«Португалиялық монахтың хаттары» – 1669 ж. жарияланған, махаббатқа толы хаттар жинағы. Еуропалық әдебиетке әсер еткен, сезімталдық романдарының алғабасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Португалиялық монахшаның хаттары (фр. Les Lettres Portugaises, сөзбе-сөз «Португалиялық хаттар») – 1669 жылы Парижде Клод Барбин атынан жарияланған, көптеген ғалымдардың пікірінше, Габриэль Жозеф де Ла Вернье, Гильераг графы (1628–1684) жазған бес хаттан тұратын көркем әдебиет туындысы. Ол кішігірім ақсүйек, дипломат, Конти князінің хатшысы, сондай-ақ Мадам де Севинье, ақын Буало және драматург Жан Расиннің досы болған.
The Letters of a Portuguese Nun (French: Les Lettres Portugaises, literally The Portuguese Letters), first published anonymously by Claude Barbin in Paris in 1669, is a work believed by most scholars to be epistolary fiction in the form of five letters written by Gabriel Joseph de La Vergne, comte de Guilleragues (1628–1684), a minor peer, diplomat, secretary to the Prince of Conti, and friend of Madame de Sévigné, the poet Boileau, and the dramatist Jean Racine.
Жарияланым
Бастапқыда, кітап түріндегі құмарлы хаттар Еуропалық баспа саласында сенсация тудырды (көбінесе олардың нақтылығына байланысты), жинақтың алғашқы жылында бес рет басылып, ал 17 ғасыр бойы қырықтан астам рет жарық көрді. 1669 жылғы Кельн басылымында хаттардың адресаты – де Шамилли маркизі екені айтылды, бұл ақпарат Сент-Симон мен Дюклос тарапынан расталды. Бірақ, автор әйел екенінен басқа, оның аты мен кім екені құпия сақталды. Түпнұсқа хаттар бірнеше тілге аударылды, соның ішінде неміс тілінде – Portugiesische Briefe (Райнер Мария Рильке), ал голланд тілінде – Minnebrieven van een Portugeesche non (Артур ван Схендел). Кітап түріндегі хаттар еуропалық мәдениетте сентиментализмнің алғашқы үлгісі болды және 18 ғасырға дейін сентиментальді роман мен эпистолярлық роман сияқты әдеби жанрлардың қалыптасуына ықпал етті, мысалы, Монтескьедің "Lettres persanes" (1721), Франсуаза де Граффиньидің "Lettres péruviennes" (1747) және Жан Жак Руссоның "Julie, ou la nouvelle Héloïse" (1761). Сонымен қатар, 1669 жылы түпнұсқа баспагер Клод Барбин осы хаттарға жалғас шығарды, оның да авторы "португалдық қоғамның әйел адамы" екені айтылды, алғашқы бесеуіне тағы жеті хат қосылды. Кейіннен бірнеше жазушы осы тақырыптағы повестьтерді жазды. Хаттардың танымалдылығын пайдалану үшін, оларға жалғастар, жауап хаттар және жаңа жауап хаттар тез арада жарияланып, аударылып, бүкіл Еуропаға таратылды. "Португалиялық монахтың хаттары" Овидийдің "Героидтер" атты он бес хат түріндегі өлеңдер жинағы және ортағасырлық ғашықтық пен христиандық құрбандық туралы "Lettres d'Héloise à Abélard" сияқты стильде жазылған. Олар махаббатқа толы бастамамен монолог түрінде жазылған, содан кейін сенім, күмән және үмітсіздік кезеңдерінен өтіп, трагикалық соңымен аяқталады.
