Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед композиторы және инженер Курт Магнус Атерберг (12 желтоқсан 1887 – 15 ақпан 1974) – швед композиторы және инженер. Ол ең көп симфонияларымен, операларымен және балеттерімен белгілі.
Swedish composer and engineer
Kurt Magnus Atterberg (, 12 December 188715 February 1974) was a Swedish composer and engineer. He is best known for his symphonies, operas, and ballets.
Өмірбаян
Атерберг Гётеборг қаласында дүниеге келген. Оның әкесі – инженер Андерс Йохан Атерберг, ал ағасы – химик Альберт Атерберг. Анасы Эльвира Удман, белгілі опера әншісінің қызы болған. 1902 жылы Атерберг Брюссельдің струнный квартетінің концертінен, оның ішінде Бетховеннің 8-струнный квартетінің орындалуынан шабыттанып, виолончельді оқуға кірісті. Алты жыл өткен соң ол Стокгольм концерттік қоғамының мүшесі болды, қазір бұл Стокгольмнің Корольдік филармониялық оркестрі деп аталады, сонымен қатар өзінің алғашқы аяқталған туындысын – фортепиано мен оркестрге арналған рапсодияны (Op. 1) жариялады. Оның D мажордағы 1-струнный квартеті (Op. 2) көп ұзамай жарық көрді. Атерберг Корольдік технология институтында электр инженерияны оқыған кезінде, 1910 жылы Стокгольмдегі Корольдік музыка колледжіне де түсті, өзінің рапсодиясының ноталарын және 1-симфониясының аяқталмаған нұсқасын алып барды. Онда ол композитор Андреас Халленнің басшылығымен композиция және оркестрлеуді оқыды. Бір жылдан кейін инженерлік диплом алып, мемлекеттік музыкалық стипендияға ие болды. 1912 жылы Гётеборгта өткен концертте дирижерлік дебютін жасады, онда өзінің алғашқы симфониясы мен A минорындағы концерттік увертюрасы (Op. 4) тұңғыш рет орындалды. Композициялық және дирижерлік қызметін жалғастырғанмен, Атерберг бірнеше ұйымда сәтті мансапқа қол жеткізді. 1912 жылы Швеция патенттік және тіркеу кеңсесінде жұмыс істей бастады, 1936 жылы бөлім меңгерушісі болып тағайындалды және 1968 жылы зейнетке шыққанға дейін сол жерде жұмыс істеді. Атербергтің ең үлкен жетістігі, мүмкін, 1928 жылғы Халықаралық Columbia Graphophone конкурсындағы жеңісі болды, ол Франц Шуберттің қайтыс болғанына 100 жыл толуына арналған. Нәтижесінде, оның 6-симфониясы 500 жұмыстың ішінде жеңіске ие болды, Франц Шмидттың 3-симфониясы мен Чеслав Марекның Sinfonia brevis туындыларын басып озды. Ол келесі жылдары Батыс әлемінің барлық жерінде, соның ішінде Томас Бичем мен Артуро Тосканинилер орындады. Атерберг 1974 жылдың 15 ақпанында Стокгольмде 86 жасында қайтыс болды және солтүстік зиратқа жерленді.
Atterberg was born in Gothenburg. His father was Anders Johan Atterberg, engineer; his uncle was the chemist Albert Atterberg. His mother, Elvira Uddman, was the daughter of a famous male opera singer. In 1902, Atterberg began learning the cello, having been inspired by a concert by the Brussels String Quartet, featuring a performance of Beethoven's String Quartet No. 8. Six years later he became a performer in the Stockholm Concert Society, now known as the Royal Stockholm Philharmonic Orchestra, as well as publishing his first completed work, the Rhapsody for Piano and Orchestra, Op. 1. His String Quartet No. 1 in D major, Op. 2, soon followed. While already studying electrical engineering at the Royal Institute of Technology, Atterberg also enrolled at the Royal College of Music, Stockholm in 1910 with a score of his Rhapsody and an incomplete version of his Symphony No. 1. There he studied composition and orchestration under the composer Andreas Hallén. He earned his engineering diploma a year later, as well as being awarded a State Music Fellowship. He made his conducting debut at a concert in Gothenburg in 1912, premiering his first symphony and the Concert Overture in A minor, Op. 4. Although continuing to compose and conduct, Atterberg enjoyed a fulfilling career in several different organisations. He accepted a post at the Swedish Patent and Registration Office in 1912, going on to become a head of department in 1936, and working there until his retirement in 1968. Possibly Atterberg's greatest success was his triumph in the 1928 International Columbia Graphophone Competition, organized to commemorate the 100 year anniversary of Franz Schubert's death. Eventually, his sixth symphony was chosen out of 500 submissions as the winning work, over Franz Schmidt's 3rd symphony and Czeslaw Marek's Sinfonia brevis. It was performed all over the Western world in subsequent years, among others by Thomas Beecham and Arturo Toscanini. Atterberg died on 15 February 1974 in Stockholm, aged 86, and was buried there in the Northern Cemetery.
