қазіргі Сен-Морис драйвы) бір отбасылық үйлер мен басқа жерлерде көпқабатты үйлер салынды. Олмстед бауырлары дизайн фирмасы қаламен бірлесіп, қаланы көркейту бағдарламасын іске асыру үшін шақырылды. 1920 жылдардың соңына қарай Шоуниган-Фоллс орталық бөлігінде қоғамдық базар, өрт сөндіру станциясы, техникалық мектеп, бірнеше шіркеу ғимараттары және Сен-Морис паркі сияқты екі көркейтілген қоғамдық саябақ пайда болды. Мейпл көшесі мен Хемлок даңғылының шалғай орналасқан аймақтарындағы сәнді үйлерде әулетті адамдар тұрды, олардың көпшілігі бір кезде өте белсенді ағылшын тілді қауымға жатқан, кейде жергілікті халықтың 30% астамын құраған. Өнеркәсіптік кәсіпорындар шығысқа және солтүстікке қарай жұмыс істей бастағанда, Шоуниган-Фоллс қаласының жоғарғы бөлігінде жаңа аудандар құрылды. Бұл жаңа аудандардың пайда болуы Рим-католик шіркеуінің приходтық құрылымымен тікелей байланысты болды. Сент-Марк ауданы, бастапқыда Виллаж Сен-Онж деп аталған, 1902 жылы қала шегіне қосылып, Дюфрен көшесіне дейін қаланың аумағы кеңейтілді. Канадтық Карборунд және Алканның екінші зауытының Шоуниганның жоғарғы бөлігінде орналасуы Христос Рой ауданының құрылуына ықпал етті, ол 1925 жылы қала шегіне қосылып, Сен-Сакремент бульварына дейін аумағы кеңейтілді. Қазір Шоуниган Эст деп аталатын қаланың бөлігі 1932 жылы қала шегіне қосылды. Шоуниган-Фоллстың жоғарғы бөлігінде 1922 жылға қарай өрт сөндіру станциясы, ал 1940 жылға қарай көркейтілген қоғамдық саябақ пен жүзу бассейні болды. Шоуниган өзенінің батыс жағында целлюлоза-қағаз өндіретін Белго зауытының болуы шағын, бірақ тұрақты тәуелсіз қалалық қауымдастық – Баи-де-Шоуниганды құруға жеткілікті тұрғындарды тартты. Сен-Морис өзенінің арғы жағында Шоуниган-Сюд (бұрынғы Алмавилл) өзін-өзі басқару құқығын сақтап, тұрғын үй орталығы ретінде дамыды.
Ұлы депрессия
Жергілікті өркендеу 1930 жылдары Ұлы депрессиямен тоқтап қалды. Көптеген зауыттар уақытша өндірісті азайтуға немесе тоқтатуға мәжбүр болды, соның салдарынан көптеген тұрғындар жұмыссыз қалды. Көптеген отбасылар күнкөріс үшін мемлекеттік жәрдемге мұқтаж болды. Қалалық кеңес отбасыларға көмектесу үшін қоғамдық жұмыс бағдарламасын іске қосты. Сент-Морис өзені бойындағы серуендеу жолы депрессия кезінде жұмыс орындарын жасау мақсатымен жүзеге асырылған жоба болды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс Шоуниган-Фолсты және Канаданың көптеген басқа қалаларын экономикалық жаңару жолына қойды. Соғыс жылдары жергілікті электр станцияларының терезелері неміс авиациясының шабуылына қарсы сақтандыру үшін қара боялған. Шоуниган қаласындағы 81-артиллериялық батарея Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әрекетке шақырылды. Оның сарбаздары 1940-1944 жылдары Онтарио және Ұлыбританияда оқытылды және 1944-1945 жылдары Нормандияға түсу операциясында одақтастардың күшіне үлкен үлес қосты, нәтижесінде Франция азат болды. 1948 жылы Шоуниган-Фолстың орталық бөлігінде, Төртінші көше мен Сент-Морис проспектысінің (бұрын Риверсайд-Стрит) қиылысында, Сент-Морис өзенінің жанында "Батырлар ескерткіші" (Monument des Braves) деп аталатын кенотаф орнатылды, ол осы және Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған жауынгерлердің құрметіне арналған.
Жұмысшы таптың өрлеуі
1950 жылдардың басына қарай Шауниган-Фолстағы өнеркәсіптік өсім соншалыққа жетті, қала Квебек бойынша ең тұрақты жұмыс орындары мен ең жоғары жалақыны ұсынды. Осы артықшылықты жағдайға байланысты Шауниган-Фолс ұйымдасқан еңбек және келіссөздер жүргізу күшінің ортасына айналды. Жұмысшы табының өркендеуі көптеген жекеменшік таверналардың ашылуына да мүмкіндік берді.
