Кіріспе

Белизарий сериясы – американдық авторлар Дэвид Дрейк пен Эрик Флинт жазған ғылыми фантастиканың балама тарих және әскери тарих тармақтарындағы ойдан шығарылған сага. Оның басты кейіпкері – нақты тарихи тұлға, кейінгі римдік генерал Флавий Белизарий (505–565 ж.ж.). Сага Baen Books баспасынан шығарылған, онда барлық кітаптарды байланыстыратын ортақ тақырып бар.

Сюжет

Бұл ғылыми фантастика (әсіресе, тарихтың балама нұсқасы) сериясының негізгі идеясы – болашақта екі қарсыласатын қоғам арасындағы соғыс 6 ғасырғы Жерге таралуы. Жаңа Құдайлар Үндістанның Малва империясын қолдайды және әлемді жаулап алуға, еңбек еткендердің жетістіктерін артықшылық ретінде жоюға және болашақты өзгерту үшін жоспарланған евгеника мен тектілікті (автократияны) қолдауға тырысады. Еңбек еткендердің жетістіктері Шығыс Рим империясында пайда болады, және жаулап алу арқылы өзгерту қажет болатын болашақтың түпкі себебі осы, ал Малвада олардың араласуы үшін икемді қоғам мен базалық күш бар. Кедергі келтіретін кез келген нәрсе (басқа Үнді патшалықтары, Сасанидтердің парсы империясы және т.б.) жойылмалы, соның ішінде Византия құлағаннан кейін Қытаймен қарым-қатынас орнату жоспарлары да. Малва империясы Линк деп аталатын циборг (адам/машина) интерфейсімен кеңеседі және басқарады, ал империя Үндістанның қалған бөлігін жаулап алу үшін ұңғыл технологиясын қолданады. Бұған қарсы тұру үшін, галактикаларды зерттеуден кейін адамзаттың алыс болашағынан шыққан кристаллдық тұлғалар Византиялық генерал Белизариймен жергілікті қасиетті адам арқылы байланысады және оған Малваның Византия империясын және әлемді жаулап алу болашағын көрсетеді. Бұл мәселені, кристалл көрсеткен қорқынышты болашақтың алдын алуды Белизарийдің мойнына салады, сонымен қатар алыс Малва империясының елшілері Римге келіп, Византияны бөлу үшін фракциялық күрес орнатуға тырысады және кейбір билеуші топтар арасында, әсіресе император Юстинианмен өте танымал болып келеді, бұл Белизарийді және оның достарын жасырын түрде әрекет етуге мәжбүр етеді. Белизарий, тікелей тәсілдерге бейімделген катафракт генерал (ауыр атты әскер) болғанымен, интригалар мен жанама әдістерге жат емес, сондықтан кристалл елшісі үшін Византияның саяси жағдайында байланыс орнатуға қолайлы таңдау, өйткені ол күдікті Византия императоры Юстиниан I және императрица Феодора сияқты кемшіктік құралдармен жұмыс істеуі керек, Малваның жасырын қастандықтары мен басып кіруін болдырмау үшін. Осылайша ол әйелімен бірге империяны оның билеушілеріне қарамастан құтқару үшін құпия жоспар құрады, Византияның тарихи жауы Парсымен одақ құруға тырысады, олар қазіргі уақытта соғыста, Африка Корольдігі Аксуммен – сол кездегі теңіз және сауда державасы, оның мүмкіндіктері туралы көптеген мәліметтер жоқ, сондай-ақ Малваға қарсы тұратын әртүрлі үнді күштері мен тұлғаларымен одақ құруға тырысады, олар бар-жоқ болуы мүмкін, бірақ кристалл көрсеткен көріністермен ұсынылған. Осылай басталады тарихқа енген ең үздік генерал-офицерлердің бірі үшін "кәдімгі кеңседегі тағы бір күн". "Айналмалы тәсіл" негізінен Белизарийдің, яғни жанама тәсілдің шеберінің және оның сенімді серіктерінің императордың қызғанышпен және қауіпті параноясымен күресіп, оның мұрнының астынан империяны құтқару үшін құпия жоспар құруын қамтиды. Бұл – қарсыластар арасындағы кез келген ірі қақтығыстың алдындағы тыныштық кезеңі, онда құпия жоспар құрушылар өздерінің бар екенін жау немесе дос білмейтінін анықтауға тырысады, ақпарат пен уақыт алуға үміттенеді. Кітаптың басым бөлігін құрайтын қақтығыс пен іс-қимыл кезінде Византиялықтар Сасанидтер империясымен соғысып жатыр, ал генерал бұл қақтығысты тез аяқтау үшін ерекше "үлкен тәуекелге" барады, жанама әрекеттерден бас тартады. Бұл ерекше оқиға оның жақсы досына, кейін интриганың бір бөлігіне айналған және құлшыныспен бірге әрекет еткен генералға оның құпияларын ашады. "Қараңғылық жүрегінде" Белизарийдің өздерінің аксумиттік одақтастары мен Малва жауларының күшті және әлсіз жақтарын білуімен байланысты. Катафракт генерал Малва империясының халықтары арасындағы осалдықтарды (жасушаларды) зерттеу үшін жеке өзі Үндістанға сапар шегеді және Константинопольге орналасқан билеушілермен де, олардың тыңшыларымен де