Нацистік Германиямен байланысы
Нацистік дәуірге дейін де, оның кезінде де Атерберг швед-герман музыкалық қарым-қатынастарын нығайту мақсатында неміс композиторларымен және музыкалық ұйымдармен ынтымақтастық жасады. Ол кейде өзінің шығармаларын Германиядағы белгілі оркестрлермен дирижерлік етті, сондай-ақ бірнеше танымал дирижерлер Аттербергтің симфонияларын орындады. Атерберг өзінің неміс таныстарымен бөлісуге немесе швед шығармаларын Германияда орындауға жұмыс істеуге ешқашан тартынбады. Осылайша, Альберт Хеннеберг 1926 жылы Кильдегі музыка фестивалінде танысқан Фриц Тутенбергпен бірлесіп, Кемництегі операға опералар жаза алды. 1935–1938 жылдары Атерберг Рихард Штраус құрған Композиторлардың халықаралық ынтымақтастығы жөніндегі тұрақты кеңестің (Ständiger Rat für die internationale Zusammenarbeit der Komponisten) бас хатшысы болды. Атербергтің хаттарында және тіл қолдануында антисемиттік көріністер бар, әсіресе Svenska Dagbladet газетінің музыка сыншысы, композитор Мозес Пергаментпен дауларда айқын байқалады. 1923 жылы Пергаментке жазған хатында Атерберг: «Сіздің швед композиторы ретінде танылатыныңызға мен ешқашан үміттенбедім [ ] Қазірге дейін сіз принцип үшін ғана еврей композиторысыз – неге есіміңізбен де емес?» деп сұрайды. Композиторлар арасындағы қайшылық олардың мүлдем әртүрлі көркемдік бағыттарында және Атербергтің швед музыкалық өміріндегі жетекші тұлға және романтикалық ұлттық идеяның жақтаушысы болғандығында жатыр. Ал Пергамент, Гёста Нистрем және Хилдинг Розенбергпен бірге, модернистік бағытты ұстанды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Атерберг нацистерге деген соқпақтықпен айыпталды. Оның өтініші бойынша Корольдік музыка академиясы тергеу жүргізді. Тергеу нацистік симпатияға қатысты күдіктерді нақтылай да, жоққа шығара да алмады. Дегенмен, соғыстан кейін Атерберг кем дегенде бірқатар швед композиторлары тарапынан шеттетіліп, оқшауландырылған сияқты көрінеді.
Both before and during the Nazi era, Atterberg collaborated with German composers and music organizations with the aim of strengthening Swedish German musical relations. He sometimes conducted his own works with famous orchestras in Germany and several famous conductors also performed Atterberg's symphonies. Atterberg never hesitated to pass on the German contacts he had made over the years to his Swedish colleagues or to work to have Swedish works performed in Germany. In this way, Albert Henneberg could collaborate with Fritz Tutenberg, whom Atterberg had known since a music festival in Kiel in 1926, and together with him write operas for the opera in Chemnitz. From 1935–1938, Atterberg was also general secretary of the Permanent Council for the International Co operation of Composers (Ständiger Rat für die internationale Zusammenarbeit der Komponisten), founded by Richard Strauss. There are anti Semitic streaks in Atterberg's correspondence and use of language, particularly evident in disputes with the composer Moses Pergament, a music critic for the Svenska Dagbladet. In a letter to Pergament in 1923, Atterberg writes: "I could not have dreamed that you would launch yourself as a Swedish composer [ ] So far, you are a purely Jewish composer for the sake of principle why not in name as well?" The contradiction between the composers was rooted in their diametrically different artistic orientations and the fact that Atterberg was a leading personality in Swedish musical life and an advocate of the romantic national identity. Pergament on the other hand, belonged to a more modernist phalanx, together with Gösta Nystroem and Hilding Rosenberg. After the end of World War II, Atterberg was accused of being a Nazi sympathizer. At his own request, an investigation was set up by the Royal Academy of Music. The investigation could neither confirm nor dismiss suspicions of Nazi sympathies. However, after the war, Atterberg seems to have been marginalized and ostracized by at least some of his fellow Swedish composers.
