БҰҰ кеңесімен консультативтік мәртебе: ҮЕҰ-лардың БҰҰ-мен байланысы, құқықтары, даму тарихы және кеңейген қатысуы туралы ақпарат. БҰҰ, ҮЕҰ, консультативтік мәртебе.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біріккен Ұлттар Ұйымының ұйымдық мойындауы
Консультативтік мәртебе – Біріккен Ұлттар Ұйымы құрылғаннан бері қолданылып келе жатқан терминдердің бірі және БҰҰ қауымдастығында "Біріккен Ұлттар Ұйымының Экономикалық және әлеуметтік кеңесімен консультативтік мәртебедегі үкіметтік емес ұйымдар" (тізімді қараңыз) деп атау үшін қолданылады. Сондай-ақ, кейбір халықаралық ұйымдар да ҮЕҰ-ға консультативтік мәртебе бере алады (мысалы, Еуропа Кеңесі). Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ) консультативтік мәртебені "Тұрақты зерттеуші бағдарламасы" (ЕҚЫҰ Хатшылығының Прага кеңсесі басқарады) түрінде бере алады: ұлттық және халықаралық ҮЕҰ-ның аккредиттелген өкілдеріне ЕҚЫҰ-ның далалық қызметіне қатысты барлық құжаттар мен көптеген маңызды жинақтарға қол жеткізу мүмкіндігі беріледі.
United Nations organizational recognition
The consultative status is a phrase that has been in use since the establishment of the United Nations and is used within the UN community to refer to "Non governmental organizations (NGOs) in Consultative Status with the United Nations Economic and Social Council" (see list). Also some international organizations could grant Consultative Status to NGOs (for example Council of Europe). Organization for Security and Co operation in Europe (OSCE) could grant Consultative Status in the form of "Researcher in residence programme" (run by the Prague Office of the OSCE Secretariat): accredited representatives of national and international NGOs are granted access to all records and to numerous topical compilations related to OSCE field activities.
1296 (XLIV)
1968 жылы ЭКОСОС 1296 (XLIV) қарары консультативтік мәртебеге қатысты критерийлер мен құқықтарды анықтады, және осыдан кейін шамамен қырық жыл бойы ҮЕҰ-лардың саны күрт өсті. 1996 жылғы регламенттерді жаңартудың басты себебі – 1992 жылғы Жер саммитіне дайындық кезіндегі ҮЕҰ-лардың, әсіресе ұлттық ҮЕҰ-лардың, бұрынғыдан бетер жоғары деңгейдегі қатысуы болды. Бұл процесте ақпараттық-коммуникациялық технологиялар, көбінесе Ғарбалық коммуникациялар институты желісіндегі электрондық конференциялар және электрондық пошта маңызды рөл атқарды.
ECOSOC Resolution 1296 (XLIV) in 1968 had defined the criteria and rights associated with Consultative Status for almost forty years, during which time there was a substantial growth in the number of NGOs. The primary impetus for the 1996 revision of the arrangements was the unprecedented level of NGO participation, especially from national NGOs, in the preparations for UNCED the 1992 Earth Summit. The use of ICT mostly in the form of electronic conferences on the Institute for Global Communications network, and electronic mail had played a major role.]
1993 жыл
Халықаралық үкіметтік емес ұйымдарға консультативтік мәртебе беру ережелері Еуропа Кеңесі Министрлер комитетінің 1993 жылғы 18 қазандағы Министрлер орынбасарларының 500-ші отырысында қабылдаған "(93)38" нөміріндегі "Еуропа Кеңесі мен халықаралық үкіметтік емес ұйымдар арасындағы қарым-қатынастар туралы" резолюциясына қосымша ретінде берілген.
The rules for Consultative Status for international non governmental organizations are appended to the resolution (93)38 "On relations between the Council of Europe and international non governmental organisations", adopted by the Committee of Ministers of the Council of Europe on 18 October 1993 at the 500th meeting of the Ministers' Deputies.
Статистика
1948 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы құрылғаннан кейін көп ұзамай, консультативтік мәртебеде 45 үкіметтік емес ұйым болды, олардың көп бөлігі ірі халықаралық ұйымдар еді. Қазіргі таңда Экономикалық және әлеуметтік кеңес (ЭКОСОК) жанында консультативтік мәртебеде 3900 үкіметтік емес ұйым бар, сондай-ақ Тұрақты даму комиссиясы (ТДК) аккредиттеген 400-ге жуық үкіметтік емес ұйым бар.
In 1948, shortly after the founding of the United Nations, there were 45 NGOs in Consultative Status, mostly large international organizations. Currently there are 3900 NGOs in consultative status with the Economic and Social Council (ECOSOC), and some 400 NGOs accredited to the Commission on Sustainable Development (CSD).
Консультативтік мәртебе санаттары
Консультативтік мәртебе 1996/31 бойынша үш классқа бөлінеді: жалпы, арнайы және тізілімдік. Бұл класстар 1296 (XLIV) жылы анықталған I, II және тізілімдік мәртебелерімен тең. Төменде осы мәртебелердің қазіргі анықтамалары келтірілген. 1996/31 ЭКОСОС-қа және оның қосалқы органдарына, ең бастысы ЭКОСОС-тың функционалдық комиссияларына қатысуға әртүрлі құқықтар береді, оның ішінде Біріккен Ұлттар Ұйымының төлқұжаттарын алуға, белгіленген отырыстарда сөз сөйлеуге, ал құжаттарды БҰҰ-ның ресми құжаты ретінде аударылып, таратылуына мүмкіндік береді; мысалы, ақпараттық технологиялар, халықтың қатысуы және 1998 жылы Әлеуметтік даму комиссиясына ұсынылған жаһандық келісімдер.