қауіпті түрде күреседі. Малваға қарсы құпия бірнеше басқаларға таралады және оның әйелі мен абыройсыз теңіз офицері бақылайтын құпия зерттеу орталығы құрылады. Олар Малва тыңшысының мұрнының астында роман жасайды, Малва тыңшыларымен және олардың Византиядағы одақтастарымен "жалған наразылық" танытады және Византиядағы жағдайды басқа генералмен (Белизарийдің ең жақсы досы) және оның тыңшы әйелімен бірге басқарады. Белизарий сол уақытта өзінің императорының қауіптілігінен қашып, өте танымал болу "жаман нәрсе" болуы мүмкін, ал бірінші кітапта парсыларға қарсы оның таңғажайып жеңістері оны солай етті, Аксум патшалығын одақтастар ретінде дамытады, ол сол кездегі теңіз күштері, және оның "асыратылған" Малва жауларының (номиналды дипломатиялық достарының) бес адамдық шабуылға бастайды. Бұл кітаптағы оқиғалар оған әртүрлі жағдайларды жоспарлауға уақыт береді, олар кейінгі түсініктемелерде күтпеген нәтижелер береді және Батыстың ұңғыл технологиясын зерттеушілеріне бастау береді. Саяхаты барысында тыңшылық миссиясы мен алдау Белизарийдің кристалл елшісі "Көмекшімен" жақсырақ байланысуына және түсінуіне мүмкіндік береді. Белизарий өзінің нағыз жауы, Линк деп аталатын жасанды интеллект туралы біледі, ол адам денелерін өзара әрекеттесу құралы ретінде пайдаланады. Кітап соңында Белизарий басшылығымен Византиялықтар мен Малва жаулары арасындағы соғыс суық соғыстан ыстық соғысқа айналады, Белизарий өте маңызды жағдайларға байланысты серіктерінен бөлініп, Малва астанасынан (қазіргі Дели) 1500 шақырымдай қашықтықта, жасырын қастандықтар мен күш көрсету салдарынан, жалғыз және көмексіз үйіне қайтуға тырысады. Оның серіктері (және кітаптың тыңшылық бөлімдерінде жинаған адамдар) да түрлі жағдайларда қуылған, бірақ шалақ генералдың бұрынғы жоспарлауының арқасында құтырылады, ол алдауға да, жанама әдістерге де жақсы ептілік танытады (бірақ олар толықтыратын дағдылар). "Тағдырдың қалқаны" Малваның Парсы империясына басып кіруімен және Византиялықтар мен парсылардың басып кіруді тоқтату және мәңгілік бейбітшілік орнату үшін одақ құруымен айналысады. Белизарийдің әрекеттері мен жеңіске жеткеннен кейін көрсеткен жомарт мінез-құлқы үшінші кітапта маңызды рөл атқарады және Малваға қарсы құпия соғыс ыстық соғысқа айналады. Белизарий Парсы империясына көмек көрсету үшін, жаңа одақтас болған парсылар төрт-бес есе көп әскер сұрағанда, ерекше "жанама тәсілдерге" көшпеген, ең көп таныс емес экспедициялық күшті басқарады. Малва моңғол дауылдары кезінде Парсы шығанағы арқылы теңіз жолымен Парсының ортасына үлкен (азиялық) армиямен басып кіреді (парсылар мен басқа Византия генералдары үшін), бұл күш сақтандырылмаған және таң қалған парсыларды жеңіп, Юстинианмен бейбітшілікке келуге мәжбүр етеді және оларды Бабылға дейін жетеді, Парсының әскери күшінің көп бөлігін байланыстырып, оның қабілеттерін парализдеп, сонымен қатар Парсының шығысын Хиндукуштан құрлықтан басып алады. Белизарий парсы императорының сенімін жеңіп алады, қастандық пен сатқындық мүмкіндігін козырь ретінде пайдаланады және Малваның жаулап алу жоспарларын қайта-қайта тактикалық түрде бір нәрсені көрсету арқылы және көрінбейтін тактикалық қимылдармен толығымен бұзады. "Сәттілік соққысы" Малваның Парсыға басып кіруінің кейінгі оқиғаларын қамтиды, Белизарий Рана Сангаға қарсы күресуге мәжбүр болады, ол екінші кітапта Белизариймен дос болған және Малваға берілген Раджпут генералы, оның сөзіне адал болуымен байланысты. Кампания – тағы бір хитролық (жақсы детективтік оқия сияқты дамып келеді), бірақ шындығында Белизарий өзі және құпия жоспар құрушылар жасаған басқа оқиғалардың жемісін күтеді, бұл оқиғалар оның достарына және оқырмандарға таң қалдырады. "Жеңістің толқыны"...

Қабылдау және талдау

Gizmodo журналының бір рецензенты бұл сериалды "Керемет еркектік фантастикалық сериалдар" тізіміне қосты, басты кейіпкерді "сағыс алаңының шебері, сонымен қатар іс-қимылдарында да, стратегиясында да саясат ойнауға не қолын кірлетуге де бірдей қабілетті" деп сипаттады. Tor.com сайтының рецензенты авторлардың "Белисарийдің тарихын қолданбай, керісінше, басқа оқиғадағы кейіпкерлерді пайдаланып жатқанын" атап өтті. Бірақ, бұл өзі Белисарийдің танымалдылығын көрсетеді деп есептеймін.