Кіріспе

Iain M. Banks-тің 1998 жылы жарық көрген ғылыми-фантастикалық романы. "Инверсиялар" – шотланд жазушысы Iain M. Banks-тің романы. Банкс: "Бұл романды 'Мәдениет' романы сияқты жазуға жасаған әрекет болды, бірақ одан өзгеше шықты."

Сюжет

Кітап оқиғасы орта ғасырдың соңындағы Еуропаға ұқсайтын, ойдан шығарылған планетада өтеді. Іс-қимыл басталар алдындағы он жылдай уақыт ішінде бір үлкен империя ыдырады, бұл, әдетте, жер шарының көп бөлігіндегі егін шаруашылығына ауыр соққы тигізген метеорлар немесе астероидтардың шабуылынан болды. Империяның қалдықтары әлі де бір-бірімен соғысып жатыр. Повесть екі параллель сюжеттік желі арасында, тараулар бойынша алмасады, "Доктор" және "Қорғаушы" деп аталатын тараулар кезекпен келтіріледі.

Дәрігер

Бірінші сюжет Оэльфтің жазба есебі ретінде ұсынылады, ол ашық түрде дәрігердің көмекшісі, бірақ жеке түрде тек "Мұғалім" деп аталатын адамның тыңшысы, оған есептің көп бөлігі жіберіледі. Ольф - Восиллдің көмекшісі, Хаспид патшасы Квиенстің жеке дәрігері және әйел. Соңғысы патриархалды патшалықта естілмеген және тек Восилл Дрезеннің алыс елінде азаматтығын талап еткендіктен ғана төзімділік танытады. Патшаның өзі оның талантын бағалайды, алайда оның патшалықтың әлеуметтік әдет-ғұрыптарына қарсы шыққан жоғары позициясы сарайдағы басқа адамдардың арасында жауыздық тудырады. Оэльфтің есебі Восиллдің Патшаға үнемі қызмет етіп, кедейлер мен мұқтаждарға қайырымдылық қызмет көрсетуін көрсетеді. Оның әдістері патшалық стандарттарына сәйкес дәстүрлі емес, мысалы, қант қызылшасын қолданудан бас тартып, "жарақатты жұқтыратын жаман көңіл-күйді жою" үшін алкогольді қолданады, бірақ көбінесе сәтті болмайды. Бұл оның сыншыларының, атап айтқанда, бірнеше герцогтар мен корольдік күзет командирінің, Адлейннің сенімсіздіктерін арттырады. Бұл тақырыпта Оэльф Воссиллдің күнделігінде табылды деп мәлімдеген жазбаны қосады, бұл герцог Вален мен Адлейн арасындағы алмасу деп есептеледі, онда олар "қажет болған жағдайда" дәрігер әйелді жасырын түрде ұрлап, корольдің бас азаптаушысы Нолиетиге "сұраққа қою" туралы келісім жасайды. Ол бұл жазбаны мүмкін емес жағдайда алған сияқты, бірақ оның шынайылығына күмәнданатынын айтады. Восилл патшаға қызмет етіп жатқанда, Нолиети өлтіріледі, оның ассистенті Уноуре оны өлтірген деп болжайды. Восилл денені қарап, Уноуре қожайынды өлтіре алмағанын анықтайды, бірақ оның түсіндірмесін елемеді. Уноуре тұтқындалады, бірақ оны жауапқа тартқанға дейін ол өзінің камерасында өлі болып табылды, көрінеу өзін-өзі жаралаған. Осы есептен кейін Оэльф тағы бір табылған