Ұйымдастырушы және сыншы
1918 жылы Атерберг Тюре Рангстрём, Вильгельм Стенхаммар және Хьюго Альфвен сияқты басқа да көрнекті композиторлармен бірге Швеция композиторлары қоғамын құрды. Алты жыл өткен соң ол қоғамның президенті болып сайланды және 1947 жылға дейін осы қызметте қалды. Осы кезеңде ол сондай-ақ Svenska Tonsättares Internationella Musikbyrå ұйымының президенті болды, оның құрылуына да өзі үлес қосты, және 1943 жылға дейін осы лауазымды атқарды. Атербергтің басқа да қызметтеріне 1919 жылдан 1957 жылға дейін "Stockholms Tidningen" газетінде музыка сыншысы болып жұмыс істеуі және 1940 жылдан 1953 жылға дейін Швед Корольдік Музыка академиясының хатшысы болып кіруі жатты.
Atterberg co founded the Society of Swedish Composers in 1918, alongside other prominent composers such as Ture Rangström, Wilhelm Stenhammar and Hugo Alfvén. Six years later he was elected president of the society, maintaining the position until 1947. At a similar time, he became president of the Svenska Tonsättares Internationella Musikbyrå, which he also helped to found, and of which his presidency lasted until 1943. Other jobs taken on by Atterberg included his work as a music critic for the Stockholms Tidningen from 1919 to 1957, and as secretary of the Royal Swedish Academy of Music from 1940 to 1953.
Музыкалық стиль
Атерберг романтикалық стильде шығармалар жазған, оның стилі скандинавиялық ұлтшыл ағымның музыканттарына, әсіресе Эдвард Григке немесе Жан Сибелиусқа ұқсас. Оның өзінің айтуынша, маңызды ықпал еткендердің қатарында Брамс, Регер және бірнеше ресей композиторлары, оның ішінде Чайковский мен Римский-Корсаков та бар.
Atterberg composed in a romantic style that may be compared to that of the musicians of the Nordic nationalist current, in particular Edvard Grieg or Jean Sibelius. Other important influences include (according to himself) Brahms, Reger, and several Russian composers including Tchaikovsky and Rimsky Korsakov.
Бағалау
Тур Рангстреммен бірге Аттербергті швед кеш романтизмінің екінші буынының жетекші композиторы деп санау керек, осылайша Вильгельм Петерсон-Бергер, Вильгельм Стенхаммар және Хуго Альфвен қалаған дәстүрді жалғастырды. Ол романтикалық музыка ұлттық ерекшеліктерді бейнелеп, нығайтуы керек деген пікірді қолдады, ал оның қарсыластары заманауи музыканың мінезін трансұлттық және космополиттік деп түсіндірді. Оның бес операсы естен шығып кеткенімен, тоғыз симфониясы (1953 жылғы Sinfonia per archi-ді есептегенде он) қайтадан жиі орындалып, жазылған.
Together with Ture Rangström, Atterberg must be considered a leading composer of the second generation of Swedish late romantics and thus continued the tradition founded by Wilhelm Peterson Berger, Wilhelm Stenhammar and Hugo Alfvén. He was a proponent of the idea that romantic music should portray and strengthen national identity, while opponents defined the character of modern music as transnational and cosmopolitan. While his five operas have fallen into neglect, the nine symphonies (ten when including the 1953 Sinfonia per archi) are once again being heard more frequently, and have been recorded several times.
