Кіріспе

Хорват миссионері және зерттеушісі Фернандо Консаг, өз туған хорват тілінде Фердинанд Конщак (2 желтоқсан 1703 – 10 қыркүйек 1759) деп белгілі, өмірінің көп бөлігін Мексикада, Баха-Калифорнияда өткізген хорват иезуит миссионері, зерттеуші және картограф болды.

Білім

Консаг Хорватияның Вараждин қаласында дүниеге келді және туған қаласында бастауыш және орта мектепте білім алды. Он алты жасында қажетті бағаларын алып, Иса қоғамының новициатына Венгрияның Тренчен қаласында (қазіргі Тренчин, Словакия) қабылданды, онда екі жыл бойы оқыды. Содан кейін классика, стиль және риториканы оқу үшін Штириядағы Леобенге жіберілді. Кейіннен ол Австрияның Грац қаласында философияны оқыды және 1725–1726 жылдары Хорватияның Загреб қаласындағы иезуит академиясында грамматика негіздерінен дәріс берді. 1726–1727 жылдары Венгрияның Буда қаласындағы орта мектепте классикалық пәндерді оқытты. 1728 жылы Консаг "Nagadia versibus latinus" атты өлеңдер жинағын жариялады, ол Будапештте сақтаулы. 1727–1729 жылдары Грац университетінде теологияны оқыды.

Миссионерлік

1729 жылы Консаг Испаниядағы Кадиске аттанды, содан кейін Солтүстік Америкаға барды, онда ол 1732 жылдан өмірінің соңына дейін Жаңа Испанияның Баха-Калифорния түбегінде (қазір Мексиканың бөлігі) миссионерлік қызметпен айналысты. Оның штаб-пәтері Сан-Игнасио миссиясында орналасқан. 1748 жылдан бастап ол миссияның басшысы, ал 1758 жылы Баха-Калифорниядағы барлық миссиялардың инспекторы болды. Консаг жергілікті кочими тілінің түрлі диалектілерін білді. Ол жаңа миссиялардың, су құбырларының, жағалауларды нығайтудың, дренаж каналдарының және алғашқы күміс кендерінің салынуын басқарды және қадағалады. 1759 жылы Сан-Игнасиода қайтыс болды.

Экспедициялар

Консаг үш экспедиция ұйымдастырды (1746, 1751 және 1753 жылдары), бұрын белгісіз болған жарты аралдың аймақтарын жүйелі түрде зерттеу үшін. 1746 жылдың маусым және шілде айларында Баха-Калифорния арал ма, жоқ па деген даулы мәселені анықтау мақсатымен теңіз арқылы Калифорния шығанағының бастауына жіберілді. Ол жағалау бойымен мұқият жүріп, Колорадо өзеніне жеткенімен, бұл мәселеге байланысты пікірталас тағы үш онжылдыққа жуық уақыт бойы жалғасты. Оның екінші экспедициясы жарты арал арқылы құрлықпен Тынық мұхитының жағалауына саяхат жасады. Үшінші экспедиция жарты аралдың батыс жағымен, Баия Сан-Луис Гонзагаға жақын 30 градус ендікке дейін бағытталды. Экспедициялары барысында Консаг жарты аралдың беймәлім топографиясы, табиғи ресурстары және жергілікті халық туралы мәліметтерді тіркеді.

Мұра

Калифорния шығанағының солтүстігінде, Сан-Фелипе қаласының жанында теңізде орналасқан Рока Консаг деп аталатын тас шоқысы бар. Консаг көптеген су бұлақтарын картаға түсірген, сондықтан бүгінгі күнге дейін Калифорнияда оның атымен "Licores Konsag" (арақ дүкені және базар), "Konsaqua" (тазартылған су) сияқты дүкендер мен басқа да мекемелер кездеседі.