Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
2003 жылғы австралиялық пародиялық саяхат нұсқаулығы
2003 Australian parody travel guide
Molvanîa (қосымша тақырыбы – A Land Untouched by Modern Dentistry) – саяхат нұсқаулықтарын пародиялайтын кітап. Нұсқаулықтағы сипаттама бойынша, Молваниа – посткеңестік мемлекет, «көк жөтелінің отаны» және «Еуропаның ең көне ядролық реакторына ие» ел. Оны австралиялық Том Глейснер, Санто Силауро және Роб Сич (Австралияда «The D Generation» және «The Panel» аттарымен танымал) жазған. «Jetlag Travel» сериясының басқа кітаптарымен бірге, 2004 жылғы «Phaic Tăn» және 2006 жылғы «San Sombrèro» кітаптары да мұра туризмінің тілін және отаршылдық пен империализмнің қалдырған әсерін пародиялайды. Кітап нәсілдік стереотиптерді таратуы үшін сынға ұшырады.
Molvanîa (subtitled A Land Untouched by Modern Dentistry) is a book parodying travel guidebooks. The guide describes the fictional country Molvanîa, a post Soviet state, a nation described as "the birthplace of the whooping cough" and "owner of Europe's oldest nuclear reactor". It was created by Australians Tom Gleisner, Santo Cilauro and Rob Sitch (locally known for The D Generation and The Panel in Australia). Along with the other Jetlag Travel volumes, 2004's Phaic Tăn and 2006's San Sombrèro, the book parodies both the language of heritage tourism and the legacy of colonialism and imperialism. The book has been criticized for promoting racial stereotypes.
Тарих
Кітап Австралияда алғаш жарық көргеннен кейін күтпеген сәттілікке ие болды, соның нәтижесінде халықаралық басылым құқықтары үшін бәсекелестік туды. Qantas тіпті кітапқа байланысты түсірілген жарты сағаттық видеороликті халықаралық рейстерінде көрсетті.
The book became a surprise success after its initial publication in Australia, sparking a bidding war for the international publication rights. Qantas has even run the half hour video segment produced in association with the book on its international flights.
Молваниа туралы
Молвания Республикасы – бұрынғы Шығыс блогы және посткеңестік мемлекеттер туралы жиі кездесетін ең жаман стереотиптер мен клишелердің жиынтығы. Молванияның нақты орналасқан жері көрсетілмейді, бірақ ол Венгрия, Словакия және Словениямен шектесетіні айтылады. Елдің пішіні және құрылымы Молдоваға ұқсас, ал аты да соған жақын (авторлардың «Румыния мен Чернобыльден жел соғатын жақ» деген сипаттамасы да осыған нұсқау береді); ол Чехия, Венгрия, Польша, Словакия, Украина, Хорватия және Сербияның бөліктерінен құралған ел болуы да мүмкін. Кітапта молдавандықтар, венгрлер және болгарлар елдің халқы ретінде айтылады: «Молвания халқы үш негізгі этникалық топтан тұрады: болгарлар (68%), олар негізінен орталық және оңтүстікте қоныстанған, венгрлер (29%), солтүстік қалаларын мекендейді, ал мольвтар (3%) көбінесе түрмелерде кездеседі». Кітапта бұл елдің тарихының көп бөлігінде шөлге айналған, құнарсыз дала болғаны, 12 ғасырдан бері Ресейдегідей, азаматтық соғыстар мен этникалық қақтығыстарға ұшырағаны сипатталады. Соңында Молванияның әртүрлі соғысқан топтары бірігіп, бір патшалық құрды, оған қатыгез патшалар билік етті. 19 ғасырдың соңында монархия құлатылды, бірақ патшалық отбасы эмиграцияда да танымал болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ел нацистік Германиямен одақтасты, содан кейін Кеңес Одағы тарапынан басылып алынды, ол коммунистік марионеттік үкімет құрды. 1990 жылдары Еуропалық коммунизм құлағаннан кейін, ел мафиямен байланысы бар сыбайлас жемқор үкімет басқаратын диктатураға айналды. Молвания өте кедей және ауылдық ел ретінде сипатталады, ауыр ластану мен географиялық құнарсыздыққа тап болған. Инфрақұрылымы нашар, электр энергиясы, таза су және ішкі санитарлық жағдай сияқты қажеттіліктер бюрократиялық нашарлықтың салдарынан сирек кездеседі. Саяхатшылар нұсқаулығында басқаша көрсетілсе де, елде көңіл көтеруге көптеген мүмкіндіктер жоқ; қонақүйлер кішкентай, лас және тозық, ұлттық тағамдар жағымсыз, ал «туристік орындар» қымбат және көңілсіз. Молвания халқы жалпы өрескел, лас және кейде психозға бейім, көптеген есімдері мен дәстүрлері түсініксіз және абсурдты. Елдің қасиетті әулиесі – Федор.