From the start, the passionate letters, in book form, were a European publishing sensation (in part because of their presumed authenticity), with five editions in the collection's first year, followed by more than forty editions throughout the 17th century. A Cologne edition of 1669 stated that the Marquis de Chamilly was their addressee, and this was confirmed by Saint Simon and by Duclos, but, aside from the fact that she was female, the author's name and identity remained undivulged. The original letters were translated in several languages, including the German – Portugiesische Briefe (Rainer Maria Rilke) – and Dutch – Minnebrieven van een Portugeesche non (Arthur van Schendel). The letters, in book form, set a precedent for sentimentalism in European culture at large, and for the literary genres of the sentimental novel and the epistolary novel, into the 18th century, such as the Lettres persanes by Montesquieu (1721), Lettres péruviennes by Françoise de Graffigny (1747) and Julie, ou la nouvelle Héloïse by Jean Jacques Rousseau (1761). Also in 1669, the original publisher, Claude Barbin, published a sequel, again said to have been written by a "Portuguese lady of society", with the addition of seven new letters to the original five. Later, several hack writers wrote serial stories on the same theme. To exploit the letters' popularity, sequels, replies and new replies were published in quick succession and were distributed, in translation, throughout Europe. The Letters of a Portuguese Nun were written in the same style as the Heroides, a collection of fifteen epistolary poems composed by Ovid, and "Lettres d'Héloise à Abélard", a medieval story of passion and Christian renunciation. They form a monologue beginning in amorous passion and slowly evolving, through successive stages of faith, doubt, and despair, toward a tragic end.
Авторлығы
ХХ ғасырға дейін хаттар көбінесе 17 ғасырдағы Бежадағы (Португалия) монастырда тұрған Францискан монахына, 1810 жылы Мариана Алкофорадо (1640–1723) деп аталған, жатқызылды. Хаттар оның француз ғашығы, Ноэль Бутон, Шамилли маркизі (1635–1715) – 1663–1668 жылдардағы Португалияны қалпына келтіру соғысында португалдар атынан күресу үшін Португалияға келген ол кісіге жазылған деген болжам бар. Жас монах қыз жас офицерді алғаш рет өзінің терезесінен көріпті, қазір жергілікті жерде танымал "janela de Mértola" немесе "Mértola терезесі" деп аталатын сол терезеден. Габриэль Жозеф де ла Вернье, Гильерьягс графы есімді кісінің автор екенін алғаш 1926 жылы Ф.К. Грин, ал кейіннен 1953, 1961 және 1962 жылдары Лео Шпиццер, Жак Ружо және Фредерик Делоффр ұсынған. Қазіргі таңда бұл хаттар португал тілінен сөзбе-сөз аударылмаған, ал Гильерьягс графының өзі құрастырған ойдан шығарылған туынды екені қабылданды. Дегенмен, 2006 жылы жарық көрген Мириам Сирдің "Португалиялық монахтың хаттары: 17 ғасырдағы тыйым салынған махаббаттың құпиясын ашу" кітабында Мариана Алкофорадоның шын мәнінде болғаны, сол кезеңде білімді монах болғандықтан, оның осы хаттарды жазуы мүмкін екені, хаттарда португал тілінде жазылған түпнұсқаның белгілері бар және Мариананың олардың авторы болғаны туралы аргументтер келтіріледі. Алайда, Мириам Сир ұсынған аргументтердің ешқайсысы 19 ғасырдағы осы туындының шынайылығына қатысты пікірталаспен салыстырғанда айтарлықтай жаңалық емес, сын тұрғысынан қарағанда дәлелдердің көп бөлігі Гильерьягстың авторлығы туралы тезиске сүйенеді. 17 ғасырда хаттарға деген қызығушылық соншалықты зор болғандықтан, "portugaise" сөзі "ұлы махаббат хаты" деген мағынада қолданылатын.