Шығармалары
Атерберг тоғыз симфония жазды (немесе он, егер скрипкаларға арналған симфония, Op. 53, есепке алынса). Оның Тоғызыншы симфониясы (Sinfonia Visionaria деп аталады) Бетховендікі сияқты, оркестр және хор үшін, вокалдық солистермен жазылған. Оның шығармаларына алты концертанттық туынды (оның ішінде Рапсодия, Op. 1, және виолончель концерті), тоғыз оркестрлік сюита, үш скрипкалық квартет, B минорындағы соната, бес опера және екі балет кіреді. 1928 жылы Шуберттің қайтыс болғанына 100 жыл толуына орай, Columbia Graphophone компаниясы бүкіл әлемдік симфониялық конкурсты ұйымдастырды, онда композиторлар Шуберттің аяқталмаған "Unfinished" симфониясын аяқтауға немесе одан шабыттанған симфония жазуға тиіс болды. Атерберг өзінің C мажордағы, Op. 31 нөмірі бар 6-шы симфониясын ұсынды және бірінші жүлдеге ие болып, 10 000 доллар жеңіп алды. Кейін "Долларлық симфония" деп аталған бұл симфонияны сэр Томас Бичем жазды. Симфонияны Артуро Тосканини 1943 жылы NBC Симфониялық оркестрінің эфирдегі концертінде орындады; Атерберг жазбаны тыңдағаннан кейін орындауды жоғары бағалады. 2005 жылдың 22 ақпанында CPO Records Атербергтің симфонияларының толық жинағын, сондай-ақ симфониялық поэма Älven – Från Fjällen till Havet (Өзен – Таулардан Теңізге дейін) шығарды. Жазбаларды Гамбургтегі NDR Radiophilharmonie, Radio Sinfonie Orchester Stuttgart және Radio Sinfonie Orchester Frankfurt орындады, олардың барлығын фин дирижері Ари Расиляйнен жетекшілік етті. 2013 және 2016 жылдар аралығында Гётеборг симфониялық оркестрі Неме Ярвидің басшылығымен симфониялардың екінші толық жинағын жазды және оны Chandos лейблінде шығарды.
Atterberg composed nine symphonies (or ten if the Symphony for Strings, Op. 53, is included). His Ninth Symphony (entitled Sinfonia Visionaria) was, like Beethoven's, scored for orchestra and chorus with vocal soloists. His output also includes six concertante works (including his Rhapsody, Op. 1, and a cello concerto), nine orchestral suites, three string quartets, a Sonata in B minor, five operas and two ballets. For the 100th anniversary of the death of Schubert in 1928, the Columbia Graphophone Company sponsored a worldwide symphony competition in which composers were to write a symphony completing, or inspired by, Schubert's "Unfinished" Symphony. Atterberg entered his Symphony No. 6 in C major, Op. 31, and was awarded first prize, winning $10,000. The symphony, which was later known as the "Dollar Symphony", was recorded by Sir Thomas Beecham. The symphony was performed by Arturo Toscanini in 1943, during an NBC Symphony Orchestra broadcast concert; Atterberg praised the performance upon hearing the recorded broadcast. On February 22, 2005, CPO Records released a complete box set of recordings of Atterberg's symphonies, as well as the symphonic poem Älven – Från Fjällen till Havet (The River – From the Mountains to the Sea). The recordings were performed by the NDR Radiophilharmonie, Hamburg, Radio Sinfonie Orchester Stuttgart and the Radio Sinfonie Orchester Frankfurt, all conducted by Finnish conductor Ari Rasilainen. Between 2013 and 2016, a second complete set of symphonies, with added material, was recorded by the Gothenburg Symphony Orchestra under the direction of Neeme Järvi and released on the Chandos label.
Жеке өмір
Атерберг екі рет үйленді, алғаш 1915 жылы пианист Элла Петерсонға; олар сегіз жылдан кейін ажырасты. Екінші үйленуі 1925 жылы Маргарета Далсжомен болды, ол 1962 жылы қайтыс болғанға дейін бірге өмір сүрді.
Atterberg married twice, first Ella Peterson, a pianist, in 1915; they divorced eight years later. His second marriage was to Margareta Dalsjö in 1925, which lasted until her death in 1962.