The Republic of Molvanîa is a composite of many of the worst stereotypes and clichés about former Eastern Bloc and post Soviet states. The exact location of Molvanîa is never specified; it is said to border around Hungary, Slovakia, and Slovenia. The shape of the country with its divisions strongly suggests Moldova, and the name has similarities (as has the location description by the authors as "somewhere between Romania and downwind from Chernobyl"); it can also represent a composite country consisting of parts of the Czech Republic, Hungary, Poland, Slovakia, Ukraine, Croatia, and Serbia). The book mentions Bulgarians, Hungarians, and perhaps Moldovans as its inhabitants: "The Molvanian population is made up of three major ethnic groups: the Bulgs (68%) who live predominantly in the centre and south, the Hungars (29%) who inhabit the northern cities, and the Molvs (3%) who can be found mainly in prison." The book describes the nation as having been a desolate barren like wasteland for much of its history, similar to Russia since the 12th century, torn by civil war and ethnic unrest. Eventually Molvanîa's various warring factions were united as a single kingdom, ruled by a series of cruel despotic kings. In the late 19th century the monarchy was overthrown, but the royal family remained popular in exile. During World War II the country was allied with Nazi Germany, and then afterwards was occupied by the Soviet Union, who set up a Communist puppet government. After the fall of European Communism in the 1990s, the country became a dictatorship run by a corrupt government with heavy ties to the Mafia. Molvanîa is described as a very poor and rural country, heavily polluted and geographically barren. The infrastructure is terrible, with necessities such as electricity, clean water, and indoor plumbing being rare finds, largely due to bureaucratic incompetence. Though the travel guide tries to suggest otherwise, there is little to do in the country; the hotels are tiny, filthy and dilapidated, the ethnic cuisine disgusting, and the "tourist attractions" boring and overpriced. The Molvanîan people are portrayed as being generally rude, dirty, and at times slightly psychotic, with numerous bizarre and illogical beliefs and traditions. The country's patron saint is Fyodor.
Тіл
Молваня тілі дегеннің өте күрделі екендігі айтылады, оны үйренуге орташа есеппен 16 жыл уақыт керек. Сөйлеудің тоны ғана емес, оның биіктігі де мағына үшін маңызды. Бұл гендерлік тіл, атаудың еркек, әйел, бейтарап немесе ірімшік түріне қарай әртүрлі артикльдер қолданылады. Туристерге арналған тіл курстары бар, олар кітапта "уақытты босқа жұмсау" деп сипатталған.
The fictional Molvanîan language is said to be so complicated that it takes an average of 16 years to learn. Not only is the tone in which one speaks important to the meaning, but also the pitch. It is a gendered language, with different articles being used depending on whether a noun is masculine, feminine, neutral, or a type of cheese. There are language schools for tourists to attend, which are described by the book as a "waste of time".