көшірмеге қосылады, бұл жолы Валлен мен герцог Кеттил арасында, бірақ Валлен Кеттилдің келісімін ала алмайды. Бірнеше күннен кейін маскалы балада Валлен өлтірілгені анықталады, бұл жолы жүрегіне пышақпен соғылған. Герцогтың өлтірілуі патша сарайындағы көпшілікті алаңдатады, өйткені ол ешкім кірмейтін және шықпайтын бөлмеде болды. Восиллге деген наразылық, әсіресе король Квиенс радикалды реформаларды жүзеге асыра бастағаннан кейін, әсіресе, қарапайым адамдарға абыройлылардың бақылауынсыз егіндік жерлерге ие болуға рұқсат беру және қалалық кеңестер құру сияқты реформалар, Восилл патшамен көпшілік алдында және ұзақ талқылады. Осы реформалардан кейін Восилл патшаға өзін жақсы көретінін мойындайды, ол бұл сезімді қабылдамайды және оған "жақсы, нәзік, нәзік әйелдерді жақсы көретінін" айтады. Ольф оны осыдан кейін мас күйінде табады және оған деген махаббат сезімін білдіреді; ол оны да, неғұрлым жұмсақ жолмен қабылдамайды. Бірнеше күннен кейін Восилл Адлейннен хат алады, ол оны және басқа екі герцогпен қамалдың басқа жерінде кездесуді сұрайды. Ол жалғыз кетеді, бірақ Оэльф оны жасырын түрде ілесіп жүруге шешім қабылдайды; біреудің қашып бара жатқанын көргеннен кейін, ол сақшыдан тұтқындалуға уақытында келеді, ол Vosill-тің өлтірілген герцогтың денесінде тұрғанын, оның скальпельдерінің бірімен пышақталғандығын табады. Восилл мен Оэльф дереу Ралинге жеткізіледі, ол екеуін бөлек байлап, содан кейін Восиллді зорлауға ниетті. Әйел Оэльфке бұйрық сияқты естіледі, бірақ ол тіпті жартылай танымайтын тілінде. Ольфтің көзі осы сәтте жабық, ал өзінің баяндауында ол жел мен металл әсерінен басқа, кейін естігенін жеткілікті түрде сипаттай алмайды. Ол көзін ашқанда Ралинге мен оның көмекшілерін өлтірілген, қанды түрде жөнелтілген, ал Восилл босатылған және оның байлауын алып тастау процесінде, қалай босатылғаны туралы ешқандай белгі жоқ. Кейін ол Оэльфтің есінен танып, үш жігіт оны кім бірінші зорлайтыны туралы айтысып кеткенін айтады, бірақ ол Оэльфке осыны есте сақтау керектігін айтады. Көп ұзамай екеуін азаптаушы бөлмесінен алып кетеді, өйткені патша кенеттен ауырып, өліп бара жатқан сияқты. Восилл король Квиенстің жағдайын емдей алады және оған қарсы жасалған құпияланғаны корольге абайсызда ашылған кезде куә болады, Ралинге өлімі туралы хабар құпияланғандар: командир Адлейн және герцогтар Кеттил мен Ульресилге жетеді. Ақырында кінәны ашық түрде Ульресилл мойнына алады, ол бірнеше айға жер аударылады; Патша дәрігерге қарсы одан әрі жоспарлар төзбейтінін анық айтады. Ольф бұл оқиғаларға қатыспағандықтан, оның есебі со�...

