Пьер Дюгюа де Мон: Франция саяхатшысы және жаңа жерлерді мекендеушісі

Кіріспе

Француз саудагері және зерттеушісі Пьер Дугуа де Монс (немесе Ду Гуа де Монс; шамамен 1558 – 1628) – француз саудагері, зерттеуші және отарлаушы. Кальвинист дінге сенуші, ол Роян, Сентонг (Оңтүстік-Батыс Франция) қаласындағы Монс сарайында дүниеге келді және Канададағы тұрақты алғашқы француз қонысын құрды. 1603 жылдан 1610 жылға дейін Жаңа Францияның генерал-лейтенанты болды. Ол 1599 жылы Пьер де Шовин де Тоннетуитпен бірге Солтүстік Американың Солтүстік-Шығысына алғаш рет сапар жасады.

Өмірбаян

Пьер Дугуа де Монс 1558 жылы Францияның Сентонж аймағында Гай мен Клер Гумар Дугуа отбасында дүниеге келді. Франциядағы діни соғыстар кезінде ол IV Генрихтың мүддесі үшін күресті. Кейін король оған жыл сайын 1200 крона зейнетақысын және Сентонж қаласы Понстың губернаторы лауазымын оның еңбегі үшін сыйлады. Де Монс, 1600 жылы Пьер де Шовин де Тоннетумен бірге Тадусакқа барған сияқты, Канадаға бірнеше сапар жасаған болуы мүмкін. 1603 жылы король Генрих Дугуаға Солтүстік Американың 40°–60° солтүстік ені арасындағы жерлерді отарлауға эксклюзивті құқық берді. Король сондай-ақ Дугуаға осы аумақтардағы тері саудасына монополия берді және оны Акадия мен Жаңа Францияның генерал-лейтенанты етіп тағайындады. Дугуа, әр жылы 60 жаңа отаршыл әкелуге уәде берді. 1604 жылдың маусым айында Фанди шығанағына (Baie Française) кірген ол және оның қоныс аударушылары Сен-Круа аралында колония құрды. Аралдағы шектеулі табиғи ресурстардың таусылуына байланысты көптеген қоныс аударушылар қатал қыс климаты мен цингадан зардап шекті. 1605 жылы колония Порт-Рояльде, Фанди шығанағының оңтүстік жағалауындағы жақсы жерге көшірілді. 1604–1605 жылдардың қысында Сен-Круа қонысының қиындықтарынан кейін француздықтар колония үшін қолайлырақ жер іздеуді бастады. Осы кезеңде олар континенттің солтүстік-шығыс жағалауындағы үндістермен кездесті, сонымен қатар олардың тобында екі үнді жетекші болды – Пануниас және оның әйелі, олар барлап жатқан аймақтан келген. Жағалау бойымен саяхаттап, Самуэль де Шамплен үндістермен болған кездесулерін баяндады, топтар арасындағы тілдердің өзгеруін атап өтті. Сондай-ақ, осы аймақта тұратын үндістер егіншілікпен айналысқан, әсіресе француз зерттеушілеріне жаңа болған егіншілік әдістерін қолданған. Осы белгілер мен француздықтар мен үндістер арасындағы сауда-саттық зерттеушілерге дұрыс жолда екендерін сезіндірді, өйткені үндістер осы жерден көшіп-қоныс таба алса, бұл аймақ Сен-Круа аралынан гөрі үміт берерлік еді. 1606 жылы Голландияның Батыс Үндістан компаниясының кеме капитаны Хендрик Лонк Дугуаның екі қайығына шабуыл жасап, олардан тері мен оқ-дәріні тонады. Порт-Рояль қонысы 1607 жылға дейін сақталды және дамыды, бірақ басқа саудагерлер монополияға қарсылық көрсетті, оны король жоюға мәжбүр болды. Осының салдарынан Дугуа мен қоныс аударушылар колонияны тастап, Францияға оралуға мәжбүр болды. Содан кейін Дугуа Порт-Рояльді Путринкурға бергеннен кейін Сент-Лоуренс өзенінің аңғарындағы Жаңа Франция колониясына көшті. Ол Жаңа әлемге қайтып оралмады, бірақ 1608 жылы Квебекте колония ашу үшін Шампленді жіберді, осылайша Солтүстік Америкадағы алғашқы тұрақты француз колониясының негізін қалауда маңызды рөл атқарды. IV Генрих оны 1610 жылдан 1617 жылға дейін, зейнетке шыққанға дейін, протестанттық Понс қаласының губернаторы етіп тағайындады. Одан кейін ол Понс бекінісінің қабырғаларындағы монументалды баспалдақ құрылысын қадағалады. Бұл 6 деңгейлі баспалдақ бұрын бөлінген жоғарғы қаланы төменгі қаламен байланыстырды. Ол 1628 жылы Флеак-сюр-Сёньдегі жақын маңдағы Шато-д'Арденнеде қайтыс болды.

Pierre Dugua de Mons was born about 1558 in Saintonge, France to Guy and Claire Goumard Dugua. He fought for the cause of Henri IV during the religious wars in France. The king later awarded him an annual pension of 1,200 crowns and the governorship of the town of Pons in Saintonge in recognition of his outstanding service. De Mons seems to have made several voyages to Canada including in 1600, with Pierre de Chauvin de Tonnetuit to Tadoussac. In 1603, King Henry granted Dugua exclusive right to colonize lands in North America between 40°–60° North latitude. The King also gave Du Gua a monopoly in the fur trade for these territories and named him Lieutenant General for Acadia and New France. In return, Du Gua promised to bring 60 new colonists each year. Entering Baie Française (the Bay of Fundy) in June 1604, he and his settlers founded a colony on St. Croix Island. Numerous settlers succumbed to the harsh winter climate and scurvy as they exhausted the limited natural resources on the island. The colony moved to better land on the south shore of Baie Française at Port Royal in 1605. Following the disaster of the Saint Croix settlement in the winter of 1604–1605, the French began to look for a more hospitable location for a colony. During this time, they encountered Native Americans along the northeastern coast of the continent, and also had a pair of Native guides in their party, the man who is named as Panounias, and his wife who came from the part of the country they were exploring. Travelling along the coast, Samuel de Champlain is given to have recounted their meetings with the natives, noting when the languages between the groups began to vary. Also, it was noted that the Natives who lived in this area also practised cultivation, particularly methods of farming that were new to the French explorers. It was from these signs and the trading that occurred between the French and the natives that the explorers felt as though they were on the correct track, for if the Natives were living off of this land, this area offered far more hope than Saint Croix Island ever did. In 1606, Hendrick Lonck, the Dutch West India Company sea captain boarded two of Du Gua's boats, and pillaged them for furs and munitions. The Port Royal settlement survived and prospered somewhat until 1607 when other merchants protested the monopoly, which the King had to revoke. As a consequence, Du Gua and the settlers had to abandon the colony and return to France. Dugua then turned his attention to the colony of Nouvelle France in the St. Lawrence River valley, after ceding Port Royal to Poutrincourt. He never came back to the New World but he sent Champlain to open a colony at Quebec in 1608, thus playing a major role in the foundation of the first permanent French colony in North America. Henri IV appointed him as Governor of the Protestant city of Pons, Charente Maritime, from 1610 to 1617, when he retired. He then oversaw the construction of the monumental grand staircase along the ramparts near the Keep of Pons. This 6 level staircase connected the once segregated upper city to the lower city. He died in 1628, in the nearby Château d'Ardenne in Fléac sur Seugne.