Кіріспе

Франциядағы Люксейль аббаттығы (lyksœj), Saint Pierre et Saint Paul аббаттығы, Франш-Контедегі ең көне және ең танымал монастырьлардың бірі болды, қазіргі Францияның Франш-Конте облысындағы Жоғарғы Сона департаментінде орналасқан.

Колумбан

Оны шамамен 590 жылы ирланд миссионері – қасиетті Колумбан құрған. Колумбан мен оның серіктері алдымен Аннеграйдағы шағын бөлмелерде қоныстанды, ол Войвр коммунасында, Жоғарғы Сона департаментінде орналасқан. Өзінің қауымы үшін тұрақты орын іздеп, Колумбан шамамен жиырма шақырымдай жердегі Луксовий деген жақсы бекітілген галло-римдік қоныстың қираған жерлерін таңдады. Римдік қала 451 жылы Аттиламен қиратылған еді, ал қазір қалың өркендеген орманға көміліп, бір ғасырдан астам уақыт бойы тастап кеткен жерді толтырған, бірақ бұл жерде әлі де жылу сулы моншалардың ыңғайлылығы сақталған ("әдеттегідей шеберлікпен салынған", – деп жазды Коломбанның ерте өмірбаяны, Боббиолық Йонас) және осы моншалар қалаға әлі күнге дейін Luxeuil les Bains деген атауын берген. Йонас бұл туралы былай деп сипаттады: "Ол жердегі жақын орманға тас бейнелер толы болды, олар бұрынғы замандағы жазықсыз культ пен пұтқа табынушылықта құрметтелген". Хильдеберт сарайының шенеунігінен алынған қаржымен, пұтқа табынушылардың жерінде және оның "көріністері" арасында аббат шіркеуі салтанатты түрде салынды. Ирландиялық монахтардың зияткерлік және рухани ынталандыруымен, киелі Петірге арналған Люксеуилдегі аббатхана көп ұзамай Галлиядағы ең маңызды және гүлденген монастырға айналды. Қауымдастық соншалықты үлкен болды, сондықтан хорлар тізбектей ән шырқады, ал Люксеуилде Агаунумнан әкелінген мәңгілік мадақ (laus perennis) күні-түні жалғасты. Люксейлде сақталған ең алғашқы ережелердің көпшілігі кельттік монахтық дәстүрлерінен алынған, Колумбан оларды жазған-жазбағаны белгісіз, бірақ олар Батыста қолданылатын, аббатты тәртіпті сайлауды, оның монахтармен қарым-қатынасын және монахтық лауазымдарға тағайындауды және олардың өкілеттіктерін қамтамасыз ететін формальданған Бенедиктин ережесімен толықтырылды. 603 жылы Синод Колумбанды кельттік күнтізбе бойынша Пасханы тойлауда айыптады, бірақ оның қатаңдығы мен оның орнатып қойған бекем ережесі Бургундия сарайымен туындаған жанжалдың нақты себебі болуы мүмкін.

Люксембургтік Юстас

Колумбан Австразияның Теодерик II және жесір королева Брунехаут тарапынан Люксеуілден қуылды. Оның орнын Люксеуілдің монастырь мектебінің басшысы, әулие Евстахий басқарды. Евстахий мен оның ізбасары Вальдеберт кезінде бұл мектеп үлкен даңққа ие болды. Абат Вальдеберт (629-670) тұсында кең кітапхана және үлкен скрипторий алғаш рет куәланды. Люксеуіл мектебінің және үлгісінің бургундтардың дінге өтуіне зор үлес болды. Люксеуіл Милан мен Генуя арасындағы Боббиоға монахтарды үйлер салуға жіберді, онда Колумбанның өзі абат болды, сондай-ақ Сент-Валери және Ремиремонттағы монастырлар да құрылды. Леренс аббаттығының иесі Конон өз монастырының реформасына дайындалу үшін, ал Нормандиядағы Фонтенель және Жюмиеж аббаттықтарының негізін қалаушылар, әулие Вандрижисель мен Филиберт Люксеуілден тараған монастырларда сақталған ережелерді зерттеу үшін жылдар бойы келді.

Сарацен, викинг және венгр шабуылы

732 жылы Аль-Андалустың губернаторы, генерал Абдул Рахман Аль Гафики бастаған маврлар тобы Арльден Бургундияға терең бойлап кіріп, Люксеуилді қысқа мерзімге басып алды және қауымның көп бөлігін, оның ішінде абат Меллинді қырғынға ұшыратты. Аман қалғандары аббатхананы қайта жарақтап салды. 816 жылы он сегізінші абат, Әулие Ансегис басқарған реформалық үкімет кезінде император Людовик Салихи оның жарғыларын жаңартты, шіркеу мен монастырь құрылыстарын қалпына келтірді және тәртіпті жақсартты. 886 жылы шамамен викингтер монастырды және оның төңірегіндегі шағын қаланы қиратты. 917 жылы оны венгрлер шапты.

Қазіргі заман

15 ғасырдан бастап, тұрғын емес мақтаулы абаттар институты тәртіптің нашарлауына себеп болды. Император Карл V Люксейл абаттарының билігін қысқартты. Бірақ 1634 жылы мақтаулы абаттар жойылды, және Люксейл реформаланған Сент-Ванн қауымына қосылды. 1768 жылы құрылған "Регулярлар комиссиясының" баяндамасынан, қауымның көп және гүлденген, тәртібі жақсы сақталғандығы байқалады.

Француз төңкерісі

Француз төңкерісі кезінде монахтар таратылды. Аббаттың жерінің көп бөлігі қазіргі қаламен салынып кеткен, бірақ 14 ғасырда салынған әдемі готикалық шіркеу бұзылмады; сондай-ақ 1901 жылғы "Заңды бірлестіктер" дейін Бесансон дін аймағының семинариясы ретінде пайдаланылған және қазірге дейін сақталған монастырлар мен монастырлық ғимараттар да бұзылмады. Шіркеу, қазір Киелі Пьер базиликасы (Basilique Saint Pierre) деп аталады, көп жылдар бойы Люксеуль-ле-Бэйнс қаласының приход шіркеуі болып табылады.