Кіріспе

1997 жылы Алан Сокал мен Жан Брикмонттың «Сәнге айналған сандық: постмодерн зиялыларының ғылымды қате пайдалануы» (Ұлыбритания: Интеллектуалдық әрекетсіздік) кітабы алғаш рет 1997 жылы француз тілінде жарық көрді. Кейбір мәліметтерге сәйкес, гуманитарлық ғылымдардағы реакция «екіге бөлінген»; Мақаланың өзі «Сәнге айналған сандық» кітабына қосымша ретінде енгізілген.

Ғылыми ұғымдарды ғылыми метафораларға қарсы дұрыс қолданбау

Кітаптың мақсаты "философияға, гуманитарлық ғылымдарға немесе әлеуметтік ғылымдарға" жалпы шабуыл жасау емес, "оларда жұмыс істейтіндерді (әсіресе студенттерді) шарлатандыққа ұшырауы мүмкін кейбір жағдайлар туралы ескерту". Сол сияқты, Лакан топология мен психикалық ауру арасындағы аналогияны салғаны үшін сынға алынады, Сокал мен Брикмонттың пікірінше, бұл аналогия ешқандай аргументпен негізделмеген және "тек қана жалған емес: бұл түсініксіз сөздер".

Қолдау

Философ Томас Нагель Сокал мен Брикмонтты қолдап, олардың кітабы негізінен "атақты француз зиялыларынан алынған ғылыми мағынасыз сөздердің кең цитаталарынан және оның неге мағынасыз екендігін тым шыдамдылықпен түсіндірулерден" тұратынын айтты, сондай-ақ "Париж атмосферасында ойсыз сөздерге ерекше ынталы қатынас байқалады" дегенмен келісті. Бірнеше ғалым да осы пікірді қолдайды. Ричард Докинс осы кітап туралы жазған рецензиясында Лакан туралы айтылғанда былай деді:

Сын

Өзінің зердесін физикамен шектеп, ғылым тарихшысы Мара Беллер қазіргі постмодерн философтарды кванттық физикадан ақылға сыймас қорытындылар шығарғаны үшін толықтай кінәлаудың әділдігіне күмәнді екенін айтты, себебі осындай қорытындылардың көп бөлігін Бор немесе Гейзенберг сияқты жетекші кванттық физиктердің өздері философия саласына қадам басқанда жасаған.

Лакан туралы

Брюс Финк өзінің "Лакан хатқа" атты кітабында сын айтады, онда ол Сокал мен Брикмонтты "нақты жазудың" тек "ашық мағынаны жеткізумен" ғана айналысуын талап етуде айыптайды. Финк авторлардың кездейсоқ немесе мағынасыз деп санайтын кейбір ұғымдардың тіл білімі тарихында түбі бар екенін, ал Лакан математикалық ұғымдарды метафоралық тұрғыдан қолданғанын, оның ұғымдары математикалық негіздемеге ие деп мәлімдемегенін көрсетеді. Ол Сокал мен Брикмонтты Лаканның жазу стиліне қатысты келіспеушілікті оның ой-өрісіне жасалған шабуылға айналдырғаны үшін сынға алады, Финктің бағалауынша, олар оны түсінбеген. Финк былай дейді: "Лакан өзінің адал семинар тыңдаушылары кітапханаға немесе кітап дүкеніне барып, оның кейбір сілтемелерін 'зерттеп' білуі мүмкін деп есептеген". Бұл тұсқа Аркадий Плотницкий (Сокалдың бастапқы әйелдерінің бірі ретінде аталатын авторлардың бірі) қарсылық білдірді. Плотницкий "математикалық объектілерге және әсіресе кешенді сандарға қатысты олардың кейбір мәлімдемелерінің дұрыс еместігін" айтады, атап айтқанда, кешенді сандар мен иррационалды сандардың "бір-бірімен ешқандай қатысы жоқ" деген тұжырымын сынға алады. Дегенмен Плотницкий Сокал мен Брикмонттың Лакан талқылаған "-1-дің квадрат түбірі" (және Плотницкий осыған символын енгізеді) бірдей аталуына қарамастан, "бірдей, тікелей байланысты немесе тіпті математикалық квадрат түбірі арқылы метафораланбағандығымен" келіседі және соңғысы "эректильді мүше емес". Алайда, олар Иригарейдің әлі де дұрыс болуы мүмкін екенін айтады, себебі "ұсыныстың әлеуметтік генеалогиясы оның шындық мәніне логикалық жағынан әсер етпейді". Деррида оқырмандарына ғылым мен философияның эпистемология саласында ұқсастықтары мен айырмашылықтарын ұзақ уақыттан бері талқылап келе жатқанын еске салады, бірақ философтар немесе ғалымдардың ұлтына осылайша баса назар аударылмағанын атап өтеді. Ол ғалымдардың оған "жамандық жасамағанын", ал шындығында ол АҚШ баспасөздерінің басты нысанасы болғанын абсурдты және қызық деп сипаттайды. Деррида содан кейін олардың жариялануына дейін отыз жыл бұрын өткен конференцияда айтқан бірнеше сөзіне қарсы шабуылдарының заңдылығын күмәндандырады. Оның пікірінше, көптеген ғалымдар оның жауабына шабуыл жасаудың қиын екенін көрсеткен. Сондай-ақ, ол өзінің еңбектерінде "релятивизмнің" немесе Ақыл мен Ағартушылықты сынаудың жоқ екенін жазады. Ол болашақта бұл жұмыстың маңызды мәселелер деңгейінде және лайықты түрде жалғасатынына үміттенетінін білдіреді.