Жан қорғаушы

Екінші, аралас сюжет желісі бастапқыда аты аталмаған баяндаушымен айтылады, ол оқиғаның бейтарап контекстін қамтамасыз ету үшін аты аталмаған болып қалады. Бұл оқиғаның басты тақырыбы - ДеУар, Тассасен протекторатының басты қорғаушысы генерал Урлейннің жансакшысы. Қорғаушы УрЛейн - Тассасеннің басшысы, бұрынғы монархты бүлік кезінде өлтірді; кейіннен ол Тассасеннің ішінде "Патша" және "Империя" сияқты ресми терминдерді жойды. Әңгіменің басында протекторат көршілес Ладенсион жерімен соғысқа тез жақындап келеді, Баронның бастамасымен олар бастапқыда Урлейннің төңкерісін қолдады, бірақ енді өздерін тәуелсіз ретінде белгілеуді көздеді. ДеВар кейде УрЛейннің сенімді адамы болып табылады, бірақ жансакшы сонымен қатар Тассасен гарэміне мүше Перрундпен достық қарым-қатынас жасайды. Перрунд бір кездері Қорғаушының бағалы кәнизагы болған, ол УрЛейнге жасалған sui-cident әрекеті нәтижесінде өзгерді; Перрунд Қорғаушыны өзінің денесімен қорғады, сол қолынан айырылып, оның өмірін сақтады. Перрунд енді кәнизагы ретінде бағаланбаса да, оны УрЛейн, ДеУар және Тассасен қоғамының көпшілігі жоғары бағалайды. ДеУар онымен сөйлесуге оңай деп санайды және бос уақытының көп бөлігін онымен бірге үстел ойындар ойнауға жұмсайды, ал екеуі бір-біріне әңгімелер айтады. ДеУар Ладенсионмен қақтығысқа жақын қалғанда, жоғары сақтықтан хабардар, өйткені ол соттың ішіндегі біреу сатқын болуы мүмкін деп санайды. ДеУар қауіпті алдын ала көріп, оны өлтіріп, сәттілікке қол жеткізбейді. Дегенмен, бұл әрекет ДеУардың сатқыннан қорқынышын күшейте түседі. Бір таңғаларлық, жағымсыз жағдай, УрЛейннің жас ұлы Латтенс ұстама алып, кейіннен ауырып қалады. Бала баяу-ақ сауығып келе жатқанда, ДеУар оған Лавишия деп аталатын "сыйлы жер" туралы әңгімелер айтады, ол жерде "әрбір ер адам патша, әр әйел патшайым болған". Ақырында бала қалпына келеді, ал Урлейн мен оның жансакшысы Ладенсионмен соғыс аяқталып жатқан майданға кетеді. Алайда, олар сол жерде болған кезде Латтенс қайтадан ауырып қалды деген хабар келеді, бұл күйзеліске ұшыраған Урлейнді қамалға оралуға мәжбүр етеді. ДеУар кеткен кезде Перранд Латтенске Доун есімді қыз туралы әңгіме айтады, ол өмірінің көп бөлігін қатыгез отбасымен жертөледе құлыптанып, ақырында саяхаттаушы цирк құтқарып қалды. Қайтып келгенде Перрунд ДеВарға оқиға туралы айтып, содан кейін оның шынайы оқиғаның көлеңкесі екенін айтады: оның оқиғасы. Ата-анасы оны қатыгездік үшін жертөлеге құлыптаған жоқ, оны патша әскерінен жасыру үшін құлыптады. Әскерлер оны құтқарып алмады, қайта, тауып алып, өзінен, анасынан және әпке-қарындастарынан зорлады, содан кейін оны әкесін және бауырларын өлтіруді көруге мәжбүр етті. Солдаттар ақырында өлтірілді, бірақ Перрунд әлі де өзін ішкі өлі деп санайды. ДеУар оны қандай да бір жолмен жұбатуға тырысады, бірақ ол тез арада оны гаремге қайтаруды талап етеді. Латтенстің жағдайы нашарлай түседі, бұл УрЛейнге одан сайын өзгеріске ұшырайды, соғыс туралы ойлауға аз уақыт бөліп, ұлының төсегінде көп уақыт өткізеді. Қорғаушы өзінің палатасына келушілердің барлығын тыйым салады, тіпті ДеУарға өзімен сөйлеспесе, онымен сөйлесуге тыйым салады. Оның жалғыз шынайы байланысы - Перрундпен, ол түндердің көпшілігін ҮрЛейнді ұстап, ұйықтап жатқанда жылайды. ДеВар Перрундтің көмегін алып, УрЛейнді соғысқа жұмылдырады, бірақ сәттілік жоқ. Ол ұйқыда жазғысына сылтау құйып жатқанын білгенде, ДеУарды аян соқты. Күзетші баланың медбикесін ұстап, ДеУар оның қауіпсіздік жамылғысын қарап, оны белгісіз сұйықтықпен, мүмкін улы затпен суланған деп тапты. Қазалаумен қорқытып, медбике улануды ұйымдастырған адамды айтады: Перрунд. ДеВар заговорды УрЛейнге ашуға ниеттеніп, гарем камераларына шабуыл жасайды, бірақ тым кеш келеді; Перрунд Қорғаушыны өлтірді және тыныш жансакшыны күтеді. ДеВар оны қылышпен ұстап, неге Қорғаушыға қарсы сөз байласқанын білгісі келеді. Перранд мұны өзіне және отбасына өлім жазасын тартқаны үшін істегенін айтады. Оны зорлаған сарбаздар бұрынғы патшаның адамдары емес, тіпті УрЛейннің одақтастары да емес, бірақ оның өзі, сондай-ақ оның қазіргі жақын кеңесшілері. Кейін оны Хаспидтің адамдары ұстап алады, ал патша Квиенс оны тікелей тыңшы ретінде жалдайды. Урлейнді өлтірушіден құтқару оның күшті басшы болған кезде өлуіне жол бермеу үшін ғана болды; оның орнына оның бұйрықтары оның "толық жойылып кетуіне" көз жеткізуі керек еді, бұл оның азаматтарын монархсыз мемлекеттер туралы �...