There are three classes of Consultative Status defined by 1996/31, General, Special, and Roster. These classes were the equivalent of Category I, Category II, and Roster status that were defined in 1296 (XLIV). Below are the current definitions paragraph numbers are from 1996/31. 1996/31 grants different rights for participation in ECOSOC and its subsidiary bodies principally ECOSOC's Functional Commissions including rights to United Nations passes, to speak at designated meetings, and to have documents translated and circulated as official UN document; e. g. Information Technology, Public Participation, and Global Agreements submitted to the Commission on Social Development in 1998.
Жалпы
22-ші. Кеңестің және оның қосалқы органдарының қызметінің көп бөлігіне қатысы бар, сондай-ақ жоғарыда 1-тармақта көрсетілген салаларда Біріккен Ұлттар Ұйымының мақсаттарына жетуге маңызды және тұрақты үлес қоса алатынын Кеңеске қанағаттандыратын дәрежеде дәлелдей алатын, өкілдік ететін аймақтар халқының экономикалық және әлеуметтік өмірімен тығыз байланысты, ал мүшелігі көп елдердегі қоғамның маңызды сегменттерін кеңінен көрсететін ұйымдар жалпы консультативтік мәртебедегі ұйымдар деп танылады.
"22. Organizations that are concerned with most of the activities of the Council and its subsidiary bodies and can demonstrate to the satisfaction of the Council that they have substantive and sustained contributions to make to the achievement of the objectives of the United Nations in fields set out in paragraph 1 above, and are closely involved with the economic and social life of the peoples of the areas they represent and whose membership, which should be considerable, is broadly representative of major segments of society in a large number of countries in different regions of the world shall be known as organizations in general consultative status."
Арнайы
23. Кеңес пен оның қосалқы органдарының қамтитын қызмет салаларының тек бірнешесінде ғана ерекше біліктілікке ие және олармен тікелей айналысатын, сондай-ақ олар консультативтік мәртебеге ие немесе оны алуға тырысатын салаларда танымал ұйымдар арнайы консультативтік мәртебедегі ұйымдар деп аталады.
"23. Organisations that have a special competence in, and are concerned specifically with, only a few of the fields of activity covered by the Council and its subsidiary bodies, and that are known within the fields for which they have or seek consultative status shall be known as organizations in special consultative status."
ЭКОСОК тізімі
ЭКОСОС-тың құзыреті салаларының біріне немесе екеуіне бағытталған ҮЕҰ үшін Ростерлік мәртебедің басты түрі.
The primary form of Roster Status, for NGOs with a focus on one or two of the areas of competence of ECOSOC.
Бас хатшының тізімі
1996/31 және одан бұрын 1296 (XLIV) жылдары БҰҰ Бас хатшысына Тізімге ҮЕҰ-ларды ұсынуға мүмкіндік беретін ерекше шаралар қарастырылған.
There are special provisions in 1996/31, and before that in 1296 (XLIV) for the UN Secretary General to recommend NGOs for the Roster.
Агенттіктің тізімі
Агенттіктер тізімі – БҰҰ-ның мамандандырылған агенттіктерінің тізіміне аккредиттеуді білдіреді, мысалы, ЮНИСЕФ, ЮНЕСКО, Еңбек ұйымы, Халықаралық телекоммуникация одағы және т.б.
The Agency Roster refers to accreditation to the Roster of United Nations specialized agencies such e. g. UNICEF, UNESCO, ILO, ITU, etc.
ХҚКО тізімі
1996/31 жылы нақты айқындалмағанмен, ЭКОСОС-тың 1996/302 шешімімен Орнықты даму жөніндегі комиссияда (CSD) аккредиттелген ҮЕҰ-лардың төртінші санаты құрылды. Қазіргі таңда бұл мәртебеде шамамен 400 ҮЕҰ тіркелген.
Although not defined in 1996/31, a fourth category of NGOs accredited to the Commission on Sustainable Development (CSD) was established by ECOSOC decision 1996/302. There are currently approximately 400 NGOs in this status.
Өтініш беру тәртібі
ЭКОСОС-пен консультативтік мәртебе алуға ниеттенген үкіметтік емес ұйым, ең алдымен БҰҰ Хатшылығының Экономикалық және әлеуметтік істер департаментінің ҮЕҰ бөлімшесіне онлайн өтініш тапсыруы керек. Өтініш ҮЕҰ бөлімшесі тарапынан қаралып болғаннан кейін, ЭКОСОС-тың ҮЕҰ комитетіне жіберіледі. Комитет ҮЕҰ-ға мәртебе беруді ұсына ма, ұсынбай ма, соны шешеді. Ақтық шешім ЭКОСОС-тың жылдық маңызды сессиясында қабылданады. ҮЕҰ комитетінің қарауы теориялық тұрғыдан техникалық сипатта болғанымен, кейде саяси сипат алады. Белгілі бір мүше мемлекеттерді сынап-қадір тұтқан адам құқықтары үкіметтік емес ұйымдары консультативтік мәртебе алуда қиындықтарға тап болуы мүмкін.
An NGO that wishes to obtain consultative status with the ECOSOC must first submit an application online at the NGO Branch of the Department of Economic and Social Affairs of the UN Secretariat. After the application is screened by the NGO Branch, it will be reviewed by the ECOSOC Committee on NGOs. The Committee decides to recommend, or not recommend, granting status to the NGO. The final decision is taken by the ECOSOC at its annual Substantive session. Although the review made by the NGO Committee is theoretically a technical one, it is sometimes quite politicised. Human rights NGOs that are critical of specific member states have sometimes had difficulties getting consultative status.