Until the 20th century, the letters were often ascribed to a 17th century Franciscan nun in a convent in Beja, Portugal, named in 1810 as Mariana Alcoforado (1640–1723). The letters were said to have been written to her French lover, Noël Bouton, Marquis de Chamilly (1635–1715), who came to Portugal to fight on behalf of the Portuguese in the Portuguese Restoration War from 1663–1668. The young nun was said to have first seen the young officer from her window, the now locally famous "janela de Mértola", or "window of Mértola". The attribution to Gabriel Joseph de la Vergne, Comte de Guilleragues, was first put forward by F. C. Green in 1926, and, later, in 1953, 1961 and 1962, by Leo Spitzer, Jacques Rougeot and Frédéric Deloffre, respectively. It is now generally recognised that the letters were not a verbatim translation from the Portuguese, but were in fact a work of fiction by the Comte de Guilleragues himself. However, the 2006 book Letters of a Portuguese Nun: Uncovering the Mystery Behind a 17th Century Forbidden Love by Myriam Cyr argues that Mariana Alcoforado did, in fact, exist — and that, as an educated nun of the period, she could have written the letters; that the letters show characteristics suggesting a Portuguese original, and that Mariana was, in fact, their author. None of the arguments presented by Myriam Cyr, however, differs significantly from the 19th century debate on the authenticity of the work, and the bulk of the critical evidence continues to favor the thesis of Guilleragues's authorship. In the 17th century, the interest in the Letters was so strong that the word "portugaise" became synonymous with "a passionate love letter".
Хаттарға басқа еңбектердегі сілтемелер
Мадлен Л'Энглдің 1966 жылғы "Махаббат хаттары" романы (1966 Farrar, Straus and Giroux,) Мариана Алкофорадо мен Маркиз де Шамилли туралы аңызға негізделген, қазіргі заманғы кейіпкерлер мен Марианнаның 1660 жылдардағы әлемі арасында көтеріледі. Мариана, Кэтрин Ваз, 2004 Aliform; Мария Изабель Баррено, Мария Тереза Хорта және Мария Вельхо да Костаның "Үш Мария: Жаңа португалдық хаттар", Хелен Р. Лэйн аударған, 1973 Doubleday; Novas Cartas Portuguesas – түпнұсқа атауы; Соңғы жылдары осы хаттар екі қысқа фильмге (1965 және 1980) және "Cartas" атты сахналық пьесаға бейімделді. Ол 2001 жылы Нью-Йорктегі Бликер театрының Мәдениет жобасында қойылды. 2005 жылғы "Сөздердің құпия өмірі" ("La Vida Secreta de las Palabras") фильмінде хаттар шағын, бірақ маңызды рөл атқарады. "Португалиялық монах" – 2009 жылғы Лиссабондағы түсірілім алаңындағы оқиғаны бейнелейтін фильм. Альберт Камю "Мен португалдық монах емеспін" деп, "Құлау" кітабында хаттар тақырыбына сілтеме жасайды (Жастин О'Брайен басылымы, 57-бет). Жозе Сарамаго өзінің "Рикардо Рейстің қайтыс болған жылы" романында 1936 жылы жаңалықтарды оқып отырған басты кейіпкері (Рикардо Рейс) "Португалиялық монах әйелінің хаттары" туралы жарнамаларды еске алады.
Madeleine L'Engle's 1966 novel The Love Letters (1966 Farrar, Straus and Giroux, ) is based on the legend of Mariana Alcoforado and the Marquis de Chamilly, switching between a set of contemporary characters and Marianna's world of the 1660s. Mariana, by Katherine Vaz, 2004 Aliform; The Three Marias: New Portuguese Letters, by Maria Isabel Barreno, Maria Teresa Horta, and Maria Velho da Costa, translated by Helen R. Lane, 1973 Doubleday; Novas Cartas Portuguesas original title; Even in recent years these letters have been transformed into two short movies (1965 and 1980) and a stage play, Cartas. It was performed in New York in the Bleecker Theatre's Culture Project in 2001. The letters play a small but significant role in the 2005 movie The Secret Life of Words ("La Vida Secreta de las Palabras"). The Portuguese Nun, is a 2009 film evoking the story on the set of a film shoot in Lisbon. Albert Camus draws a reference to the subject of the letters in The Fall, saying "I was not the Portuguese Nun." (Justin O'Brien edition, page 57). José Saramago mentions advertisements for The Letters of a Portuguese Nun in his novel The Year of the Death of Ricardo Reis as his protagonist (Ricardo Reis) reads the newspapers in the year 1936.