Эпилог

Оэльф екі оқиғаның да қысқаша, жеке эпилогын келтіреді. Восиллді өлтіруге тырысқан үш қаскөй әртүрлі аурулардан қайтыс болды, тек Адлейн ғана бірнеше жылдан артық өмір сүрді. Король Квенс өлімінен бұрын қырық жыл патшалық құрды, содан кейін оның көптеген қыздарының бірі таққа отырып, елді алғашқы патшайым биледі. Восилл кемеден жоғалып кетті, оның жоғалуы кенеттен жел соғып, тізбектей от кемеге тигеннен кейін ғана анықталды, сосын бұл оқиға да жылдам ұмытылды. Восиллдің Дрезендегі туыстарына хабар беруге тырысқандары сәтсіз аяқталды: арал мемлекетінде оны білген адам табылмады. Оэльф өзі дәрігер болып, ақырында Восиллдің орнын патшалық дәрігер ретінде иеленді. Тассасенде қорғаушы Урлейн қайтыс болғаннан кейін азаматтық соғыс болды, соңында король Латтенс империяны тыныш түрде басқарды. Оэльф ДеУар туралы әңгімені сол жерде тоқтату себебін, оқиғаның нұсқалары осы тұста күрт өзгешеленеді деп түсіндіреді. Көп тараған нұсқа бойынша, ДеУар жеке өзі Перрунды өлімге жіберді, сосын Жартылай Жасырылған Патшалықтарға оралып, принц, ал кейін патша ретінде құпия титулын қайта иеленді. Екінші нұсқа, Перундтің өзі жазған деген болжам бар, онда ДеУар күзетшілер мен қызметкерлерге Урлейн жақсы, бірақ ұйықтап жатыр деп айтады, осы және басқа да амалдар оған және бұрынғы әйеліне Қорғаушының денесі табылмас бұрын Тассасеннен қашуға уақыт береді. Екеуі қолға түспей, Жартылай Жасырылған Патшалықтарға жетеді, соңынан үйленеді, бірнеше бала сүйеді және көп жылдар өткен соң таулардағы қар көшкінінен қаза табады. Ақырында Оэльф өзінің жақын әйелінің, оны қатты жақсы көретінінің, жақын арада, мүмкін немерелерімен бірге қайтып келеді деп күтетінін айтады.

Қабылдау

Kirkus Reviews оны "Атмосфералық, ирониялық, епті және барлық бөліктері үйлеседі, бірақ бірдеңе мазалайды" деп сипаттады.