Ту
Молванияның туы тек екі түстен – қызыл және сарыдан тұратын болса да, "Триколор" деп аталады. Кеңес окупациясы кезінде тудың сол жақ жоғарғы бұрышында сары балға мен орақ бейнеленген. Коммунизм құлағаннан кейін Молвания, балға мен орақты сақтап қалған, алайда осы белгіге қасық қосылған, бұрынғы кеңестік мемлекеттердің санатындағы сирек елдердің біріне айналды.
The flag of Molvanîa is called the "Trikolor" despite the fact it only contains two colours: red and yellow. During the Soviet occupation, the flag had a yellow hammer and sickle in the top left corner. After the fall of communism, Molvanîa became one of the few ex Soviet states to retain the hammer and sickle, but added a trowel into the symbol.
Әнұран
Елдің әнұранын Molvania.com сайтында (Wayback Machine арқылы) тыңдауға болады. Оның мәтіні көбінесе қаңғыбасқа қарсы бағытталған, бірақ елден кім шықса да, шекара қызметкерлері азаматтар мен туристерге қаңғыбас қарғысын тілейді, соның үстіне елдің сәтсіз мемлекет екенін бетке ұстайды.
The country's national anthem could be heard on the website Molvania. com (via Wayback Machine). Its lyrics are largely anti gypsy, yet when anyone leaves the country, the border security gives citizens and tourists the gypsy curse, and it rubs in the fact that the country is a failed state.
Сын
Кітапты Ұлыбританияның бұрынғы Еуропа жөніндегі министрі Кит Ваз сынға алды, ол кітапты қалыңдыққа салумен айыптады. Ваз кітапты "біршама батыл" дейді, себебі "ол [Еуропада] қалыптасып келе жатқан кейбір көсегестік көзқарастарды көрсетеді. Ол [Глейснер мырза] біздің біліміміздегі кемшіліктерді нақты көрсетуге тырысады, алайда өкінішке орай, кейбір адамдар бұл елдің шындығына сеніп қалуы мүмкін".
The book was criticized by the United Kingdom's former Minister for Europe Keith Vaz, who accused it of exploiting prejudice. Vaz said the book was a little "cheeky" because "it does reflect some of the prejudices which are taking root [in Europe]. He [Mr Gleisner] does try and show exactly where we are lacking in our knowledge, the sad thing is, some people might actually believe that this country exists."
Шығармалық саяхат нұсқаулары
Бұл кітап Сан-Сомбреро (Оңтүстік Америка), Такки-Тики (Француз Полинезиясы), Бонгосвана (Орталық Африка), Тофу аралдары (Оңтүстік-Шығыс Азия), Мустачистан (Орталық Азия) және жас, еркін қарым-қатынас жасайтын саяхатшылар тұратын Сифоллос бұғазы (Жер орталық теңізі) бойынша басқа (құрастырылған) саяхат нұсқауларын жарнамалайды. Кітап Molvanîa саяхатшыларын өздерінің сайтында ішуге жарамды суы бар қалалар туралы оқиғаларын бөлісуге шақырды, бірақ әскерлердің ерекше қимылдары немесе жаппай қабірлер туралы хабарламалар Біріккен Ұлттар Ұйымына жолдануы керек екенін ескертті. Кейіннен жарық көрген саяхат нұсқаулықтарының пародиалары Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Phaic Tăn (2004 жылы жарияланған) және Латын Америкасындағы Сан-Сомбреро (2006 жылы жарияланған) елдерін зерттейді.
This book advertises other (fictional) travel guides on San Sombrèro (South America), Takki Tikki (French Polynesia), Bongoswana (Central Africa), the Tofu Islands (South East Asia), Moustachistan (Central Asia) and a guide on sailing the Syphollos Straits (Mediterranean Sea), populated by young, sexually liberated travelers. The book encouraged other travelers of Molvanîa to share their stories of towns with drinkable water on its website, however, it notes that reports of unusual troop movements or mass graves should be addressed to the United Nations instead. Subsequent travel guide parodies published examine Southeast Asian nation Phaic Tăn (published in 2004) and San Sombrèro in Latin America (published in 2006).