Кіріспе

Ежелгі грек қала-мемлекеттерінің демократиялық жиналысы

Экклесия – ежелгі Греция қала-мемлекеттеріндегі азаматтардың жиналысы.

Афинаның ekklesia

Ежелгі Афинаның экклесиясы ерекше жақсы белгілі. Бұл халық жиналысы болды, азаматтыққа қол жеткізген барлық ер азаматтарға ашық болатын. 594 ж.б.д., Солон барлық афиналық азаматтардың, олардың әлеуметтік жағдайына қарамастан, қатысуына рұқсат берді. Жиналыс соғыс жариялау, әскери стратегияны қабылдау және стратегтер мен басқа да лауазымды тұлғаларды сайлауға жауапты болды. Ол магистраттарды (архонттарды) тағайындау және сайлауға жауапты болды, осылайша Ареопаг мүшелерін жанама түрде сайлады. Заң шығаруда соңғы шешімді қабылдады және лауазым мерзімінен кейін магистраттарды жауапқа тарту құқығына ие болды. Әдеттегі жиналыста шамамен 6000 адам болды, ал азаматтардың жалпы саны 30 000–60 000 адамды құрады. Дегенмен, 390 жылдарға дейін қатысу үшін сыйақы белгіленгенге дейін Афина қаласының сыртында тұратын жағдайы нашар адамдар үшін қатысу қиын болды. Бастапқыда айына бір рет, кейіннен айына үш-төрт рет жиналатын. Экклесияның күн тәртібін халық кеңесі (буле) анықтады. Дауыс беру қол көтеру, тас санау және сынған керамикалық ыдыстарды пайдалану арқылы жүзеге асырылды. 300 скиф құлынан тұратын полиция күші Афина агорасында жүрген азаматтарды жиналысқа қатысуға шақыру үшін қызыл боялған арқандарды алып жүрді. Жиналыста болмаған және қызыл киім киген әркім айып төлеуге жазаланды. Кейде жұмыс істеу үшін 6000 мүшеден тұратын кворум қажет болды. Экклесия булені шын мәнінде жеребе арқылы сайлады. Солонның кезінде олардың кейбір өкілеттіктері Периклдің реформаларында сотқа берілді.

Екклезиастерион

Ежелгі Грецияда экклезиастерион – экклезияның жоғарғы жиналыстарын өткізу үшін арнайы салынған ғимарат еді. Көптеген басқа қалалар сияқты, Афинада да экклезиастерион болмаған. Оның орнына, жиналыстың тұрақты отырыстары Пниксте, ал екі жылдық жиналыстары Дионис театрында өткізілген. Шамамен б.з.д. 300 жылы экклезия жиналыстары театрға көшірілді. Жиналыстың отырыстарына көп көрермен жиналатын: б.з.д. бесінші ғасырда Афинада 6000 азамат қатысуы мүмкін еді.