Еңбек одақтары
Жұмысшы класы экономикалық жағдайын жақсартып, саяси ықпалын арттырғанда, Шоуниган-Фолс еңбек одақтары үшін қолайлы ортаға айналды. 1955 жылы Белго целлюлоза-қағаз зауытының жұмысшылары ереуілге шықты. 1952 жылғы провинциялық сайлауда Шоуниган заң шығарушы жиналысқа либерал партиясынан депутатты жіберді. Бұл қадам премьер-министр Морис Дюплессиге қарсы тудырған наразылық ретінде қабылданып, ол Шоуниган шарлауы мен Шоуниган Сюд арасындағы жаңа көпірдің салынуына рұқсат бермеді. Либерал партия 1960 жылғы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін ғана жаңа көпір салынды. Ол 1962 жылдың 2 қыркүйегінде аяқталды.
Құлдырау
1950 жылдары Шоуиниган сарқырамасы бірнеше онжылдыққа созылатын төмендеу кезеңіне кірді. Технологиялық жетістіктер өнеркәсіптерді Шоуиниган сарқырамасының географиялық орналасуына тәуелділігін азайтты. Сондықтан көптеген жұмыс берушілер жақын маңдағы үлкен қалаларға көшіп кетті немесе жабылды. 1958 жылы қала мәртебесін алды, ал атауы жай ғана Шоуиниган деп қысқартылды. 1963 жылы Жан Лесаж үкіметі SW&P компаниясын қоса алғанда, жеке меншіктегі он бір электр компаниясын мемлекеттік меншікке алды. Бұл шешім халыққа жалпы алғанда пайда әкелгенмен, жергілікті мүдделерге зиян келтірген болуы мүмкін.
Климат
Шауниган ылғалды континенталды климатқа (Köppen Dfb) ие, оған суық, қарлы қыстар мен жылы, ылғалды жаздар тән. Жыл бойына жауын-шашын мөлшері орташадан жоғары болады, осының салдарынан қыста қар көп жауады, бұл Шығыс Канадаға тән ерекшелік.
Демография
Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Шауниганның халқы 49620 адамды құрады, олардың 27444 жеке тұрғын үйінің 25060-ында тұрды, бұл 2016 жылғы 49349 адамнан айырмашылықты білдіреді. Жер ауданы 154,5 км² болса, 2021 жылы халық тығыздығы 321,8 адам/км² құрады.
Экономика
Alcan алюминий зауыты: 1941 жылы салынған және 1100 Boulevard Saint Sacrement мекенжайында орналасқан, ол 1901 жылғы құрылыстың өндірісін қабылдады, ол Сент-Морис өзенінің жанында орналасқан және қазір La Cité de l'Énergie басқаруында. 2015 жылы жабылды; Belgo целлюлоза-қағаз зауыты: AbitibiBowater Inc. 2008 жылдың 29 ақпанында өндірісті тоқтатты; Laurentide Paper Company: AbitibiBowater Inc. Grand Mère ауданында орналасқан, Шауиниган қаласындағы соңғы ірі қағаз фабрикасы. Шауиниган шатқалындағы ірі гидроэлектр кешені: Шауиниган 2 (1911) және Шауиниган 3 (1948) электр станциялары, Шауиниган Су және Электр Компаниясымен құрылған, 1963 жылдан бері Hydro Québec-тің меншігінде және Сент-Морис өзенінің жанында орналасқан.
the Belgo pulp and paper plant: AbitibiBowater Inc. ceased its production on February 29, 2008;
The Laurentide Paper Company: AbitibiBowater Inc. the last major paper mill still active in Shawinigan, located in the Grand Mère district. large hydroelectric complex at Shawinigan Falls: the Shawinigan 2 (1911) and Shawinigan 3 (1948) power plants, established by the Shawinigan Water & Power Company, they have been the property of Hydro Québec since 1963 and are also located near the Saint Maurice River.
Өнер және мәдениет
Classique internationale de canots de la Mauricie: 1934 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан көрнекті марафондық каноэ жарысы. Grand Mère қаласындағы Квебек Ұлттық мерекесі тойлануы: от жағу және жергілікті музыканттардың тікелей өнер көрсетуінен тұрады, көрермендері Мауриси аймағындағы ең көп адам жиналатын орындардың бірі саналады. Бұл шара Гранд-Мер өзенінің саябағында өтеді. Бұл дәстүр ондаған жылдарға дейін сақталып келеді.
Спорт
Квебек теңіздері жасөспірімдер хоккей лигасының «Шауниган Катарактасы» командасы Шауниган қаласындағы «Центр Гервайс Авто» аренасында өнер көрсетеді. 2012 жылы Мемориал кубогы хоккей турнирі осы аренада өтті, команда жарысты жеңіп, финалда «Лондон Найтс» командасын ұтты.